DATA HUB Қазақша

@DataHub_KZ

Мамырда теңге долларға қатысты сәл нығайды 1 мамыр мен 1 маусым аралығында доллардың ресми бағамы 0,3%-ға (1,53 теңге) төмендеп, 510,81 теңге болды. ҚР Ұлттық Банкінің деректеріне сүйенсек, соңғы үш айда алғаш рет төмендеп тұр. Мамырдың бірінші онкүндігінің өзінде ұлттық валюта әлсірей түскен болатын, алайда 12 мамырдан кейін жағдай теңгенің пайдасына қарай өзгере бастады. Оған әсер еткен факторлардың бірі ішкі валюта нарығындағы белсенділік болуы мүмкін. Мамырда квазимемлекеттік сектор валюта түсімін сатуды арттырды - айдан айға +16%, $356 млн дейін. Бұл ретте Ұлттық банктің таза сатылымы сәл ғана өскен - 2%-ға, $1,15 млрд құрады. Жалпы алғанда, мамыр айы жиі теңгенің нығаюымен аяқталады. Дәл осы кезеңде экспорттаушылар салық төлеу үшін валюта түсімін жаппай айырбастайды. Айта кетейік, еуроға қатысты да теңге нығайып келеді, бір айда 0,6%-ға (3,48 теңге), 578,59 теңгеге дейін жетті. Ал рубль бағамына қатысты жағдай тұрақты. Теңге оған қатысты алтыншы ай қатарынан әлсіреп келеді. Нақты мамырдың қорытындысы бойынша ресейлік валюта 3,2%-ға немесе 2 теңгеге қымбаттады. 1 маусымдағы бағамы - 6,51 теңге, бұл 2023 жылдың ақпан айының басынан бергі ең жоғарғы көрсеткіш. Мұндай динамика, бір жағынан, рубльдің долларға қатысты нығаюымен байланысты (теңгенің рубльге қатысты бағамы кросс-курс арқылы есептеледі). Ресей валютасының қымбаттауына ықпал ететін факторлар ретінде РФ ОБ жоғары негізгі мөлшерлемені, импорттаушылар белсенділігінің маусымдық баяулауын, геосаяси шиеленістің азаюына қатысты күтулерді және экспорт түсімін алудағы кідірістің қысқаруын атап өтеді. @DataHub_KZ

Қолма-қол ақшасыз жасалған операциялар саны рекорд жаңартты Сәуірде ҚР-да отандық және шетелдік эмитенттердің карталары арқылы 1,15 млрд қолма-қол ақшасыз трансакция тіркелді. Наурызға қарағанда өсім - 7%, 2024 жылғы сәуірге қарағанда - 14%. Бұл көрсеткіш ҚР Ұлттық Банкінің статистикасындағы кез келген ай үшін ең жоғары мән болды. Ал қолма-қол емес трансакциялардың сомасы сәуірде 14,9 трлн тг жуықтады. Мұнда рекорд болмаса да, өсім бар: наурызға қарағанда - 3%, жылдық мәнде номиналды түрде - 21% (инфляцияны ескергенде 9%). Тағы бір қызықты дерек қолма-қол ақшасыз жасалған операциялардың құрылымына қатысты. QR арқылы жасалған трансакцияларсаны да (322 млн бірлік) кемінде 2023 жылғы мамырдан бері, яғни екі жылға жуық уақыт, бұл операция түрі ҚР ҰБ статистикасына енген кезден бастап, кез келген ай бойынша рекорд орнатты. Олардың үлесі барлық қолма-қол ақшасыз жасалған трансакциялардың 28%-ына жетіп, қолжетімді кезеңдегі ең жоғары көрсеткіш болды. Бірақ сомасы жағынанолардың үлесі аздау - 10%, яғни сәуірде шамамен 1,5 трлн тг төмен болды. @DataHub_KZ

Гүлдердің жалпы шығарылымы бойынша көрнекі сурет графикте көрсетілген. @DataHub_KZ

