Кўрганларим / канал

Элитамиз ёшлигида травма олганга ўхшайди. Қўрқиб яшайди. Ўз фикри, ўз ўйига эга эмас. Туризмни ривожлантириш баҳонасида буларнинг хаёлида ҳамма жойга ароқ, вино, шампань қўйиш керак, ҳамма жойда фоҳишалар ва қиморхоналар бўлиши керак. 2002 йилда ўқиган китобимда, "туризм мустамлака ўлкаларда ривожланади", деган жойи бор эди. Тўғри-де, бино, атракцион, оромгоҳ қурасан, ҳуддики халққа янги иш жойлари яратилади, туристлар келиб, шойи, адрас сотиб олиб, кейф қилиб кетади, одамларни ўқитиш ҳам керак эмас, илм-фанга пул ҳам тикиш керак эмас, аксинча, қанчалик пачоқ ва ҳуқуқсиз бўлса, шунча яхши хизмат қилади. Ва бу соҳада айниқса аҳолиси ёш ўлкалар ютуққа эришади – Ғарбнинг қариган пенсионерлари бошқа ўлкалардаги ота-онаси қийналиб туғиб, катта қилган ёшларнинг хизматидан ялло қилиб фойдаланади. Яна бир салбий тарафи, туризм халқни бузади, қаллоб бўлмоқчи бўлади. Масалан, кафеларнинг овқати ҳам бир тийинга қиммат сифатсиз чиқиндига айланади, чунки турист бир марта келади, қайтиб яна келадими, йўқми, – демак шилиб олиш керак.

Синагогада бош кийим кийиш ҳурмат белгиси

Алоҳида "ҳеч қачон қилмайдиган иш ва лойиҳаларим" номли рўйхатингиз бўлиши керак. Ҳаёт қисқа. Ҳамма нарсага улгурмаймиз. Алоҳида "қуда бўлмайдиган одамларим" деган дафтарингиз бўлсин. Балки фарзандингизни эмизгандир, балки тирикчилиги дуруст манбадан эмасдир.

