DATA HUB Қазақша

Графикте біз қаңтар-ақпан айларының қорытындысы бойынша кофе импортын динамикада көрсетеміз. @DataHub_KZ

↗️☕️Қазақстан кофе импортын айтарлықтай арттырды Қаңтар-ақпан айларында шетелден кофенің* түсімдері 45%-ға өсіп, 786,9 тоннаға жетті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, аталған кезеңге қатысты бұл ең кем дегенде алты жылдағы максимум. Бір қызығы, өсу жоғары белгіге қатысты байқалады – бір жыл бұрын 542,4 тонна болған. Ол кезде ешқандай динамика болмады. Оның есесіне дәл осының алдында, 2023 жылдың қаңтар-ақпан айларында көрсеткіш бірден 74%-ға өсті. Толық жылдардың қорытындысы бойынша кофе импорты тұрақты қарқын алуда. Мысалы, бүкіл 2024 жыл ішінде 3,6 мың тонна әкелінді, +13% ж/ж. Айтпақшы, ақшамен есептегенде шетелдік түсімдер одан да көп - 60% қосып, 6,3 миллион долларға жетті. Құндық және физикалық көлемдер арасындағы өсу қарқынындағы айырмашылықты тоннаның орташа құнының өсуімен байланыстыруға болады - $7,2 мыңнан $7,9 мыңға дейін. Сонымен бірге, бір жыл ішінде импорт құрылымы айтарлықтай өзгерді. Қазір жалпы көлемде қуырылмаған кофе басым - 66%. Қуырылғандардың үлесі сәйкесінше 34%-ға тең. 2024 жылдың қаңтар-ақпан айларында екі сегменттің үлесі бірдей болды дерлік. Сондай-ақ Қазақстан кофені негізінен Бразилияда (48% немесе 378,4 т) және Ресейде (19% немесе 152,4 т) сатып алатынын атап өтеміз. Импорттың өсуіне оның ішінде импортталған көлемдердің қайта сатылуы әсер еткен сияқты. Өйткені, қаңтар-ақпан айларында экспорт ж/ж 8,4 есе, 378,8 тоннаға дейін секірді. Өсуде қуырылмаған кофе маңызды рөл атқарды. Бұрын оның жеткізілімдері болмады дерлік, ал енді олар жалпы көлемнің 46%-ын немесе 173,2 т құрайды. Қуырылған кофе жағдайында экспорт 4,6 есе, 205,5 тоннаға дейін өсті, бұл сол екі айда (134 тонна) өнімнің осы түрінің өзіндік өндірісінен әлдеқайда көп. *СЭҚ ТН коды 0901 «Кофе, қуырылған немесе қуырылмаған, кофеинмен немесе кофеинсіз; кофе қабықтары мен кофе дәндерінің қабықтары; құрамында кез келген пропорцияда кофе бар кофе алмастырғыштар» @DataHub_KZ

🇪🇺Еуро алғаш рет ресми түрде 600 теңгелік межесінен асып түсті Ертеңге, яғни 22 сәуірге арналған еуро бағамын Ұлттық банк 601,01 тг деңгейінде белгіледі – бұл тарихи рекорд. Бүгінгі күнмен салыстырғанда еуро бірден 1,3%-ға қымбаттаған, ал айдың басындағы деңгейімен салыстырғанда бірден 10,1%-ға өскен. 🇺🇸 Бұл орайда доллардың ертеңгі бағамы сәл төмендеген – 521,53, бүгінгі күнге қарағанда -0,1%-ға аз. Десе де, бұл көрсеткіш айдың басындағы деңгейімен салыстырғанда жоғары болып тұр (+3,4%). Жалпы, Ұлттық банк барлық шетел валюталарының ресми бағамын доллар арқылы кросс-бағамдар көмегімен есептейді. Ал соңғы уақытта американдық валютаның жағдайы онсыз да мәз емес. Доллар индексі үш жыл ішіндегі ең төменгі деңгейге дейін түсті. Бұған, жұмсартып айтқанда, президент Трамптың әдеттен тыс экономикалық шешімдері мен ФРЖ басшысын орнынан босатуға қатысты мәлімдемелері ықпал етті деуге болады. 🇷🇺 Ал өз позициясын айтарлықтай нығайтқан валюта, әсіресе теңгеге қатысты – Ресей рублі. Ертеңгі бағамы – 6,43 тг, бүгінгі күнге қарағанда +0,6%. Айдың басынан бері Ресей валютасы 8,1%-ға нығайды, бұл – 2023 жылдың ақпан айынан бергі ең жоғары көрсеткіш. @DataHub_KZ

Кинотеатр табысының өсуі баяулағаны туралы алдыңғы посттың жалғасы ретінде көрнекі материалды ұсынамыз. @DataHub_KZ

