DATA HUB Қазақша

Астананың тұрғын үй бойынша жасалған мәмілердегі үлесі белсенділіктің артуы аясында көпжылдық ең жоғары деңгейге жетті Тамызда елордада 9457 тұрғын үйді сату-сатып алу мәмілесі тіркелді, бұл ҚР бойынша көрсеткіштің 23%-ын құрайды. Шілдеге қарағанда үлесінің өсуі аса үлкен емес (+1,2 п.т.), дегенмен бұл көрсеткіш кем дегенде 2019 жылдың басынан бергі ең жоғары деңгей болып отыр. Айта кетейік, мәмілелер санының өзі де жоғары: 9 мыңдық психологиялық межеден көрсеткіш аталған жылдар аралығында екінші рет қана асып отыр. Бірінші рет 2024 жылдың рекордтық желтоқсанында болған еді. Астанада өсім қарқыны айдан айға +10%, жылдан жылға +15%. Ал ҚР бойынша жалпы мәмілелер саны (41,4 мың бірлік) аса қатты өсе қоймаған: шілдеге қарағанда +4%, 2024 жылдың тамызымен салыстырғанда - бар болғаны 1%. Астанадағы жағдайға қайта оралсақ, дәстүрлі түрде мәмілелердің басым бөлігі көпқабатты үйлерге тиесілі, оның ішінде ең көбі - бір және екі бөлмелі пәтерлер. Тамызда барлық мәмілелердің 10-нан 8-і осы екеуіне тиесілі болып отыр. Ал жалпы ҚР бойынша көпқабатты үйлердегі бір және екі бөлмелі пәтерлерге мәмілелердің 10-нан 6-уы тиесілі болған. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Темекі шегуге тыйым салумен байланысты құқық бұзушылықтардың өсуі туралы постқа иллюстрация @DataHub_KZ

Қазақстандықтар тыйым салынған жерлерде темекі шегу жағдайларына жиі ұшырай бастады Сегіз айдың қорытындысы бойынша тыйым салу белгіленген жерлерде темекі бұйымдарын тұтынуға тыйым салуды бұзудың 24,1 мың жағдайы тіркелген (ҚР ӘҚБтК 441-бабы). Бір жыл ішінде мұндай жағдайлардың тіркелуі бірден 43%-ға өсті. Көрсеткіш қатарынан екінші рет осылайша тез өсуде — 2024 жылдың қаңтар-тамызында қарқын ж/ж +41% тең болды. Бұл туралы ҚР БП ҚСжАЕК деректері куәландырады. Қазақстанда темекі шегуге көптеген жерлерде заң жүзінде тыйым салынған. Олардың ішінде мектептер мен ауруханалардың үй-жайлары мен аумақтары, тамақтану пункттері, әуежайлар мен вокзалдар ғимараттары, қоғамдық көлік, жұмыс орындары, үйлердің кіреберістері, балалар алаңдары, түнгі клубтар бар. Толық тізбемен сілтеме бойынша танысуға болады (ҚР Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы кодексінің 110-бабының 5-бөлігі). Әуе кемесінің бортын қоспағанда, барлық тыйым салынған жерлерде темекі шеккені үшін айыппұл - бірінші рет бұзған кезде ҚР ӘҚБтК 441-бабының 1-бөлігінде көзделген және 15 АЕК (2025 жылы 60 мың теңге) құрайды. Дәл осы 1-бөлімде темекі шегуге тыйым салуды бұзу жағдайларының негізгі бөлігі тіркеледі — қаңтар-тамызда 18,9 мың немесе жалпы санның 78%-ы. Тыйым салу қайта бұзылған жағдайда айыппұл мөлшері 20 АЕК-ке дейін (ҚР ӘҚБтК 441-бабының 2-бөлігі) ұлғаятынын атап өтеміз, бұл 78,6 мың теңгеге тең. Жыл басынан бері осындай 3,4 мың жағдай анықталды. Жоғарыда айтылған ерекшелік — әуе кемесінің бортында темекі шегу туралы не деуге болады? Мұнда жауапкершілік кез келген басқа тыйым салынған орындарға қарағанда қатаңырақ — 50 АЕК (196,6 мың теңге) мөлшерінде айыппұл салынады. Мұндай құқық бұзушылықтар жоғарыда аталған баптың 1-2-бөлігі бойынша бөлек тіркеледі. Талданған уақыт аралығында оларды тіркеу 109 бірлікті құрады. Қаңтар-тамыз айларында ҚР ӘҚБтК-нің 441-бабы бойынша анықталған құқық бұзушылықтардың елеулі қабаты 3-бөлімге жатады — 1,7 мың. Біз темекі шегу үшін арнайы бөлінбеген орындарда темекі бұйымдарын тұтынатын қызметкерлерге шаралар қолданбау туралы айтып отырмыз. Мұнда айыппұл 40 АЕК-тен (157,3 мың теңге) 60 АЕК-ке (235,9 мың теңге) дейін түрленеді. Барлығы ҚР ӘҚБтК-нің 441-бабы бойынша сегіз айдың қорытындысы бойынша 23,8 мың құқық бұзушы жауапқа тартылды, оның 18-і – заңды тұлғалар. Салынған айыппұлдардың жалпы сомасы ағымдағы бағалармен 52%-ға өсе отырып, шамамен 1 млрд теңгені құрады. Алайда, іс жүзінде әлдеқайда аз өндірілді – 0,6 млрд теңге. *Қыздырылатын темекі бұйымдары, кальянға арналған темекі, кальян қоспасы, темекіні қыздыруға арналған жүйелер, электронды тұтыну жүйелері және олар үшін сұйықтықтар @DataHub_KZ

