Калькасыз қазақ тілі. Назгүл Қожабек

❌ зейнет жасына дейінгі / кейінгі ❌ кәмелетке дейінгі / кейінгі ⁉ до/после пенсионного возраста / совершеннолетия ✅ зейнет жасына толмаған / зейнет жасынан асқан ✅ кәмелетке толған / толмаған

Мына видеома инстаграм мен фейсбукте жазылған көп комментарийде бір қате көп болды. "ЕтбетіңМЕН жат" деп айтамыз деп жатты жұрт. Бұл да қате ғой. Қазақ тілінде бұл екі сөз - үстеу, "қалай?" деген сұраққа жауап береді және тек мына формаларда қолданылады: ШалқаМнан жаттым ШалқаҢнан жат ШалқаСЫНАН жатыр Етпетімнен Етпетіңнен Етпетінен Барыс септік - шалқаҒА, етпетКЕ / шаллқаСЫНА/етпетІНЕ немесе көмектес септік - шалқасыМЕН, етпетіМЕН / Шалқамен / Етпетпен - қате қолданыс.

Жаңа "жұлдызды кеме" дегенді естіп, осы сөздің қолданылуы хақында бір ауыз айту керек деп отырмын. Айту керек дегенде, бұл туралы талай жылдан бері айтып келем ғой: ❌ жұлдызды соғыстар ⁉️ Star Wars / звездные войны *************************** ❌ жұлдызды қонақ / жұлдызды жұп ⁉️ звездный гость / звездная пара ✅ жұлдыз қонақ / жұлдыз жұп, яғни жұптағы екі адам да жұлдыз деген сөз Жұлдызды - бір жерінде жұлдызы бар деген сөз 😀 ********************* ❌ жұлдызды ауру ⁉️ звездная болезнь ✅ жұлдыз ауру - "Ой, ол жұлдыз ауруына шалдыққан ғой" -ды жұрнағына табынудың салдары ********************* Орыс тіліндегі "-ный" қосымшасын "-ды -ді" қылып аудара беруге болмайтынына бір мысал. Қазір радиодан "Звездный мальчик" деген ертегінің қазақшасы оқылып жатыр. "Жұлдызды бала" деп аударыпты. Зат есімнен сын есім жасайтын "-ды -ді" жұрнағы жалғанған қатыстық сын есім бір нәрсенің құрамында бір нәрсе бар екенін білдіру үшін қолданылады: қантты шай, тұзды су. Ал "жұлдызды бала" дегенде ол баланың бір жерінде жұлдызы бар деген сөз. Ал "звездный мальчик" деген - жұлдыздан жаралған бала деген сөз. Жалпы орыс тіліндегі "-ный" қосымшасы түрлі мағына береді. Мысалы: звездные новости - жұлдыздар туралы жаңалықтар, звездный концерт - жұлдыздар концерті/жұлдыздар қатысатын концерт. Тек "звездное небо" деген ғана "жұлдызды аспан" болады, басқа контекстіде "-ды" жұрнағын қосуға болмайды. "Звездный мальчик" - "Жұлдыздан жаралған бала", ал мұны ұзақ десеңіз, "Жұлдыз бала" деуге болады. Жұлдызды емес. "-ный" қосымшасы жалғанған сөзді аударарда алдымен оның мағынасына үңіліп алыңыз. Шын айтам, орысшадан қазақшаға аударма жасайтын адам қазақ тілінен бұрын орыс тілін жақсы білуі керек. ********** Енді, "жұлдызды кеме" дегеннің несі дұрыс емес? Ну, біріншіден ол ⁉ зведный корабль / звездолет деген сөз. Енді қараңыз, "жұлдызДЫ кеме" - көкте, яғни жұлдыздар арасында жүреді. Дәл сол сияқты кәдімгі кеме - теңізде, суда жүреді. Оның орысшасы - морсКОЙ корабль. Соған қарап, оның теңізДІ кеме, суЛЫ кеме дейміз бе? Речной трамвай - өзенді трамвай ма? Онда неге жұлдызға апаратын кеме жұлдызДЫ (яғни, бір жерінде жұлдызы бар) болып кетеді? Жұлдызды деп тек өңіріне жұлдыз таққан бұрынғы Еңбек ері, Совет одағының батыры сынды марапаты бар адамдарды айтсақ жарасар. Жұлдызды біреу деп - маңдайында жарқырап тұрған жұлдызы бар адамды айтсақ жарасар. Жұлдызды кеме - сыртында жұлдыздың суреті бар, ішіне жұлдыз тиелген (несі бар 😅) кеме болса жарасар. Ал звездолет - жұлдыздар арасында жүретін кеме, жұлдызға апарар кеме. Айтпақшы, мысалы ұшақтың бір образды атауы - воздушное судно, соны әуеЛІ кеме десек қайтер екен?

