DATA HUB Қазақша

Парақорлықты тіркеудің динамикасы осындай 👆🏼 @DataHub_KZ

(Көзге түскен) пара алу оқиғалары антирекорд орнатуда Кеше Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі қызық сандарды атады: биыл онда 20 мыңнан астам жемқорлық туралы хабарлама түскен екен. Тіпті 76 адам, оның ішінде 33 мемлекеттік қызметші бар, осындай хабарлама жасағаны үшін жалпы сомасы 29 млн тг көлемінде ақшалай сыйақы алған. Сонымен қатар, Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеттің мәліметтеріне сәйкес, биыл Қылмыстық кодекстің жемқорлық баптары* бойынша тіркелген құқық бұзушылықтар саны азайып келеді. 2024 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында 1170 құқық бұзушылық тіркелген, ал 2023 жылы дәл осы кезеңде 1258 болған еді. Ерекше көзге түсетіні – пара алу және пара беру баптары бойынша көрсеткіштердің айтарлықтай төмендеуі. Бір қызығы, қатарынан төртінші жыл үш тоқсанның қорытындысы бойынша пара алу жағдайлары пара беруден аз тіркелуде. Бұл жолы 451 пара беру және 296 пара алу жағдайы тіркелген. Бұған қоса, пара алу көрсеткіші жылдан жылға 14%-ға төмендеп, 2014 жылдан бергі ең төмен деңгейге жеткен. Параны сирек ала ма әлде сирек ұстала ма😐 Жарайды, бұл - құқық бұзушылықтарды тіркеу жайы, ал парақорлық үшін сот үкімдері қандай? 2024 жылдың үш тоқсанында «Пара алу» бабының түрлі бөлімдері бойынша сотталғандар статистикасына жалпы 183 адам, ал «Пара беру» бабы бойынша 234 адам кірген. Бірінші жағдайда көрсеткіш 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 28%-ға, ал екінші жағдайда 15%-ға өскен. Дегенмен, бұл деректерде бір ескеретін жайт бар: бір адам сотталғандардың статистикасында тек бір рет, басқа баптар бойынша қанша болғанына қарамастан, ең негізгі/ең ауыр бабы бойынша есепке алынуы керек. *Мемелекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару мүдделеріне қарсы сыбайлас жемқорлық және өзге де қылмыстық құқық бұзушылықтар @DataHub_KZ

Тұздың бағасы күрт өсіп кетті ҚР бойынша бағасы 24 қыркүйек пен 1 қазан аралығындағы аптада, орта есеппен, бірден2,4%-ға өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша, соңғы рет бір апта ішінде осындай күрт өсу шамамен екі жарым жыл бұрын, 2022 жылдың наурыз айында байқалған болатын. Зерттелген қалалардың ішінде ең күрт қымбаттағаны Алматыда болды – мұнда тұз бір аптада бірден 13,8%-ға өсті. Бір қызығы, Алматы облысының орталығы Қонаев қаласында тұз, керісінше, 1,2%-ға арзандаған. Сонда мегаполисте бұл тауардың бағасы қазір Қонаевқа қарағанда, орта есеппен, 10 теңгеге және 12%-ға қымбат, алайда бір апта бұрын Алматыда біршама арзан болған еді. Әрине, орта есеппен және ресми статистика тұрғысынан алғанда. ✍️ Ресми статистика туралы айта кетейік. Бүгін ҚР СЖРА ҰСБ инфляция бойынша жаңа эксперименталды деректерді ресми түрде жариялады – фискалдық түбіртектерден алынған ақпарат негізінде. Есептеулер Астана, Алматы және Қарағанды облысында жүргізіліп, 2023 жылдың басынан 2024 жылдың маусымына дейінгі кезеңде 20 тауарды қамтыды. Кейбір жағдайларда түбіртектердегі баға өзгерісі, жалпы алғанда, «әдеттегі» деректермен ұқсас болып көрінсе, кейбірінде – сәйкестік аса көп емес: әдістемесі әртүрлі. Кейбір салыстыруларды бюроның өз басылымынан толығырақ қарауға болады, ал біз бүгінгі кейіпкерімізге тұз мысалына қайта оралайық. Сонымен маусымның соңына қарай Астанада тұздың бағасы жыл басымен салыстырғанда «ресми» түрде 10,8%-ға (!) арзандаса, «эксперименталды» түрде 3,6%-ға қымбаттаған. Басқа екі өңірде айырмашылық айтарлықтай көп емес: Алматыда осы кезеңде тұз дәстүрлі есептеулер бойынша 1,5%-ға, ал эксперименталды түрде 4%-ға қымбаттаған; Қарағанды облысында дәстүрлі есептеулер бойынша 0,1%-ға төмендеп, түбіртектер бойынша 1,1%-ға өскен. Айтпақшы, дәл қазіргі уақытта, яғни осы аптада, дәстүрлі есептеулерге сәйкес Астанада тұз әлі де жыл басымен салыстырғанда 9,4%-ға арзан, ал Қарағандыда баға 1,3%-ға, Алматыда 23%-ға өскен. Эксперименталды деректер әзірге жоқ, тек өз түбіртектеріңізбен салыстырып көрмесеңіздер🙃 @DataHub_KZ