💐📈Қазақстанда гүлдердің жалпы шығарылымы күрт өсті 2024 жылдың қорытындысы бойынша өсірілген гүлдердің жалпы құны 15,3 млрд теңгені құрады, инфляцияға түзетусіз ж/ж бірден 2,6 есе өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, нәтижесінде кем дегенде 15 жылдағы номиналды максимумға қол жеткізілді. Байқалып отырған өсуде басты рөлді Алматы облысы атқарды, оның көлемдері 2023 жылмен салыстырғанда 50 есеге жуық өсті (динамика қолданыстағы бағамен есептелген). Өңірдің қазіргі көрсеткіші — 10,2 млрд теңге — шын мәнінде жоғары деп аталуға лайық. Ол 2010 жылдан бергі бақылау тарихындағы басқа номиналды деңгейлерден айтарлықтай алда. Мысалы, 2022 жылмен салыстырғанда айырмашылық бес есе. Бірақ Алматы облысы 67% үлесімен Қазақстанның гүл өндірісінің орталығына қалай айналды? 🤔 Өңір бойынша егжей-тегжейлі деректердің көрсетуінше, жаңа өндірістердің іске қосылуы немесе қолданыстағы өндірістердің кеңеюі күшті секіріске әкелуі мүмкін. Қазір Алматы облысының көлемдері салыстырмалы пропорцияда екі аудан - Қарасай (5,8 млрд теңге) және Іле (4,4 млрд теңге) аудандары арасында бөлінген. Бірақ әрдайым олай болған жоқ, 2023 жылы өңірде өндіріс іс жүзінде болмаған, ал 2022 жылы гүлдер негізінен Қарасай ауданында өсірілді (1,9 млрд теңге). ‼️Маңызды мәселе: ақиқатында, жалпы шығарылым гүл өсіретін кәсіпорындардың кірістерін көрсетпейді. Өйткені, өндірушілер нақты көлемдер туралы есеп бермейді. Статистикалық орган көрсеткіштің мәндерін арифметикалық әдіспен анықтайды, кесілген гүлшанақтардың санын бір гүлшанақтың орташа жылдық бағасына көбейтеді. Бұл ретте есептеулерде ол ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер өнімді әртүрлі өткізу арналары арқылы өткізетін бағаларды пайдаланады. Басқаша айтқанда, көрсеткіш түпкі тұтынушылардың гүлдерге жұмсаған шығындарын бағалауға да мүмкіндік бермейді. Тағы бір айта кететін жайт, гүл өсірумен халықтың өзі де айналысады — оның көлемдері де гүлдердің жалпы шығарылымын құрайды. Гүлшанақтардың өздері 2024 жылы 40,3 миллион дана өсірді, 2023 жылмен салыстырғанда номиналды өсімі 3,7 есе. Сонымен қатар, шетелден гүлдердің 202,1 миллион гүлшанағы (+47% ж/ж) әкелінді. Құны бойынша импорт $90,5 млн* құрады, бұл орташа жылдық айырбас бағамы бойынша қайта есептегенде 42,5 млрд теңгеге тең. 2023 жылы $58,7 млн (26,8 млрд теңге) болды. Гүлдерге сұраныс артып келе жатқан сияқты. 💡 * 060311-060315 аралығында ЕАЭО СЭҚ ТН кодтары бойынша жиынтық мән @DataHub_KZ

Статистика бойынша жолаушылардың агрегаторлар арқылы рәсімделген сапарларға жұмсаған қаражаты артқан 2024 жылы электронды сауда платформалары арқылы жолаушылар тасымалы қызметтері 606,2 млрд тг жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда номиналды түрде шамамен төрттен біріне көп. Яғни агрегаторлар арқылы рәсімделген сапарларға жан басына шаққанда, орта есеппен, жылына 30 мың тг көлемінде қаражат жұмсалған. Ал 2023 жылы бұл сома 24,5 мың тг құраған еді. Жалпы алғанда, электронды платформарлар арқылы рәсімделген түрлі қызметтердің ішінде жолаушылар тасымалының үлесі 2024 жылы 29%-ды құрады. 2023 жылы бұл көрсеткіш одан жоғары болған еді - 37%. Бұл үлестің төмендеуі 2024 жылғы мәліметтерде агрегаторлар арқылы тапсырыс берілген жүк тасымалы қызметтері көлемінің айтарлықтай өсуімен байланысты. 2024 жылы жүк тасымалы бойынша 610,2 млрд тг қызмет көрсетілген болса, одан бір жыл бұрын бұл көрсеткіш ҚР СЖРА ҰСБ деректерінде әлдеқайда төмен болған. Нәтижесінде, өткен жылы агрегаторлар арқылы рәсімделген жолаушылар мен жүктерді тасымалдау қызметтерінің жалпы көлемі 1,2 трлн тг асты. Бұл сома нақты қай платформалар мен ұйымдар арқылы өткенін ресми статистика ашып көрсетпейді. Дегенмен мынаны атап өткен жөн: деректердің егжей-тегжейлі бөлініп көрсетілуі қазақстандық пайдаланушыларға қолжетімді барлық агрегаторлар өз көлемдерін толық ашып көрсетпеуі мүмкін деген болжам жасауға мүмкіндік береді. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Депозиттер мен кредиттер бойынша мөлшерлемелердің динамикасы туралы жарияланымды графиктермен толықтырамыз. @DataHub_KZ

