DATA HUB Қазақша

Қазақстанның қай жерінде тоқ өмір сүруге болады? ҚР СЖРА ҰСБ мәліметіне сенсек, Түрікстан облысында. 2023 жылы мұндағы орта тұрғын күніне 3 873 ккал тұтынған, бұл минималды тұтынушылықтан екі есе көп (1 852 ккал). Жалпы, тұтынған калорий мөлшері барлық аймақта жеткілікті минимумнан асады, бірақ ешқайсысында айырмашылық осылай қатты көзге түспейді (ел бойынша орташа деңгей - 69%). Табысы ең төменгі күнкөріс деңгейі төмен халық үлесі бойынша дәстүр бойынша Түркістан облысы көш бастап тұр десек, Американы ашпаймыз (2023 жылы – 7,9%). Ең «кедей» аймақтың тұрғындары қалайша ең тоқ болып шықты? Мұны жартылай Түркістан облысы халқы тұтынатын тағамның құрамында көмірсулардың тым көп болуымен түсіндіруге болады. Аталған нутриент олардың рационының 63% құрайды, ал норма 52% болып саналады. Ал нан және картоп секілді қымбат емес азық-түлік түрлері көмірсуларға бай. Тұтынылған калорийлердің 25% майлар (норма – 33%) құрайды. Ақуыздар үлесі 12% (норма – 15%) құрайды. @DataHub_KZ

Қазақстандықтар ресми түрде тылсым дүниеге ондаған миллион теңге жұмсаған 2023 жылы ҚР-дағы астрологтардың, спириттердің және көріпкелдердің табысы 39,1 млн тг жетті, ҚР СЖРА ҰСБ деректерінен барлық сома ЖК-ға түскенін көруге болады. Әрине, шын мәнінде, бұл көріпкелдердің барлығы әлдеқайда көрнекті сомаға ие болған болар: мұндай сектордың толығымен таза және ресми түрде жұмыс істеуі екіталай әрі зерттеу де барлық жеке кәсіпкерлерді қамтымаған. Бірақ ресми сандар қызық болып тұр. Мәселен, қызметтердің жалпы көлемінен халық 38,1 млн төлеген, сонда тағы бір миллионды эзотериктерге ұйым (немесе бірнеше) төлеген. Қайсысын немесе қайсыларын төлегенін білмейміз, бірақ қызметтер Атырау облысында, ауылда көрсетілген. Іріктемелі зерттеу ресми түрде жұмыс жасайтын астрологтарды тапқан жалғыз қала - Астана. Елордаға 25,3 млн тиесілі болды, дегенмен бұған дейін мұндай қызметтер 2019 жылдан бері тіркелмеген еді. P. S. Астрологтар мен көріпкелдерден басқа статистикада тағы бір эзотерикалық категория бар, экстрасенстер. 2023 жылы олардың ресми табысы тек 426 мың тг құрады, барлығы — Абай облысында. @DataHUB_KZ

Шетелдік кәсіпорындардағы жалақы ҚР-дағы экономика бойынша орташа жалақыдан екі есе көп 2023 жылы шетелдік меншік нысанындағы кәсіпорындардағы орташа жалақы барлық меншік нысанындағы компаниялардағы жалақыдан 1,7 есе жоғары болды - 604,1 мың тг қарсы 364,3 мың тг.* Қай салада ең үлкен айырмашылық байқалады? Мүмкін жалақы деңгейі ең жоғары салалардың бірі болып табылатын тау-кен өндіруде шығар? Жоқ, таппадыңыз. Аталған салада шетелдік кәсіпорындар өз қызметкерлеріне орташа деңгейден тек 14% ғана жоғары жалақы төлейді - 877,6 мың тг қарсы 771 мың тг. Тағы бір жалақы деңгейі жоғары IT салада айырмашылық 58%-ды құрайды - 1,35 млн тг қарсы 857,1 мың тг. Бірақ бұл да емес. 🥁Сонымен қай жерде жалақы ең үлкен айырмашылықпен ерекшеленеді? Ал, назар аударамыз! Орта білім беруде. Шетелдік кәсіпорындарда жұмыс істейтін мұғалімдердің жалақысы орташа деңгейден 3,2 есе жоғары - 1 млн тг қарсы 316,5 мың тг. Дегенмен, бақытты жандардың үлесі өте аз - 706,3 мың адамның 15 ғана. ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша @DataHUB_KZ