• Ўта тиббийлаштириш: Узоқ муддат давомида дори-дармонларнинг таъсирини етарлича билмасдан уларга таяниш яна бир танқид нуқтасидир. Дори-дармонлар аломатларни бостириши мумкин, аммо раҳмдил, яхлит ғамхўрликни таъминлай олмайди. Бунга қарама-қарши ўлароқ, Бимористон модели яхши овқат, тоза ҳаво ва ибодат ҳамда табиат билан уйғунлашган мулойим кун тартибини ўз ичига олган шифобахш муҳитни яратган. • Нуқсонли турмуш тарзи: Неолиберализм ва истеъмолчиликка асосланган замонавий Ғарб турмуш тарзи руҳий саломатликка жиддий зарар етказади деб ҳисобланади. У нафснинг - доимо кўпроқ нарсани хоҳлайдиган энг қуйи босқичини тарғиб қилади ва маънавий ўсишга тўсқинлик қиладиган доимий чалғиш маданиятини шакллантиради. Ислом анъанаси бунга муқобил сифатида зуҳдни (таркидунё) таклиф этади, бу эса аниқлик топиш учун камроқ исташ ва истеъмол қилишга ундайди. Ислом психологиясининг инқирози ва қайта тикланиши Ислом психологиясининг бой анъаналари мустамлакачилик даврида онгли равишда йўқ қилинди. Мустамлакачи давлатлар анъанавий руҳий саломатлик муассасаларини ёпдилар, классик амалиётларни жиноийлаштирдилар ва таълим дастурларини ўзгартирдилар. Ушбу муассасаларни давлатдан мустақил равишда молиялаштирган вақф (хайрия жамғармалари) тизими ҳам барбод қилинди, бу эса ҳалокатли йўқотишларга олиб келди. Сўнгги ўн йилликларда уйғониш даври кузатилди. Суданлик олим Малик Бадри каби шахслар Ғарб психологиясини танқидсиз қабул қилишнинг хавфли томонларини кўрсатишда муҳим роль ўйнади ва классик ислом тизимини қайта тиклаш устида иш олиб борди. У ва бошқа олимлар мусулмон дунёсида асрлар давомида мавжуд бўлган, шизофрения ва васвасалар каби ҳолатларни қамраб олган мураккаб ташхис тизимларини ёритиб бердилар. Замонавий ҳаёт учун амалий маслаҳатлар Ислом психологияси замонавий дунё муаммоларини енгиш учун амалий йўл-йўриқлар тақдим этади: • Матонат ва фазилат ҳақида: Ҳақиқий куч қийинчиликларнинг йўқлиги эмас, балки уларга ҳилм (мулойимлик) ва сабр (сабрлилик) билан бардош бера олиш қобилиятидир. Бу фазилатлар шунчаки ақлий тушунчалар эмас, балки амалиёт орқали - нафақат "сўзда", балки "амалда" ҳам ўзлаштирилади. • Жамоа ва яккаланиш ҳақида: Замонавий индивидуализм ва яккаланишга урғу бериш инсон табиатига зиддир. Ислом хизмат, муҳаббат ва ҳамроҳликка асосланган мазмунли муносабатларни шакллантиришни тарғиб қилади. Жамоада яшаш муқаррар равишда бошқаларнинг зарарли таъсири билан курашишни ўз ичига олади, бу эса яккаланишдан кўра афзалроқ ҳолат ҳисобланади. "Алоқани узиш" ёки қатъий "чегаралар" ўрнатиш истаги кўпинча қуйи нафснинг тўлиқ назоратга интилишидан келиб чиқиши мумкин, бу эса кучлироқ изоляция ва заифликка олиб келади. • Ота-оналик ҳақида: Ота-оналарга ўзлари назорат қила олмайдиган натижалар ҳақида ташвишланиш ўрнига, эҳсон (мукаммаллик) га интилиш тавсия этилади. Бугунги кунда кўп ҳолларда зарарли танловлар устун бўлган бир шароитда, болалар учун табиат қўйнида вақт ўтказиш, ижобий ҳиссий муҳит ва соғлом овқатланишни ўз ичига олган мувозанатли турмуш тарзини яратиш ғоят муҳимдир. • Ҳозирги лаҳзада яшаш ҳақида: Гиперкапиталистик дунёда ҳаётни мувозанатлаштиришнинг калити ҳозирги лаҳзада яшашдир. Бошқача ҳаёт ҳақида хаёл суриш ўрнига, айни дамда мавжуд бўлишга ва ўз ниятлари ҳамда ҳаракатларидан огоҳ бўлишга интилиш лозим. Бу муроқаба деб аталувчи амалиётдир. Бундай ўзини тарбиялаш ҳар қандай вазиятдан унумли фойдаланишда ёрдамчи бўлади. Моҳиятан, исломий психология ички ва ташқи дунёлар узвий боғлиқ бўлган яхлит ҳаёт тарзини тарғиб этади. Бу фақатгина касалликларни даволаш учун яратилган фан эмас, балки кундалик ўз устида ишлаш учун қўлланмадир. У инсонларга ҳаётий қийинчиликларни бардошлилик, аниқ мақсад ва ўзининг азалий табиати ҳамда Илоҳий куч билан чуқур алоқадорлик туйғуси орқали енгиб ўтишга кўмаклашади.