Kinopark желісінде таныстарыңыз болса, сәлем айта салыңыздаршы. БонустарМЕН пайдаланбайды адам, бонустарДЫ жұмсайды

Алаяқтарға алданған ардагер журналист үйінен айырылып қалғалы тұр “Журналистиканың құрметті ұстазы, бәрімізді оқытқан ардагер Кәкен Қамзин ауыр жағдайға душар болды” деп жазған еді шәкірті әрі әріптесіміз Айбар Олжаев. Автордың жазбасына сүйенсек, Кәкен Қамзин қартайған шағында жалғыз үйінен айрылып қалғалы тұр. Алаяқтар ардагер журналист, профессордың сенгіштігін пайдаланып кинодағыдай әрекет еткен. Алдымен Энергосбыт адамдары ретінде хабарласып, мекен-жайы, ЖСН, пәтері туралы ақпаратты біліп алған. Артынан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің атын жамылып, хабарласып, үйін біреулер тартып алайын деп тұрғанын айтып, тез сатуға көндіріп, ал ақшаны Ұлттық банктің арнайы шотында сақтайсыз деп алдаған. Профессор нотариус арқылы үйін сатып, ақшаны алаяқтар жіберген курьерге бере салған. Қазір Алматы қаласы Әуезов аудандық полиция департаментінде қылмыстық іс қозғалды. Алматы қаласының Полиция департаментінен осы резонансты іске барынша жұмылуды сұраймын. Ішкі істер министрі, құрметті Ержан Саденов, осы істі жеке бақылауға алсаңыз нұр үстіне нұр болар еді. Сот арқылы үйді сату мәмілесін заңсыз деп тану үшін адвокаттардың көмегі керек. Сыйлайтын ағамыз Абзал Құспан кәсіби кеңес берсе үлкен көмек болады. Парламент депутаттары, профессор шәкірттері Жанарбек Әшімжан, Нартай Сарсенғалиев, Мақсат Толықбай, арда журналист Ермұрат Бапи осы істі назарға алып, үлкен резонанс туғызса, профессорды қорғай аламыз. Дәл қазір Кәкен Қамзин жалғыз, үйінде баррикада құрып бекініп жатыр. Пәтерді сатып алғандар кешке, түнде келіп қоқан-лоққы көрсеткен. Іс насырға шауып барады, - деп жазады автор. Біз де жағдайға қатты алаңдап, үй иесіне ақпараттық қолдау көрсеткіміз келеді. Құрметті оқырман, бәріміз бұдан сабақ алуымыз керек. Әуелден жазып келем, тағы қайталайын, телефон арқылы хабарласқан адамға сене беруге болмайды. Қариясы бар жастар ескерте жүріңіздер. Айналамызда алаяқ көп. Телефон арқылы ешкімге ешқандай мәлімет беруге болмайды. Ешбір құзырлы орган, банк телефон шалып, код, ақпарат сұратпайды. Алданып қалмаңыздар. Сақ жүріңіздер! https://t.me/qarzhylyq_sauat

"Біреу бірдеңе туралы" - деген қазақ тілінде болмайтын, болуы мүмкін емес тіркес. Бұл - орысша "кто-то о чем-то" деген нәрсе ғана. Қазақ тіліне мүлде қатысы жоқ тіркес неге қазақ тілі оқулығында жүргенін түсіне алсам ғой...

Ақша жоғы - амал жоғы Білім жоғы - таңдау жоғы Қазір көп адам түсіне бермейтін қазақ тілінде - осылай)

Бұл ТЕГІН ВЕБИНАР — журналистерге, блогерлерге және аналитикаға қызығатын медиа мамандарға арналған. 9 шілде | 18:00–19:30 | ZOOM Ақпарат көп, бірақ шын мәнінде маңыздысы қайсы? Дәл жауабы — деректерде. Тек оларды сөйлете білу керек. Қатысушылар Қазақстан Республикасы Статистика бюросының деректерін қолданып, маңызды тақырыптар мен жасырын трендтерді қалай табуға болатынын үйренеді. 📌 Вебинар барысында: • Ашық дереккөздермен жұмыс істеудің негізгі принциптері; • ҚР Статистика бюросының деректерімен жұмыс істеудің тиімді әдістері; • Оқиға идеясын дерек ішінен табу және оны визуалды түрде ұсыну жолдары көрсетіледі. 👨🏻‍💻Тренер — Асхат Еркімбай, медиатренер, “Дата журналистика және Жасанды интеллект курсының авторы”. M.A in Communication, University of Wyoming. SDU University, аға оқытушы 📎 Сілтемеге басып тіркелуге болады https://forms.gle/eEfm1zEPuqqqQvAp9 Сұрақтар бойынша: 📧 [email protected] 📞 +7 777 400 2210

🤣🤣🤣🤣🤣