DATA HUB Қазақша

🥳🚘Қазақстанда жеңіл автокөліктер өндірісі есін жинауда қалпына келуде Қыркүйек айында жеңіл автокөліктердің шығарылымы 10,1 мың бірлікті құрады. ҚР СЖРА ҰСБ келтірген деректерге сәйкес тамыз айымен салыстырғанда көлемі 8%-ға өсті. Жеңіл автокөліктер өндірісі осы жылдың мамыр айында бәсеңдей бастады: алдыңғы айға қарай құлдырау бірден 38,4%-ды құрады. Келесі екі айдың – маусым мен шілденің мәндері шамамен үш жылдағы ең төменгі мәндерді көрсетті. Дегенмен тамыз айында бұл көрсеткіш құлдыраудың едәуір бөлігін қайтарды (+48,5% м/м). Алайда 10 мың бірлікті құрайтын психологиялық белгіден ол тек қыркүйек айында асып, жыл басындағы деңгейге оралды. Айтпақшы, тарихи қалыптасқан жағдай бойынша, жылдың алғашқы айларының нәтижелері ең әлсіз болып табылады. Бұл тұрғыдан 2024-ші жыл ерекше болатын сияқты. ‼️‼️Қыркүйек айының өсуіне қарамастан, жыл басынан бергі кезеңнің қорытындысы бойынша динамика әлі де жақсартуды талап етеді. Егер осы жылдың тоғыз айында 82,9 мың жеңіл автокөлік өндірілсе, өткен жылдың тоғыз айында - 99,5 мың жеңіл автокөлік өндірілген. Төмендеу, не десе де, елеулі -16,7%. Бір қызығы, дәл осы мамыр айында жеңіл автокөліктер өндірісі нашарлаған кезде, жолаушыларды тасымалдауға арналған автокөліктер шанағының импорты күрт төмендеген*. Сәуірге қарай көрсеткіш екі есеге, 4,5 мың бірлікке дейін қысқарды. Маусым айында ол тарихи төмен белгі - 2,8 мың бірлікке жетіп, тағы 40% жоғалтты. Содан кейін шілде мен тамызда (бұдан жаңа ақпарат әзірге жоқ) жағдай тұрақтанды – импорт қолайлы деңгейге оралды. Небәрі сегіз айдың ішінде жолаушыларды тасымалдауға арналған 57,2 мың автокөлік шанағы шетелден Қазақстанға жеткізілді. Бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 33,6%-ға аз. Төмендеудің негізгі бөлігін ірі жеткізушілер – Корея Республикасы, Өзбекстан (иә-иә, дәл солай) және Қытай қамтамасыз етті. *СЭҚ ТН коды 870710 «Негізінен адамдарды тасымалдауға арналған жеңіл және өзге де моторлы көлік құралдарының автокөліктеріне арналған шанақтар» @DataHub_KZ

Логистика саласындағы шағын бизнестің белсенділігінің артуы кестеде былайша көрінеді.

💼🚛Шағын бизнес логистика тауашасын белсенді түрде игере бастады Бір жыл ішінде, 2023 жылғы 1 қазаннан 2024 жылғы 1 қазанға дейін көлік және қоймалау саласындағы жұмыс істеп тұрған шағын бизнес субъектілерінің саны 22,4%-ға, 111,9 мың бірлікке дейін өсті. Қазіргі қарқын өткен жылғы қарқыннан екі есе асады (ол кезде 12,4% болатын). Кезең қорытындысы бойынша көрсеткіш барлық салаларда оң динамиканы көрсете бермейді. Өсу қарқыны бойынша көлік пен қойма саласына білім (+11,6%) және жылжымайтын мүлікпен операциялар (+11,3%) ең жақын орналасқан. Алайда бұл салалардың ешқайсысы, көріп отырғанымыздай, мұндай нәтижемен ешбір мақтана алмайды. 💡Шағын бизнестің логистикаға деген қызығушылығы бірінші кезекте жеке кәсіпкерлердің есебінен жанданғанын атап өтеміз. 1 қазандағы жағдай бойынша көлік және қоймалау саласында жұмыс істеп тұрған ЖК саны өткен жылдың ұқсас күнімен салыстырғанда 26,8%-ға ұлғайып, 94,9 мың бірлікті құрады. Өз кезегінде шағын кәсіпкерліктің заңды тұлғалары әлдеқайда әлсіз өсімді көрсетті – 2,2%-ға, 16,9 мың бірлікке дейін. Сонымен қатар жеке кәсіпкерлер өнім шығаруды айтарлықтай арттырды. Мәселен, қаңтар-маусымда (осы кезеңнің соңғы статистикалық көрсеткіштері ұсынылды) олар қарастырылып отырған салада 439,7 млрд теңгеге қызмет көрсетті, бұл 2023 жылдағы осындай кезеңнің деңгейінен 2,2 есе жоғары. Ал шағын заңды тұлғалардың өнім шығаруы, керісінше, 5,9%-ға, 1,37 трлн теңгеге дейін қысқарды. 🖇Көріністі толықтыру үшін тағы бірнеше фактіні қабыл алыңыз. Бір жыл ішінде жұмыс істеп тұрған шағын бизнес субъектілерінің жалпы саны аздап қана – 1,4%-ға артып, 1,78 млн бірлікке жетті. Қаңтар айынан маусым айына дейін олар 28,3 трлн теңгеге (+21% ж/ж) өнім өндірді. ҚР ҚМ МКК деректері @DataHub_KZ