Унутилган анъана: Ислом психологиясига кириш Ислом психологияси ислом илмларига чуқур илдиз отган анъана бўлиб, у инсон қалбини тушунишга яхлит ёндашувни тақдим этади. Бу қараш замонавий Ғарб психологик моделлари соясида қолиб кетган. Ислом психологи ва невролог олим доктор Франческа Бонта таъкидлашича, классик тилда Илм ан-Нафс деб аталувчи бу соҳа замонавий муҳокамаларда кўпинча эътибордан четда қоладиган инсон табиати ҳақида муҳим маълумотлар беради. Ислом психологияси нима? Психология яқинда пайдо бўлган ёки фақат Ғарб фани деган тасаввурдан фарқли ўлароқ, ислом цивилизацияси инсон руҳиятини ўрганишнинг узоқ ва бой тарихига эга. Ислом психологияси ёки Илм ан-Нафс Ғарбдаги ўхшаши сингари биз киммиз ва руҳий ҳамда маънавий дардларимизни қандай даволаш мумкинлиги ҳақидаги асосий саволларга жавоб беради. Бироқ, у инсоннинг қандай қилиб яхшироқ бўлишга интилиши мумкинлигини ўрганиб, психологияни ахлоқ, тиббиёт ва маънавият билан уйғунлаштириб, фанлараро соҳани шакллантириш орқали янада чуқурроқ ёндашади. У тарихан ислом илмларининг пойдевори ҳисобланиб, ҳаётнинг ички ва ташқи жиҳатларини бир-бирига боғловчи "кўприк" вазифасини бажарган. Бу анъана нафақат психологик фалсафани, балки Бимаристанлар деб аталувчи муассасалар орқали руҳий саломатлик хизматини ҳам йўлга қўйган. Тиббиёт бўйича классик исломий ўқув дастури руҳият ва уни даволашни ўрганишни ўз ичига олган. Ҳозирда Ғарб психологиясида оммалашаётган онг ва тана алоқаси каби тушунчалар бу анъананинг асосини ташкил этган. Масалан, бимаристонлардаги даволаш усули яхлит бўлиб, беморнинг овқатланиши, атроф-муҳити, ёруғлик ва товуш каби ҳиссий тажрибаларига эътибор қаратган - замонавий травма билан ишлаш эндигина қўллай бошлаган ёндашувлар. Ислом психологияси ҳам патология, ҳам инсонни такомиллаштириш билан шуғулланади. Ғарб меъёрлари бўйича "соғлом" деб ҳисобланган кишилар учун эътибор тазкияга, яъни ўзини доимий равишда поклаш, умр бўйи ҳар куни ўзини такомиллаштиришга қаратилган. Яхлит ёндашув ва инсон қалби Ислом психологиясининг асосий тамойили инсонга яхлит бир бутунлик сифатида қарашдир. У шахснинг бир нечта даражаларида ишлайди: • Нафс (руҳият/эго): Бу шахснинг эго, руҳият ва онгни қамраб олувчи жиҳати. Унинг ҳолатини Қуръондан олинган Нафс ал-Аммора (буюрувчи нафс), Нафс ал-Лаввома (ўзини маломат қилувчи нафс) ва Нафс ал-Мутмаъинна (хотиржам нафс) каби турли даражаларга ажратиш мумкин. Маънавий юксалиш йўли мана шу босқичлар орқали нафсни юксалтиришни ўз ичига олади. • Қалб (юрак): Исломда қалб марказий ўринни эгаллайди, мақсад эса қалби салим (соғлом қалб)ни тарбиялашдир. • Ақл (интеллект): Ушбу фан интеллектни даволаш учун "тўғри фикрлаш"ни таъкидлайди, бу ёндашув замонавий когнитив-хулқ-атвор терапиясидан олдин пайдо бўлган. • Фитрат (асл табиат): Ислом психологияси барча инсонлар яхшилик ва илоҳийликка табиий мойиллик билан, яъни фитра билан туғилади деган эътиқодга асосланади. Инсон табиатига бундай ижобий қараш Ғарбнинг қоронғу, онгсиз кучларга урғу берадиган баъзи психоаналитик назарияларидан тубдан фарқ қилади. Илм ан-нафснинг мақсади бу туғма эзгуликни сайқаллаш ва қайта кашф этишдир. Ислом психологининг донолиги шундаки, у инсоннинг ўзига хос мувозанатини - у ақлий, ҳиссий, руҳий ёки жисмоний жиҳатдан кўпроқ моил эканлигини тушуниб, барча учун бир хил моделни қўллаш ўрнига, шунга мос равишда ёндашувни мослаштиради. Замонавий Ғарб психологиясининг танқиди Доктор Бонта Ғарб психологияси ва замонавий ҳаётнинг бир қанча жиҳатларини танқид қилади: • Ҳаддан ташқари патологизация: Ғарбда инсоннинг оддий тажрибаларини патологизация қилиш тенденцияси мавжуд. Ҳар қандай оғриқли тажриба PTSD (посттравматик стресс касаллиги) каби клиник бузилиш ҳисобланмайди. Бу ортиқча белгилаш зарарли бўлиши мумкин, чунки одамлар ўзларининг ташхислари билан ўзларини айнанлаштира бошлашлари мумкин, бу эса уларнинг шахсий ривожланишига тўсқинлик қилади. Ислом анъанаси жиддий ҳолатларни тан олиши ва ташхис қўйишига қарамай, инсонни касаллигига қараб баҳоламасликка ҳаракат қилади. https://www.youtube.com/watch?v=VZatjk0ZNys