🍿💰Кинотеатрлар табысының өсімі қатты баяулап кетті 2024 жылы кинотеатрлар табысын номиналды түрде жылдан жылға 17,7%-ға, 43,9 млрд теңгеге дейін арттырды. Алдыңғы жылға қарағанда динамикасы 2,2 есе баяулаған. ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша бір жыл бұрын 38,9% болған. Бұған дейін кинотеатрлардың табысы жылдық есепте айтарлықтай қарқынмен өсіп отырған еді. Мысалы, 2021 жылы инфляцияны есептемегенде өсім 131,7%-ды, ал 2022 жылы 97,5%-ды құрады. Мұндай жоғары көрсеткіштер табыстың пандемия кезіндегі қатаң шектеулерден кейін қалпына келуімен байланысты болғаны анық: 2020 жылы көрсеткіш бірден 3,6 есеге түсіп кеткен еді. ☝️Айта кету керек, 2022 жылы кинотеатрлар табысы ағымдағы бағамын алғаш рет пандемияға дейінгі деңгейден асып түсті, ал салыстырмалы мәнде шамалас болды. Сондықтан 2023 жылы табыстың өсуіне қалпына келу емес, өзге факторлар әсер етті. Мысалы, толығымен Қазақстанда түсіріліп, продюсерлік етілген фильмдерге сұраныстың күрт артуы. Десе де, сол жылы отандық кинематографтың табысы (14,7 млрд теңге) шетелдік фильмдерден (20,5 млрд теңге) номиналды мәнде төмен болғанымен, өсімі екі есе жоғары болды — 58,5% қарсы 24,7%. 2024 жылы отандық (17,8 млрд теңге) және шетелдік (24,2 млрд теңге) фильмдерден түскен табыстың номиналды өсу қарқыны теңесіп қалды – сәйкесінше 19,3% және 17,8%. 📌Айта кететін тағы бір жайт, билет бағасының өсуін ескергендегі шынайы өсім жылдан жылға небәрі 8,1%-ды құрады. Бұл – соңғы 11 жылдағы ең төменгі нақты өсім. Дегенмен, салыстырмалы бағамен алғанда да қазіргі абсолюттік көрсеткіш кем дегенде 2011 жылдан бергі рекордтық деңгейде. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Көп пәтерлі тұрғын үйді пайдалануға берудегі Алматы мен Астананың үлесі 8 жылдағы максимумға жетті 2025 жылдың І тоқсанында екі қалада жалпы ауданы 1,7 млн шаршы метрді құрайтын көп пәтерлі үйлер пайдалануға берілді, бұл ел бойынша көрсеткіштің 67%-ын құрады.…

Көп пәтерлі тұрғын үйді пайдалануға берудегі Алматы мен Астананың үлесі 8 жылдағы максимумға жетті 2025 жылдың І тоқсанында екі қалада жалпы ауданы 1,7 млн шаршы метрді құрайтын көп пәтерлі үйлер пайдалануға берілді, бұл ел бойынша көрсеткіштің 67%-ын құрады. Бұл үлес 2017 жылдың I тоқсанынан бергі кез келген тоқсан үшін ең жоғары болды. Бұл ретте жекелей бүкіл ҚР үшін де, Алматы мен Астана үшін де жалпы ауданның көрсеткіштері кем дегенде 2015 жылдан бері нақты қаңтар-наурыз айлары үшін максималды болды. ҚР бойынша ж/ж көлемінің өсуі 10%-ды құрады, Алматыда – бірден +51% ж/ж, Астанада +12%-ды құрады. Бұл ретте елордада алғаш рет кем дегенде 2015 жылдан бері қаңтар-наурыз айларындағы енгізу көлемі жалпы ауданы 1 млн шаршы метр психологиялық белгіден асты. Астананың көрсеткіші, айтпақшы, барлық астаналық емес өңірлердің, яғни Алматыдан басқа қалған елдердің жиынтық көрсеткішінен 29%-ға артық болды. Қос астананың шегінен тыс жерлерде 2025 ж. І тоқсанында жалпы ауданы 815 мың шаршы метрді құрайтын көп пәтерлі үйлер іске қосылды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 10%-ға аз. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Қазақстанда темекі өнімдерінің өндірісі күрт өсті I тоқсанда темекі мен папирос өндірісі 4,6 млрд данаға жетіп, бір жыл ішінде 42%-ға артты. Қаңтар-наурыз айларындағы мұндай жоғары көрсеткіштер 2014 жылдан, яғни 11 жылдан бері тіркелмеген еді. Темекі өнімдерінің өндірісі біраз уақыт бойы тоқырауда болды. Егер толық жылдар қорытындысын қарастыратын болсақ, 2017 жылдан 2024 жылға дейінгі аралықта бұл көрсеткіш 17-18 млрд дана деңгейінде өзгеріп отырған. Осылайша, 2024 жылдың алғашқы үш айындағы динамика темекі мен папирос өндірісінің тұрақты өсу үрдісінің басталғанын көрсетуі мүмкін. Қаңтар-наурыз айларында өндірілген темекі өнімдерінің құны 92,7 млрд теңгені құрады. Инфляцияны ескергеннің өзінде, өткен жылмен салыстырғанда, төрттен бір бөлікке артық. Айта кету керек, Қазақстан өз-өзін темекі өнімдерімен жақсы қамтамасыз етіп отыр. 2024 жылдың қорытындысы бойынша елдегі өндіріс барлық қолжетімді ресурстардың шамамен 80%-ын құраған. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Ал мынау қазақстандық кәсіпорындарда ауыр дене еңбегі уақыт өткен сайын жиі кездесетіні туралы жоғарыдағы постқа иллюстрациялар. @DataHub_KZ