Мінеки, Қытайдан келетін импорттың құндық мәнінің құрылымы график түрінде осындай.

🇰🇿🇨🇳Бұған дейін Ресейден келетін импорттың өсуі туралы айтқан едік. Ал қазір Қазақстан нарығына тауарлардың 24,9%-ын жеткізіп отырған екінші ірі жеткізуші – Қытайдан келетін импорт жағдайын қарастырайық. Соңында бонусымыз бар😉 Мұнда айтарлықтай төмендеу байқалады – 6,5%-ға, яғни $9,5 млрд дейін (2024 жылғы қаңтар-тамызды 2023 жылғы қаңтар-тамызбен салыстырғанда). Қызығы, соңғы төрт жылда (жылдан жылға) алғаш рет қытайлық жеткізілімдердің құндық көлемі сегіз айдың қорытындысы бойынша төмендеп отыр. Алайда осыған дейін бұл көрсеткіш қарқынды түрде өсіп отырған еді - орта есеппен 38,1%-ға. Яғни, қазір біз алдыңғы өсу импульсінің азаюын бақылап отырмыз. ⏬Қандай тауарлардың «кінәсінен» төмендеді? Қытайдан келетін импорттың құндық мәнінің 90%-ын құрайтын бес негізгі тауарлық топтың барлығында дерлік теріс динамика байқалады. 👗Ең үлкен төмендеуді тоқыма және тоқыма бұйымдары (шартты түрде айтсақ, киім) көрсетті. Бір жыл бұрын мұндай тауарлар үшін біз $1,3 млрд төлесек, қазір $1,1 млрд төледік. $207 млн немесе 15,7%-ға азайған. 🚘 «Машиналар, жабдықтар, көлік құралдары, аспаптар мен аппараттар» деп аталатын ауқымды топ та (қытайлық жеткізілімдердің жалпы құнының 57%-ын құрайды) жалпы төмендеуге айтарлықтай үлес қосты. Бұл жағдайда тауарлар сатып алынған сома $175,1 млн (3,1%) қысқарып, $5,4 млрд құрады. Дегенмен, топтың ішінде динамика біркелкі болмады. Мысалы, «машиналар мен жабдықтар» тобында (бұл топқа бәрі кіреді – бульдозерлерден бастап үтіктерге дейін) төмендеу $265,3 млн жетті, ағымдағы деңгейі - $3,7 млрд. Сонымен қатар «көлік құралдары» тобында $92,8 млн өсім байқалып, $1,5 млрд дейін жеткен. Соған қарағанда біздің нарықты қытайлық автокөліктердің жаулап алуы жалғасып жатқан сияқты. 🧪Химия өнеркәсібінің өнімдерін импорттау да айтарлықтай төмендеген. Қаңтар-тамыз айларында оның құны $866,8 млн құрап, 2023 жылғы сәйкес кезеңнен $144,2 млн (14,3%) аз болды. 👠Сондай-ақ, «аяқ киім, бас бұйымдары мен галантерея тауарлары» тобынан сатып алынған тауарлардың да сомасы аз. Салыстырып көріңіз: ағымдағы көрсеткіші $376 млн құраса, өткен жылғысы - $419,1 млн. $43,1 млн немесе 10,3%-ға азайғанын есептеу қиын емес. ⚙️«Металдар және олардан жасалған бұйымдар» – өсім көрсеткен жалғыз тауарлық топ. Мұнда жеткізілімдердің құны $21,4 млн (3,1%) өсіп, $705,9 млн жеткен. Соңында қызықты факт айта кетейік. Қаңтар-тамыз айларында Қытай шетелден келетін «Машиналар, жабдықтар, көлік құралдары, аспаптар мен аппараттар» тобындағы тауарлардың жалпы құнының үштен бірін Қазақстанға жеткізіп отырған. ҚР ҚМ МКК деректері @DataHub_KZ

Графикте Ресейден келетін импорттың құрылымы көрсетілген.