Алматыда мейрамханалар саны күрт азайды да, асханалар күрт көбейді 2023 жылдың соңына қарай қалада 351 мейрамхана жұмыс істеген, бұл бір жыл бұрынғыға қарағанда бірден 44% аз. ҚР СЖРА ҰСБ мәліметіне сәйкес, асханалар саны 697 бірлікке дейін 48% өскен. Сонымен қатар, сонау 2022 ж. мейрамханалар мүлде басқа динамика көрсеткен еді, олардың саны 2 есе дерлік өсіп, кемінде 2010 ж. бергі максимумға жеткен. Кейбір жаңа мекемелер 2023 жылдан аман шықпады деп күдіктенуге болады, алайда жабылулары туралы статистика жоқ. Ал асханалар саны 2020 пандемия жылы күрт төмендегеннен кейін соңғы жылдары өсуде, бірақ ол 2012 жылғы рекорд – 711 бірлікке жетпеді. Алайда асханалардағы орын саны 2010 жылдан бері максималды деңгейге жетті: 73,8 мың бірлік, жылдық өсу бірден 84% құрады. Ал ақша жағы қалай? Алматыда қоғамдық тамақтанудан түскен жалпы табыс 310 млрд тг құрады, ал нақты асханалар мен мейрамханалар бойынша 2023 жылдың көрсеткіштері әзірге жоқ. Бірақ шамамен есептегенде: соңғы 5 жылда мейрамханалардың жалпы табыстағы үлесі орташа есеппен 38%, ал асханалардың үлесі 12% құрады. @DataHUB_KZ

😶‍🌫️Алматыда үш жыл ішінде ауаның ластануы бойынша рекорд жаңартылды 2023 жылы кәсіпорындар Алматының атмосферасына 44 мың т ластаушы заттарды тастаған. Өткен жылға қарағанда көрсеткіш 6%-ға немесе 2,5 мың т өскен. Барлық шығарындылардың жартысына жуығын күкіртті ангидрид құрады (SO2) – 20,2 мың т. Мұны қаладағы ЖЭО Екібастұздың күлі көп көмірді қолданатындығымен түсіндіруге болады, оны жаққанда жоғарыда аталған зат көп мөлшерде түзіледі. Тағы 36%-ды бірлесе отырып, азот оксидтері (NO2-ге айналдырылған) мен қатты бөлшектер құрады – 8,7 мың және 7 мың т. Жалпы көріністе көміртек тотығының (СО) шығарындылары да елеулі түрде байқалып тұр – 5,7 мың т (13%). Бұл заттар да көмірді жағу өнімдері болып табылады. Жылдық өсімнің негізгі үлесі күкіртті ангидрид пен қатты бөлшектерге тиесілі – 60%-дан астам. Бірінші жағдайда өсім 930 т болса, екінші жағдайда 613 т құрады. Шығарындылардың құрылымын ескере отырып, мұндай жағдай таңқаларлық жайт емес. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHUB_KZ