Жол-көлік оқиғаларынан болған әрбір үшінші өлім жылдамдықты асырумен байланысты Бүгін ҚР Бас прокуратурасы биылғы жылы апаттардың күрт өскенін атап өтті. Қаңтар-тамыз айлары* аралығында адамдардың қайтыс болуына немесе жарақат алуына себеп болған тіркелген ЖКО саны жылдық есептеуде 8,3 мыңнан 15,9 мыңға дейін артты. ІІМ айтқандай, бұл өсімнің бір бөлігі зардап шеккендерді есепке алу критерийлерінің өзгеруіне байланысты, дегенмен жүргізушілердің тәртіпсіздігі мәселесі әлі де бар. ҚР Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті биыл жариялай бастаған толық мәліметтерге сүйенсек, жол ережесін бұзудың ең қауіпті түрі – жылдамдықты асыру. Ол жылдың басынан бері тіркелген 1480 өлімнің 452-іне себеп болған. Өлімге әкелген ЖКО-ларда көбінесе кінәлілер – жүргізушілер (1419 оқиға), бірақ олардың өздері жаяу жүргіншілер мен жолаушыларға қарағанда сирек қаза табады (шамамен төрттен бір жағдайда). Кінәлі жүргізушілердің ішінде шамамен 90%-ы ер адамдар, бұл көлік айдайтын ерлер мен әйелдердің арақатынасымен байланысты болуы мүмкін. Алайда жиі қаза табатындар да ер адамдар: барлық жағдайлардың 73%-ында. *Материал жазылған кездегі соңғы қолжетімді мәліметтер @DataHub_KZ