🇰🇿🇷🇺Қазақстанда Ресейден келетін тауар импорты артты Қаңтар-тамыз айларында Ресейден $11,2 млрд көлемінде тауар әкелінді. 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда номиналды өсім 2,1%-ды немесе $231,9 млн құрады. Мұндай деректерді ҚР СЖРА ҰСБ ұсынып отыр. Көрсеткіш бір жыл бұрын 5%-ға қысқарғаннан кейін қайта өсіп келеді. Алдыңғы жылдары сегіз айдың қорытындысы бойынша едәуір өсіп отырған еді: 2022 жылы - 7,8%-ға, 2021 жылы - 25,3%-ға. Қазақстан Ресейден не сатып алуда? Қаңтар-тамыз айларында Ресей импортының 85%-ы алты тауар тобына тиесілі болды: 🔩металдар мен олардан жасалған бұйымдар – $2,2 млрд (жылдан жылға +3,6%); 🚘машиналар, жабдықтар, көлік құралдары, аспаптар және аппараттар – $2,1 млрд (-0,8%); 🧪химиялық өнім және олармен байланысты өнеркәсіп салаларының өнімдері – $1,9 млрд (+6,8%); 🍞дайын азық-түлік тауарлары – $1,3 млрд (+3,3%); ⛽️отын-энергетикалық тауарлар – $1,1 млрд (+3,8%); 🐮мал және өсімдіктер өнімдері – $0,9 млрд (+8,6%). Қоса кетейік, Қазақстанға тауар импорттайтын елдердің ішінде Ресей ең үлкен үлеске ие - 29,4%. Екінші орында тұрған Қытай Ресейден 4,5 п.т. артта қалып отыр. @DataHub_KZ

🚢Қазақстанда теңіз көлігінің жүк айналымы құлдырады Қыркүйек айында теңіз көлігінің жүк айналымы 108,5 млн т*км құрады, бұл өткен аймен салыстырғанда 22,5%-ға аз. ↘️Сонымен қатар қазіргі деңгей соңғы 10 айдағы ең төменгі деңгей болды. Келісейік, аталған кезең өзінің ұзақтығымен таң қалдыра қоймайды. Алайда ол басталған 2023 жылдың желтоқсанында күшті секіріс болғанын түсіну маңызды (+48,2% м/м), содан кейін айлық мәндер тұрақты түрде 100 млн тонна*км-ден жоғары болды. Басқаша айтқанда, қазір біз көрсеткіштің қарқынды өсу тренді қалай жойылып бара жатқанын көріп отырмыз. Сонымен қатар жыл басынан бергі кезеңнің қорытындысы бойынша оң динамика сақталып отырғанын атап өткен жөн - өткен жылғы тиісті кезеңдегі 602,4 млн т*км (+201,6% ж/ж) салыстырғанда осы жылғы тиісті кезеңдегі 1,2 млрд т*км. 🖇Бұған дейін біз қазақстандық порттардың тиімділігінің төмендігі Транскаспий дәлізінің– Қазақстан аумағы арқылы өтетін Қытайдан Еуропаға жүкті жеткізудің баламалы (Ресейден айналып өтіп) бағытының дамуын тежейтінін айтқан болатынбыз. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_FCBK

💰Қыркүйекте интернет-провайдерлердің табысы едәуір артты Интернет желісі қызметін атқарушылар қыркүйекте 65,1 млрд тг табыс тапты. Инфляцияны ескергенде, бұл тамызға қарағанда 7,1%-ға жоғары. Мұндай жоғары айлық өсім 2,5 жылдан астам уақыттан бері алғаш рет байқалып отыр. ☝️Интернет желісі қызметтерінің құндық көлемі ай қорытындысы бойынша әрдайым өсіп отырады деуге болады. Демек, қолда бар статистика кезеңіндегі (2011 жылғы қаңтардан бастап) кезекті номиналды рекордтың орнауы таңқаларлық жайт емес. Қызық басқада - қыркүйекте көрсеткіш 65 млрд тг болатын жаңа психологиялық межеден асып кетті. Интернет-провайдерлердің табысының нақты өсуіне абоненттер санының артуы әсер еткенін айта кету керек - 0,3%-ға, 3,15 млн дейін. Бірақ қарастырылған динамикада тұтынылған трафик көлемінің қандай рөл атқарғанын бағалау мүмкін емес: тиісті статистика жыл соңында ғана жарияланады. Айтпақшы, 2023 жылы белгіленген интернеттің қазақстандық абоненттері, орта есеппен, айына 569 млн ГБ трафик тұтынған (жылдан жылға +18%). ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