Астанадағы жаңа тұрғын үй бағасы соңғы үш жарым жылдағы ең қарқынды өсім көрсетті Тамызда бастапқы нарықтағы пәтер бағасы шілдемен салыстырғанда 3,9%-ға қымбаттады. Бұл серпіліс - 2022 жылдың наурызынан бергі ең жоғары көрсеткіш, ал 2015 жылдан бері бұдан…

Астанадағы жаңа тұрғын үй бағасы соңғы үш жарым жылдағы ең қарқынды өсім көрсетті Тамызда бастапқы нарықтағы пәтер бағасы шілдемен салыстырғанда 3,9%-ға қымбаттады. Бұл серпіліс - 2022 жылдың наурызынан бергі ең жоғары көрсеткіш, ал 2015 жылдан бері бұдан да жоғары айлық қарқын тек үш рет қана тіркелген. Екінші нарықтағы тұрғын үй бойынша да өсім байқалады, айдан айға +1,7%. Соңғы рет бұдан қарқынды динамика 2024 жылдың желтоқсанында болған еді. Жалға алу бағасы айдан айға 3,1%-ға көтерілнен, бірақ биыл бұдан да айқын серпілістер болған. Өткен жылдың тамызымен салыстырсақ, жаңа оқу жылының қарсаңында қарқын сәл төмен болғанымен, шілдеде айтарлықтай қымбаттау байқалған еді. Ал Алматыда жағдай қалай? 🔸Жаңа тұрғын үй бағасы екінші ай қатарынан өзгеріссіз қалып отыр. Ал екінші нарықта аздап өсім бар: айдан айға +0,6% (айтпақшы, бұл қатарынан сегізінші айлық өсім). 🔸Жалға алу бойыншашілдеге қарағанда 1,7%-ға артқан. Сонымен қатар биыл бұдан сәл жоғары өсім де тіркелген еді. Салыстыру үшін, өткен жылы жаңа оқу жылының алдында жалға алу бағасы осы шамалас қарқынмен көтерілген - 1,5%. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Қазақстандық мегаполистердің тұрғындары қызу талқылап жатқан самокаттар мәселесі президенттік деңгейге жетті. Кеше Мемлекет басшысы осы көлік құралдарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік мәселелеріне назар аударды. ЖКО статистикасы негізінде самокаттармен байланысты тәуекелдер туралы не айта алатынымызды қарастырайық: 🔸 Қаңтар-тамыз айларында электрлі самокаттың жүргізушісінің кінәсінен болған (оның қатысуымен ғана емес)тіркелген апаттар саны93 бірлікке жетті. Осы жерде және бұдан әрі нәтижесінде адамдар зардап шеккен немесе қаза тапқан оқиғалар туралы әңгіме қозғалып отыр. 🔸 Электрлі самокаттарды жүргізушілердің кінәсінен болған апаттардан 101 адам жарақат алды; бір адам қаза тапты. 🔸 Мұндай ЖКО ең көп тараған себебі – самокат жүргізушілерінің маневр жасау ережелерін сақтамауы (жағдайлардың 28%-ы). 🔸Апатқа кінәлі самокат жүргізушілерінің үштен біріне жуығы жаяу жүргіншіге соқтығысқан, эпизодтардың тағы төрттен бірінде бетпе-бет қақтығыс болды 🚲 Алайда көріністің толықтығы үшін, мысалы, велосипедшілердің кінәсінен болған ауыр апаттардың саны самокат жүргізушілердің көрсеткіштерінен асып түсетінін атап өткен жөн (кем дегенде зардап шеккендермен тіркелген жағдайларға қатысты). Мәселен, биылғы жылдың қаңтар-тамыз айларында ҚР-да велосипедшілердің кінәсінен болған 198 ЖКО тіркелді. Алайда олардың жаяу жүргіншілермен қақтығысуының ауыр зардаптарға әкелуі сирек кездеседі (тіркелген жағдайлардың 14%-ы). 🏍Мопед жүргізушілерінің кінәсінен болған апаттардың саны да күтілгендей жоғары (оның ішінде аспалы қозғалтқыштары бар велосипедтер, мокиктер, скутерлер). 2025 жылдың 8 айындағы көрсеткіш – 689 эпизод, 15% жағдайда жаяу жүргіншіге соқтығысу орын алған. Алайда бұл жерде мопедтермен байланысты тәуекелдерді реттеу белсенді түрде қолға алынғанын айта кету керек: осы жылдың сәуірінен бастап оларды ең болмағанда тіркеу қажет. Самокаттар жағдайында мұндай міндеттеме әзірге жоқ, дегенмен көктемде ІІМ мұндай сценарийді жоққа шығармады. Ал қазір айта кету керек, олар белсенді түрде бақылауға алынуда. ҚР БП ҚСжАЕК деректері @DataHub_KZ

