Калькасыз қазақ тілі. Назгүл Қожабек

"Мне сделалИ предложение" ғой. Орысша неопределенно-личное предложение қазақшаға бастауышсыз сөйлем болып аударылмайды....

Ширекке де жетпейді ғой, бұл не болғаны сонда…

Алматы қаласында қазақ мектебінің үлесі 16% ғана 📍Халқы 2,3 миллионнан асатын Алматы қаласы тұрғындарының шамамен 63%-ы – қазақ. Алайда мегаполистегі жүздеген білім беру мекемесінің 16%-ы ғана – қазақ мектебі. Оңтүстік астанада аралас мектеп көп. 📖 Мектеп таңдау мәселесі 📚 Жазғы демалыс аяқталуға жақын. Жаңа оқу жылы қарсаңында ата-аналар мектеп таңдауға кіріседі. Білім мекемесіне оқушы қабылдау ісінің аяқталуына санаулы ғана күн қалды. Науқан әдетте 1 сәуірде басталып, 31 тамызда аяқталады. Қазақстанның білім ордасы саналатын Алматының өзінде мектеп таңдау оңай шаруа емес. ⚡️ Өйткені мегаполисте мектеп жетіспейді. 2024 жылдың аяғында шамамен 30 мың парта қажет екені айтылған. 📍Мектеп таңдаудағы тағы бір қиыншылық – қалада қазақ мектебі аз. «Баланы қазақша оқыт», «қазақ мектебіне тапсыр» деген сарында жиі айтылатын кеңеске құлақ ассақ та, Алматы секілді қалада оны жүзеге асыру өте қиын болып тұр... 📖 Материалдың толық нұсқасы Kursiv.Media сайтында жарияланды. https://t.me/onlinenewskz

❌ Абайдың мерейтойы ⁉ бәленшеНІҢ мерейтойы деп көзі тірі адамға ғана айтылса керек ✅ қазір болып жатқан тойды "Абай тойы" атаған орынды болар

❌ құттықтау үшін рахмет ⁉️ спасибо за поздравления ✅ құттықтаған/ыңа/ыңызға/дарыңызға рахмет

Қайдасыңдар, менталЬі бар әжелер 🤣

Қотыр-қотыр герундий-герундий болып сүйкімі кеткен тілім-ай. Мына нәрсенің қазақшасы: Абай ұлдары ӨЛГЕННЕН / ҚАЙТЫС БОЛҒАННАН кейін көп ұзамай өмірден өтті Осы бір сөздегі үш әріп айырмашылық - қазақ тілінің гені. Ал мына жазулы тұрған - орысша, “после смерти сыновей” деген сөз.

Әттең, Алтынсарин мен Аймауытовтың қолынан шыққан қолжазбаларын оқитын мүмкіндік жоқ. Әйтпесе.... Қазақ тілінде -паз жұрнағы жалғанып, бірдеңені кәсіп қылған, бірдеңеге әуестенетін адамды білдіретін сөз жасалады. Оған -шы жұрнағын жалғау - қылмыс. Айталық, "құмарпаз", "білімпаз" деген сөздерге "-шы" дегенді қосу ешкімнің ойына келмес еді...

Conceptual, local, radical, conservative, passive, т.б. кейбір қазақтар концептуалды, локалды, радикалды, консервативті, пассивті қылып қоя беретіні -ныйдың калькасы ғана емес, қатыстық (-ды, -ді, -ты, -ті, -лы, -лі) сын есім формасының (соның екпінінің де) сапалыққа қоқан-лоқы көрсетіп тұратын ықпалы (зиян-зиянды, лайық-лайықты) емес пе екен деп ойлап қоям, сіз не дейсіз? -ныйдың калькасы дегендер оң жаққа, қатыстықтың ықпалы дегендер сол жаққа, құрышәрібарбастыауыртпай дегендер ортаға!)

Әуелден оң жақтамын.

жай ғана экспорт-кредит. Жай ғана. тықтық демей-ақ, тіктік демей-ақ. Қазақстанда ресми ұйым атауын аударуға міндетті түрде берісі кандидат, арысы доктор "лингвистер" қатыстырылады.

иә, басында қиын болды, қабылдағанға қиын болды. қазақ тілі үшін туу әрі «дүниеге келу», әрі «дүниеге әкелу» болсын деп жүрдік. этимология тұрғысынан алсақ, ғасырлар бойы тарихи жазбаларда «дүниеге келу» деген бірінші мәні ғана тіркелген. Назгүл ханым: «жоқ, туу — “дүниеге келу”, табу — “дүниеге әкелу”,» — деді. әрине, бала табу дегенді бәріміз естідік, бірақ қолданыс аясы тар болып көрінді. бір кезде Ыбырай Алтынсариннің жинағындағы ертегілерді оқып көрдік. бірінде ап-анық «әйел баласын тапты да шаруасына кете берді» («босанды» мағынасында) деген сөйлемді көрдік. қазір болса үйреніп кеттік: • адам туады, адам Астанада туады, Шымкентте туады, адам сау туады, адам ауру болып туады, адамның туған күні мен туған жері болады, Ай туады, Күн туады, сөзден — сөз, ойдан ой туады • әйел бала табады, екі бала табады, бес бала табады, нағыз процесті сипаттау керек болса босанады сол туу етістігіне «бала табу» кірігіп кеткені де — бәлкім табу етістігінің көсемше формасының таУып екендігі: тап → тауып → туып бұл, әрине, әдеби тілдегі қолданысы: кітап жазам, журналист болам десеңіз ғана қолданыңыз, — күнделікті өмірде аймағыңызға, өңіріңізге тән басқа нұсқаларды қолдана беріңіз, оның еш айыбы жоқ. тек ол нұсқаңыздың «дұрыстығын» дәлелдеп әуре болмаңыз, әсіресе «туу — ол рожать, туылу — ол рождаться ғой!» деп орыс тілін эталон қылмайықшы… осы жерде бір бонус-факт айта кетсек: рождаться — орыс сөзі де емес, шіркеу-славян тілінен кірме сөз. орысша ол рожаться болып қалыптасуы керек еді.