Жеке тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер ғасырдың басынан бергі максимумға оралды Сәуір айында жеке тұлғалардың теңгемен тартылған депозиттері бойынша ЕДБ сыйақысының орташа өлшенген мөлшерлемесі 0,4 п.п.-ға, 14%-ға дейін өсті. Қазіргі деңгей – 2001 жылдың қаңтар айынан бергі ең жоғары көрсеткіштердің бірі, деп хабарлайды ҚР ҰБ. Соңғы төрт айдың үшеуі ақша-кредит саясатын қатаңдатудың жаңа циклі аясында көтерілуде. Естеріңізге сала кетейік, соңғы уақытта базалық мөлшерлеме екі рет көтерілді – желтоқсанда (+1 п.п.) және наурызда (+1,25 п.п.), қазір ол 16,5% құрайды. Бұған дейін ұқсас деңгей, 14%, басқа айлардың қорытындылары бойынша да тіркелгенін атап өтеміз. 2024 жылы бұл бір рет (қаңтар), ал 2023 жылы – бірден үш рет (маусым, қыркүйек, қазан) болды. Бұл ретте 2023 жылы базалық мөлшерлеме ұзақ уақыт бойы одан да жоғары деңгейде сақталды - 16,75%. Шамасы, сәуір айында жеке тұлғаларға теңгелік салымдарды бір айдан үш айға дейінгі мерзімге ашу тиімді болған болуы мүмкін: бұл жағдайда ЕДБ-нің орташа өлшенген мөлшерлемесі ең жоғары мәнге ие болды - 15,9%. Сонымен қатар үш айдан бір жылға дейінгі мерзімге салымдар бойынша сыйақы 14%-ды, бір жылдан бес жылға дейін 13,9%-ды құрады. Айтпақшы, сәуір айында заңды тұлғалардың тартылған депозиттері бойынша ЕДБ сыйақысының орташа өлшенген мөлшерлемесі де өсті (а/а 0,4 п.п.) және 2016 жылғы қаңтардан бергі максимумға жетті – 15,4%. ЕДБ берген теңгелік кредиттер бойынша орташа өлшенген мөлшерлемелерге келетін болсақ, сәуір айында айтарлықтай өзгерістер байқалмады. Көрсеткіш жеке тұлғалар (ЖК қоса алғанда) үшін де, заңды тұлғалар үшін де 0,1 п.п. өсті, тиісінше 21,5% және 19,1% дейін. @DataHub_KZ

Қолма-қол долларға деген таза сұраныс 2022 жылдың жазынан бергі минимумға дейін төмендеді Сәуір айында айырбастау пунктеріндегі американдық валютаның таза сатылымы 66,9 млрд. тг құрады, бұл номиналды түрде наурыздағы деңгейден 9%-ға және 2024 жылғы сәуірдегіден…

Қолма-қол долларға деген таза сұраныс 2022 жылдың жазынан бергі минимумға дейін төмендеді Сәуір айында айырбастау пунктеріндегі американдық валютаның таза сатылымы 66,9 млрд. тг құрады, бұл номиналды түрде наурыздағы деңгейден 9%-ға және 2024 жылғы сәуірдегіден 54%-ға төмен. Теңгедегі өзекті мән – 2022 жылғы маусымнан бергі ең төменгі, оның ішінде инфляцияға түзетілген есеп айырысулар кезінде де. Еуро бойынша айырбастау пункттеріндегі таза сұраныс көрсеткіші де айлық (-58%) және жылдық көріністе (-85%) төмендеуде, сәуір айындағы деңгей – 4,9 млрд теңге. Бұл жерде айта кету керек, сәуір айында наурыз айымен салыстырғанда теңге қатты валюталарға қатысты әлсіз болды: доллардың орташа бағамы 3,3%, ал еуро бірден 7,5% қосты. Қолма-қол рубльге келетін болсақ, айырбастау пункттерінің клиенттері олардан әлі де құтылуды жалғастыруда. Пункттер сатқаннан гөрі ресейлік валютаны көбірек сатып алды және бірден 30,8 млрд теңгеге – бұл кем дегенде 2020 жылдың басынан бергі кезекті антирекорд. Теңге рубльге қатысты да әлсіреді: сәуір айында Ресей валютасының орташа бағамы наурызбен салыстырғанда 6,7% қосты. ҚРҰБ деректері @DataHub_KZ

Несие нарығындағы соңғы үрдістерге қатысты жазбаға уәде етілген толық ақпаратты жарияладық. @DataHub_KZ