Қазақстанның 18 негізгі азық-түлік өнімімен қамтамасыз етілу көрсеткішін графикте көрсетеміз. @DataHub_KZ

Қазақстан өзін азық-түлікпен қалай қамтамасыз етіп отыр? Кеше ҚР Президенті өзінің халыққа Жолдауында ұлттық азық-түлік нарығының импортқа тәуелділігін «ұят жағдай» деп атады. Оның айтуынша, қазақстандық кәсіпкерлер ЕАЭО елдеріндегі бәсекелестері сияқты қажетті көлемде мемлекеттік қолдау ала алмайды, сол себепті өз нарығынан да айырылып отыр. Бірден-бір мысал — сүт өндірушілер. Үкіметке Қасым-Жомарт Тоқаев импортқа тәуелділікті барынша азайтуды тапсырды, бірақ толығымен 100% қамтамасыз ету мүмкін еместігін ескертті. Сандардың өзі-ақ мәселенің шын мәнінде бар екенін көрсетеді. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес қаңтар-маусым аралығында азық-түлік өнеркәсібінің 18 негізгі өнімінен қамтамасыз ету деңгейі 90%-дан төмен деңгейде 8-і ғана тіркелген. Бұл орайда сұранысқа ие келесі азық-түлік тауарлары жайлы сөз болып отыр: қант — 31%, ірімшік пен сүзбе — 53%, құс еті — 75%, макарон — 77%, сары май — 85%, күнбағыс майы — 85%, шошқа еті — 87%, күріш — 87%. Екінші жағынан, 100%-ға жақын немесе тең көрсеткіш қой мен ешкі еті, қарақұмық, бидай наны, бидай ұны, жылқы еті, айран, тауық жұмыртқасы, ірі қара еті бойынша тіркелген. Қамтамасыз ету деңгейі дегенде өндіріс көлемі мен импортты қосу арқылы қалыптасқан ресурстардың ішіндегі өндірістің үлесі жайлы айтылатынын түсінген жөн. Айта кетейік: мұнда дайын өнім өндірісі ғана ескеріледі, есепте шикізат импортының үлесі, мысалы, қант өндірісіне арналған шикізат есепке алынбайды. Сонымен қатар Ұлттық банк есептерінде соңғы 5 жылда азық-түлік импортының тұтынудағы үлесі (ресурстардан экспортты шегеру арқылы есептелетін көрсеткіш) 21-25%* шамасында болып отыр. Бұл орайда импорттың негізгі көлемін Ресей қамтамасыз етіп отыр, 2024-2025 жылдары 46%. Мұндай жағдай «ішкі бағалардың рубльдің құбылуына және Ресей нарығындағы баға динамикасына байланысты өзгеріп отыруына әсер етеді» деп көрсетілген. Сарапшылардың пікірінше, бұл тұрғыда ең осал өнімдер — қант, сүт өнімдері, кондитерлік өнімдер, алкогольді сусындар. Айта кетейік, ҚР ҰБ талдауына азық-түлік өнеркәсібінің бірнеше ондаған атауларын қамтитын кеңірек тізім енгізілген. Азық-түлік импортына тәуелділікті азайту мәселесі Президенттің кезекті Жолдауына дейін-ақ үкіметте талқыланғанын атап өтейік. Негізгі азық-түлік өнімдері бойынша толық өзін-өзі қамтамасыз етуге Қазақстан жоспарға сәйкес 2028 жылға дейін көшуі тиіс. *Есептер ҚР СЖРА ҰСБ-ның «Қазақстан Республикасында өнімдер (тауарлар) меншикізаттың жекелеген түрлерін пайдалану мен ресурстар» жайлы деректері мен тұтыну бағалары индексінің салмағы негізінде жасалды. 2025 жылды қамтиды (қаңтар-сәуір) @DataHub_KZ

