DATA HUB Қазақша

Қазақстандық авиакомпаниялар онжылдық рекордқа дейін ұшты Өткен жылы біздің тасымалдаушылардың әуе кемелері 236,4 мың сағатты әуеде өткізген деп еліміздің көлік саласының жұмысы туралы соңғы егжей-тегжейлі статистикасында көрсетілген. Қазіргі деңгейі кем дегенде 2013 жылдан бері ең жоғарғысы болып тұр, өткен жылға қарағанда өсім 15%-ды құрады. Бұл ретте барлық дерлік өзгеріс халықаралық тасымалдау есебінен болды деуге келеді. Мұнда көрсеткіш 100,1 мың сағаттан 129,4 мыңға дейін өскен, бұл - тағы да сол кезеңдегі ең жоғары көрсеткіш. Бірақ ішкі рейстерде іс жүзінде ешқандай өзгеріс болған жоқ (2022 жылы - 106,3 мың, өткен жылы - 106,5 мың). Десе де, бұл - ресми түрде он жылдық рекорд. Айтпақшы, халықаралық жолаушылар рейстері авиакомпанияларға ішкі рейстерге қарағанда екі есе көп табыс әкелді. Нақтыланған мәліметтер бойынша 2023 жылы компаниялар клиенттерді тасымалдаудан 723,5 млрд тг табыс тапқан, оның 464,3 млрд шетелдік рейстерден түскен. Алайда саяхатшылар саны, керісінше, республика бойынша көбірек - 9,2 млн адам, ал халықаралық рейстерде - 4,1 млн. Шетелдік рейстер тасымалдаған бір жолаушыдан, орта есеппен, 112,7 мың тг, ішкі рейстерден 28,2 мың тг табыс түскен. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHUB_KZ

💼Бүгін біз маңызды тақырыпты талқылаймыз – республикалық бюджеттің (РБ) орындалуы. Оның маңызды болу себебі мынада: біздің жалпы жағдайымыз бұл процестің тиімділігімен байланысты. Себебі республикалық бюджет қоғамдық игіліктер барлығына тең дәрежеде қол жетімді болуы үшін жасалған. Сонымен жаңалықтардан үлкен үміт күтудің қажеті жоқ. Сандарға қарасақ, РБ-ның орындалуы мәз емес. Қысқасы, өзіңіз бағалап көріңіз👇 Қаңтар-сәуір айларында іс жүзінде кірістер 5,59 трлн тг құрады, ал негізі 7,16 трлн тг болу керек еді. Айтарлықтай айырмашылық бар - 21,8% (1,56 трлн тг). Бір жыл бұрын әлдеқайда аз болған - 4,6%. Ал нақты көрсеткіш сол кезде жоғары межесінде болды - 5,6 трлн тг. Барлық кірістердің негізін құрайтын салық түсімдері үмітті ақтамай тұр. Күтілген 4,2 трлн теңгенің орнына РБ-ға 3,2 трлн тг түсті (22,9%-ға немесе 0,96 трлн тг орындалмаған). ❓РБ-ға, негізінен, өтеусіз көмегін тигізетін Ұлттық қордан (ҰФ) аударылатын трансферттер бойынша жоспар да толық орындалмаған. Нақты көрсеткіш жоспарланған көрсеткіштен 28%-ға аз - тиісінше 1,95 трлн тг және 2,7 трлн тг. Мұндай үлкен айырмашылық қайдан шығып тұр деген сұрақ туындайды. ҰФ-дан аударылатын трансферттер кепілдендірілген және нысаналы болып бөлінеді. Біріншісі мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы, зейнетақы, жәрдемақы сияқты РБ-ның ағымдағы шығындарын жабуға арналған. Екіншісі белгілі бір мақсат бойынша бөлінеді, көбінесе, инфрақұрылымдық жобаларға - жолдардың, мектептердің, емханалардың құрылысына. Мәні мынада: ҰФ-дан кепілдендірілген трансферттердің атқарылуы жеңіл өтуде - 1,54 трлн тг (жоспардан айырмашылығы – 3,1%), ал нысаналы трансферттердің атқарылуы баяулап тұр - 0,4 трлн тг (жоспардан айырмашылығы - 63,3%). Нәтижесінде, қызықты жайтқа куә боламыз. 2,7 трлн тг, яғни төрт айға жоспарланған ҰФ-дан трансферттер түсімі жылдық жоспардың (3,6 трлн тг) 75%-ын құрайды. Сонда РБ қаңтар-ақпан айларының өзінде бір жылға жоспарланған ҰФ-дан аударылатын трансферттердің жартысынан көбісін алған, десе де, одан көп алуға мүмкіндігі бар еді. Нысаналы трансферттер ойдан шықпады. Мұнда да риторикалық сұрақ туындайды. Инфрақұрылымдық жобалар ойдағдай іске асырылып жатыр ма екен?🤔 Жалпы, РБ кірістерінің ҰФ трансферттеріне тәуелділігі бір жылда айтарлықтай өсті. Егер 2023 жылғы қаңтар-сәуірде ҰФ-дан аударылатын трансферттер оның барлық түсімдерінің төрттен бірін құраса, 2024 жылғы қаңтар-сәуірде 35%-ын құрады. Сонымен қатар республикалық бюджеттің нақты шығыны 6,88 трлн тг тең. Жоспарланған 7,24 трлн теңгеден айырмашылығы көп емес. Барлық жұмсалған қаражаттың 40%-дан астамы үш салаға жұмсалған - денсаулық сақтау (0,72 трлн тг), білім беру (0,31 трлн тг) және әлеуметтік қамсыздандыру (1,79 трлн тг). Әлеуметтік қамсыздандыруға, ең алдымен, зейнетақы мен жәрдемақы төлеу (1,78 трлн тг) кіретінін түсіну керек. 📍Республикалық бюджет тапшылығына, яғни оның кірісі мен шығыны арасындағы теріс айырмашылыққа келетін болсақ, ол 1,4 трлн тг құрады. Бұл жоспарланғаннан әлдеқайда көп (0,2 трлн тг). Нәтижесінде, РБ тапшылығын қаржыландыруға қажет қарыздар түсімі бойынша жоспар 15,4%-ға көбірек орындалған. 2,16 трлн тг қарыз алу жоспарланған болатын, ал іс жүзінде 2,49 трлн тг алынды. Қарыздардың өтелуі 1,15 трлн тг құрады. Орындалуы - 100%. ҚР Қаржы министрлігінің деректері @DataHUB_KZ