🛠Қазақстанда ауыр дене еңбегі кеңінен таралуда 2024 жылы ауыр дене еңбегімен айналысатын жұмысшылардың үлесі 2023 жылға қарай 0,8 п.п. қосып, 7,1%-ға жетті. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес бұл кем дегенде 13 жылдағы максимум. 🆙Соңғы құлдырау салыстырмалы түрде алыс 2016 жылы байқалды. Содан бері бұл көрсеткіш алты рет өсті, екі рет өзгерген жоқ. Осылайша, сегіз жылда өсім айтарлықтай елеулі 2,5 п.п. құрады. Алдын ала болжауға болатындай, ауыр дене еңбегі көлік және қоймалау сияқты салаларда жиі кездеседі - 17,3%, сондай-ақ өнеркәсіп – 10,3% (тау-кен өндірісі – 17,3%, өңдеу – 6,6%). Облыстар арасында Маңғыстау – 19%, Шығыс Қазақстан – 15,3%, Абай – 12,1% және Қарағанды – 10% ерекше көзге түседі. 👷‍♀️Айта кетейік, ауыр жұмыспен айналысатын әйелдердің үлесі ер адамдарға қарағанда әлдеқайда аз – тиісінше 1,9% және 10,9%. Бұл осындай жұмыстарға ер адамдар бірнеше есе көп жұмылдырылатынына байланысты. Айтпақшы, қызметтік міндеттері айтарлықтай энергия шығындарымен ұштасқан қызметкерлер саны да өсуде – жылына 14%-ға, 122,6 мың адамға дейін (оның ішінде әйелдер - 13,6 мың адам). ☝️Маңызды нюанс: статистикалық нысандарды барлық кәсіпорындар тапсыра бермейді, тек сегіз салада жұмыс істейтін кәсіпорындар (графикті қараңыз). Жоғарыда айтылғандардан басқа, біз, мысалы, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы, ақпарат және байланыс туралы айтып отырмыз. Шағын бизнес субъектілері қызмет саласына қарамастан статистикалық органдарға есеп бермейтінін де айта кетеміз. 2024 жылы мониторингке түскен қызметкерлердің тізімдік саны 1,7 млн адамды құрады. Салыстыру үшін: орташа есеппен 2024 жылдың IV тоқсанында қызметкерлердің жалпы тізімдік саны 4 млн адамға сәйкес келді (бұл есептеулерден шағын бизнес субъектілері алынып тасталды). Бұл іріктеменің айтарлықтай қамтылуын көрсетеді - шамамен 43%. 🖇Қорытындылай келе, біз тағы бір әдіснамалық сәтті түсіндіре кетеміз. ҚР Еңбек кодексіне сәйкес, ауыр жұмыс – қызметкердің ауыр (он килограмм және одан да ауыр) заттарды қолмен тұрақты түрде орнынан қозғалтуына, орнын ауыстыруына және тасымалдауына байланысты әрі көп күш-қуатты талап ететін (250 ккал/сағаттан астам күш-қуат жұмсалатын) қызмет түрлері. @DataHub_KZ

Ал бұл соңғы жылдардағы қаңтар-ақпан айларында жасалған жеткізілім динамикасы @DataHub_KZ

Уран экспорты кенеттен баяулап қалды 2025 жылдың қаңтар-ақпан айларындағы жеткізілім статистикасында өңделген табиғи уранның шетелге экспортталуы $72,5 млн құрады — бұл 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 78%-ға аз. Бұл орайда тарихи ең төменгі көрсеткіш жайлы сөз болып отырған жоқ (графикті қараңыз), бірақ соңғы үш жылда қаңтар-ақпан айларында бірнеше жүз миллион көлемінде жеткізілім тіркеліп отырды. Жалпы алғанда, мұндай күрт құлдырау 2024 жылғы көрсеткіштердің кем дегенде соңғы онжылдықтағы ең жоғары деңгейде болуымен де түсіндіріледі. Қай бағыттар бойынша төмендеді? Өткен жылы қаңтар-ақпан айларында бүкіл экспорт көлемі екі елге тиесілі болды — Франция мен Ресей. Ал биыл Франция уран сатып алуды ақшалай түрде 60%-дан астамға қысқартса, Ресейге мүлде уран экспортталмады. Ал бір жыл бұрын бұл елге жеткізілім көлемі $195,6 млн құраған еді. P.S. Екінші жағынан, саланың болашағына қатысты жақсы жаңалықтар да бар: кеше ғана «Қазатомөнеркәсіп» Чехияға уран концентратын жеткізу бойынша жаңа келісімшартқа қол қойылғанын хабарлады. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