Патриархат тузумининг маъно ва мақсадлари нимадан иборат? Патриархат мураккаб ижтимоий тузилишга эга жамиятларни қуришга ёрдам беради; илм-фан, юқори маърифий чўққилар, қандайдир етук цивилизация айнан патриархатни талаб этади. Бунинг учун ҳар бир эркак ўз…

🚨 Trump Wants Iran "Surrender", Tel Aviv Hit Hard, Tehran Air Defences, ... https://youtube.com/watch?v=VwE57do0eZk&si=3Bdyk0DyfdYEfO4V

Политика России изменилась! Виктор Галко о нехватке квалифицированных ра... https://youtube.com/shorts/rE4S7yQSWzg?si=ewRUFua8jF1kEw1-

Professor Marandi DESTROYS BBC Narrative | Iran-Israel War Interview https://youtube.com/watch?v=VDrxijtVEQQ&si=Iv9aXyvJXkfWdKBT

Мақсади битта – қолган ерларни қурилиш қилиш учун тадбиркорларга сотиш! Давлат раҳбари спорт майдончалари ва болалар ўйингоҳлари, уйлар орасидаги яшил ҳудудлар қурилиш учун бериб юборилаётганидан одамлар норози бўлаётганини таъкидлаб, Тошкент шаҳри ва вилоят марказларида бирорта ҳоким бўш жойларни топиб, яшил ҳудуд, одамлар тоза ҳавога чиқиб ўтирадиган жойлар, спорт майдончалари, фонтанларни кўпайтиришни ўйламаётганини танқид қилмоқда. Охирги йилларда маҳалла ва кварталлар орасида бир қарич ер бўлса ҳам топиб, сотиш ҳокимларнинг асосий бизнес машғулотига айланиб бўлган. Пойтахт ва вилоят марказларида юрсангиз, маҳаллаларнинг яшил ҳудудлари ўрнига, кўп қаватли аҳоли уйлари орасида қўнқайтириб барпо этилган, қарор бўйича аввал бошида парковка, кам қаватли ёшлар маркази ёки маҳалла гузари учун ажратилган, амалда кўп қаватли офис ва бизнес-марказларига айланиб кетган биноларни кўришингиз мумкин. Ҳеч ким, бирон бир назорат ташкилоти бу ерлар қарор чиққанда нима мақсадда ажратилганди, деб сўрамайди, қандай қилиб ўзгариб кетди, деб таҳлил ҳам қилмайди, чора ҳам кўрмайди. Афсуски, бу қийшиқ, антиижтимоий ва ғирт коррупцион амалиёт тўхтаётгани йўқ. Шу йил бошидан маҳалла марказлари қуриш баҳона янги тўлқин билан давом этмоқда.

Бир бузуқ, мафиозо жамиятга айландик