Жалпы инфляция баяулауда, бірақ ақылы қызметтер де берілер емес Қыркүйектің қорытындысы бойынша жылдық деңгейдегі тұтынушылық баға 8,3%-ға өсті, бұл тамызбен салыстырғанда 0,1 п.т., жақсы жаққа өзгерді. Азық-түлік (тамыздағы 5,5%-дан 5,1%-ға дейін) және азық-түлік емес тауарлардың (7,7%-дан 7,6%-ға дейін) қымбаттау қарқыны бәсеңдеді. Тек ақылы қызметтердің көрсеткіші сол деңгейінде қалды – 13,6%. Сәйкесінше, қазіргі таңда баға өсіміне дәл осы ақылы қызметтер айрықша үлес қосуда. Алайда өткен жылы қыркүйекте инфляцияның негізгі қозғаушы күші азық-түлік болған еді. Қазір қызметтер жалпы көрсеткіштің 8,3%-ның 3,8 п.т. құрап тұр, оның 2 п.т. - тұрғын үй саласы/коммуналдық қызметтер. Мысалы, бір жылда жылу құны үштен бір бөлікке қымбаттады, сондай-ақ басқа бағыттар бойынша да айтарлықтай өсім байқалады: демалысты ұйымдастыру қызметтері +19,3%, байланыс +15%... Айтпақшы, бір айда ақылы қызметтер де (1%) азық-түлік емес тауарларға қарағанда (0,6%) жылдамырақ қымбаттады. Ал азық-түлік болса, айлық мәнде екінші ай қатарынан қымбаттамаған сияқты. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Айдың қорытындысы бойынша теңге сәуірден бері алғаш рет долларға қатысты нығайды 1 қазандағы американдық валютаның бағамы – 481,19 тг, бұл 1 қыркүйекке қарағанда 0,1%-ға немесе 0,44 тг төмен. Әрине, динамикасы аса көп емес, бірақ бұл - соңғы төрт ай бойы нығайып келген доллардың алғаш рет әлсіреуі. Бір қызығы, осындай аз ғана динамика Ұлттық банктің валюта нарығындағы айтарлықтай жоғары белсенділігінен болды (бұрын уәде еткендеріндей). Ұлттық қордан трансферттер үшін $945 млн сатылды, ал тамызда 546 млн сатылған болатын. Одан бөлек, өткен айдағыдай, Қазатомөнеркәсіп акциялары бойынша келісім-шарт аясында $241,5 млн сатылды. Сонымен қатар БЖЗҚ мүддесіне валюта сатып алуды 2,5 есе өсірді, яғни $550 млн дейін. Бірақ, соған қарамастан, таза сатылымдар тамызбен салыстырғанда көбірек болды: $687 млн тамыздағы $565 млн қарсы. Қазанда жағдай қалай болады? Трансферттер үшін көбірек сатады: $1,3-дан $1,4 млрд дейін, бірақ БЖЗҚ үшін де біраз сатып алады: $850–950 млн. Сонымен қатар Қазатомөнеркәсіппен келісім-шарт бойынша саудаға түскенде ($240–260 млн) таза нәтиже шамамен осы айдағыдай шығып қалады. ҚР Ұлттық банктің деректері @DataHub_KZ

РФ-ның Қазақстанға шетелден аударымдардағы үлесі 2022 жылдың көктемінен бергі ең төменгі деңгейге түсті 2024 жылдың тамызында халықаралық ақша аударымдары жүйелері (ХААЖ) арқылы Қазақстанға Ресейден 5,1 млрд тг түсті, бұл, инфляцияны есепке алмағанда, өткен аймен салыстырғанда 12%-ға және өткен жылмен салыстырғанда шамамен үштен біріне төмен. Бұл көрсеткіш номиналды түрде 2022 жылдың наурызынан бергі, ал бағалардың өзгеруін ескергенде 2022 жылдың ақпанынан бергі ең төменгі деңгей болып тұр. Инфляцияны ескергенде 2024 жылдың тамызындағы деңгейі 2021 жылдың соғысқа дейінгі тамыздағы деңгейінен төмен. РФ-ның жалпы құрылымдағы үлесі қазіргі уақытта 25,6%-ды құрайды. Шілдемен салыстырғанда айырмашылық аса көп емес, минус 1,3 п.т., бірақ техникалық тұрғыдан алғанда бұл - 2022 жылдың наурызынан бергі ең төменгі мән. Дегенмен, егер 2021 жылғы мәндерді «норма» ретінде алсақ, үлестің әлі де төмендеуге мүмкіндігі бар – сол кезде бұдан төмен болған еді. Айта кетейік, әзірлеушісі санкцияға ұшыраған ресейлік «Золотая корона» көрсеткіштері де шілдеде төмендеді, бірақ күрт емес. Шетелге аударымдар құрылымында үлесі 89,3%-дан 86,4%-ға, шетелден келетін аударымдарда 55,4%-дан 51,7%-ға төмендеді. ҚР Ұлттық банктің деректері @DataHub_KZ