Алаяқтардың «банктерден» жалған қоңыраулары мен хабарламаларының тіркелген эпизодтарының саны күрт өсті 2025 жылдың қаңтар-тамыз айларының қорытындысы бойынша интернет-алаяқтық анықтамасына сәйкес келетін және банктік ұйымдардан іспетті қоңыраулар/СМС арқылы жасалған 4,3 мыңға жуық құқық бұзушылық тіркелді. Өзекті көрсеткіш 2024 жылдың ұқсас кезеңінің қорытындысы бойынша атап өтілгеннен 2,1 есе жоғары. Ең жоғары мәндер Астанада, Қарағанды және Павлодар облыстарында байқалады: үш өңірге ҚР бойынша жиынтық эпизодтардың үштен бір бөлігі тиесілі. Бұл ретте интернет-алаяқтықтың тіркелген эпизодтарының жалпы саны да бірнеше есе болмаса да, жалпы өсуде. 2025 жылдың 8 айындағы көрсеткіш – 17,2 мың бірлік, өткен жылдың сәйкес кезеңіне +22%. Жағдайлардың шамамен 16%-ы Астанаға тиесілі, оған қоса Алматы және сол Қарағанды және Павлодар облыстары ерекше көзге түседі. Соңғысына сонымен қатар 10 мың тұрғынға шаққандағы интернет-алаяқтық санының ең жоғары көрсеткіші тиесілі. ҚР БП ҚСжАЕК деректері @DataHub_KZ

Этносаралық некелердің үлесі динамикада осылай көрінеді. @DataHub_KZ

Қазақстандықтар арасында этносаралық некелерге жиі тұру үрдісі байқалуда 2024 жылдың қорытындысы бойынша тіркелген некелердің жалпы санының 18,2%-ын аралас некелер құраған - 123,6 мыңның ішінен 22,4 мыңы. Алдыңғы кезеңмен салыстырғанда өсім 0,5 п.т. құрады. Бұл оң динамика ҚР СЖРА ҰСБ шығарған «Қазақстанның демографиялық жылнамасында» қатарынан төртінші жыл байқалып отыр деп көрсетілген. Соңғы рет пайыздық қатынас дәл осындай жоғары деңгейде 2007 жылы тіркелген болатын. Ал қолжетімді 21 жылдық деректер ішінде ең жоғары көрсеткіш екі жыл бұрын байқалған - 18,8%. Айта кету керек, 2004 жылдан 2020 жылға дейін аралас некелер үлесінің төмендеу үрдісі байқалған еді. Жалпы айтқанда, осы кезеңде көрсеткіш 4,5 п.т. азайып, 14,2%-ға жеткен (21 жылдағы ең төменгі көрсеткіш). Сондықтан соңғы төрт жылда көрсеткіштің жай ғана тұрақты өсімі емес, бұрынғы үрдісінің кері оралуы байқалады. Жалпы алғанда, “сәтсіз” 2020 жылмен салыстырғанда оң динамика айқын көрінеді, +4 п.т. Өзге ұлт өкілдерінен ең сирек қыз алатындар - күйеужігіттердің ең көп этникалық тобы болып табылатын қазақ жігіттері. 2024 жылы мұндай некелердің үлесі 6,9%-ды құрады (85,8 мыңның ішінен 5,9 мыңы). Ал келесі екі ірі этникалық топқа, орыстар мен өзбектер, келер болсақ, пайыздық қатынас теңесіп қалған - тиісінше 30,7% (18,6 мыңның ішінен 5,7 мыңы) және 15,7% (4,9 мыңның ішінен 0,8 мыңы). Әйелдер арасындағы жағдай да ұқсас. Саны жағынан басым болып келетін қазақ қыздары да 2024 жылы аралас некеге бәрінен азырақ түскен - жалпы қалыңдықтардың 5,7%-ы жайлы ғана сөз болып отыр (84,7 мыңның ішінен 4,8 мыңы). Ал орыс қыздары қалыңдықтарының 35,6%-ы (20 мыңның ішінен 7,1 мыңы), өзбек қыздары қалыңдықтарының 17,2%-ы (5 мыңның ішінен 0,9 мыңы) өмірлік жары ретінде өзге ұлт өкілін таңдаған. Айта кеткен жөн, бұл сандардың өзі бір этностың өкілдері үшін өз ұлтынан шынайы қарым-қатынас құратын адамды кездестіру ықтималдығы қаншалықты жоғары екенін де көрсетеді. Басқаша айтқанда, этнос қаншалықты кең таралған болса, оның өкілдері үшін аралас емес некеге түсу соғұрлым оңай. @DataHub_KZ

Тұрғын үйге төленетін біржолғы зейнетақы төлемдерінің саны 100 мыңнан асады Тамыз айында тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында зейнетақы қаражатын алуға 104,3 мың өтініш орындалды. Шілдемен салыстырғанда шамалы төмендегеніне қарамастан, қазіргі мән бұрынғы…