Азық түлік бағасының төмендеуі тоқтады Маусымның қорытындысы бойынша азық-түлік тауарларының бағасы мамырға қарай өзгерген жоқ, ал бір ай бұрын 4 жылдағы алғашқы төмендеуі байқалған болатын. Егер бағаның айтарлықтай ауытқуының белгілі бір тауарлар тобына әсер етуі жайлы айтар болсақ, онда тек жемістер мен көкөністерді айтамыз. Таңқаларлық ештеңе жоқ - маусымдық құбылыс. Сонымен қияр бір айлық мәнде 18,7%-ға, қырыққабат 18%-ға, тәтті бұрыш 17,9%-ға, ал картоп 10,7%-ға, жүзім 3,6%-ға, алма 2,1%-ға арзандады. Сонымен қатар азық-түлік емес тауарлар мен қызметтер өткен айға қарағанда бірдей қымбаттады - 0,6%. Осылайша айлық инфляция қарқыны өзгеріссіз қалды - 0,4%. Маусымда жылдық инфляция 0,1 п.т., айдан айға 8,4%-ға дейін қысқарды. Қазіргі баяулау қарқыны көрсеткіші төмендеп жатқан барлық 16 айдағы ең әлсізі болып тұр. Жылдық мәнде азық-түлік 5,4%-ға қымбаттады. Азық-түлік емес тауарлар мен ақылы қызметтердің бағасы сәйкесінше 7,4% және 13,8%-ға өсті. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHUB_KZ

Қазақстандық компьютер ойындарының жасаушылары келесі деңгейге көтерілген сияқты ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, тиісті секторда көрсетілген қызметтер көлемі 2023 жылы 21,3 млрд тг құрады, бұл 2022 жылмен салыстырғанда 11 есе көп. Қазіргі соманың 75%-ы шетелден келген тапсырыс берушілер есебінен қамтамасыз етілді: резидент еместерге 15,9 млрд тг тиесілі болды, ал бұл соманың 92%-ын бір ғана ел құрады - Ирландия. Ол екінші жыл қатарынан ерекшеленуде: 2022 жылы 1,9 млрд тг жуық ойын құру бойынша қызметтердің жалпы көлемінен ирландықтарға 1 млрд тг жуығы тиесілі болды. Оларға бәрі ұнаған болу керек, 2023 жылы тапсырыстар көп болды 🤔 Алайда өзінің жетістіктеріне қарамастан, ҚР-дағы IT сала ішіндегі гейм-сектордың өзі өте қарапайым болып тұр: оның 2023 жылы айти қызметтері көлеміндегі үлесі небәрі 2%-ды құрады. Негізгі сегмент – бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу, онда айтпақшы, бір жыл ішінде ақшалай көрсеткіштер де жақсы өсті - 50%-ға, 383,9 млрд тг дейін. @DataHUB_KZ

Теңгенің ай сайынғы әлсіреуі антирекордтарды бұзуда 1 шілдедегі жағдай бойынша доллардың ресми бағамы 471,46 тг құрап, 1 маусымға қарай 5,4%-ға немесе 24,21 тг өсті. ҚР ҰБ деректеріне сүйенсек, бұл - екі жылдан астам уақыттағы ең күшті айлық серпіліс. Өткен ай теңге үшін оңай болмады. Мамырдың ортасында басталған әлсіреу маусымда айтарлықтай қарқын алды. Нәтижесінде ұлттық валюта 2023 жылдың қазан айының соңынан бергі ең төменгі деңгейге дейін түсті. Теңге Ұлттық банктан валютаның нетто-сатылымының төмендеуі аясында арзандауда. Мамырға қарағанда олардың көлемі 2,4 есе ($127 млн дейін) төмендеп, 17 айда ең төменгі деңгейге жетті. Шілдеде көрсеткіш қазіргіге жақын деңгейде қалады деп күтілуде. Алайда теңге қайтадан қолдауға ие болуы мүмкін, мұндай болжам "Қазатомөнеркәсіптің" акцияларын Ұлттық қор қаражаты есебінен сатып алу жөніндегі жоспарлардан туындайды. Еуро бағамы бір айда 504,79 тг (+4% немесе 19,61 тг), рубль бағамы 5,53 тг (+11% немесе 0,57 тг) дейін көтерілгенін атап өтейік. Бірінші жағдайда бір айлық серпіліс 2022 жылдың қарашасынан, екіншісінде 2022 жылдың маусымынан бері есептегенде рекорд орнатты. @DataHUB_KZ