DATA HUB Қазақша

Графикте нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың динамикасы @DataHub_FCBK

Қазақстанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны артты ІІ тоқсанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны 170,4 мың адамды құрады, бұл алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 10%-ға артық. Соңғы рет тоқсаннан тоқсанға мұндай айтарлықтай өсім екі жыл бұрын тіркелген болатын. Тиісті ақпаратты ҚР СЖРА ҰСБ жариялады. COVID-19 пандемиясы басталғанға дейін көрсеткіш тұрақты түрде төмендеп отырған еді - 2020 жылдың І тоқсанының қорытындысы бойынша 2016 жылдың ІІІ тоқсанындағы тарихи жоғары деңгеймен салыстырғанда екі есе азайып, 176,6 мың адамға дейін түскен. Алайда пандемия басталғанда нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар саны тоқсаннан тоқсанға бірден 41%-ға өсіп, 2020 жылдың сәуір-маусым айларында 248,9 мың адамға жетті. Сол уақыттан бері динамика тұрақсыз күйде қалып отыр, дегенмен ұзақ мерзімді төмендеу үрдісі байқалады. Мысалы, 2025 жылдың І тоқсанында кемінде 2016 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш тіркелді - 154,5 мың адам. Нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар деген кімдер? Бұл - негізінен ресми тіркеуі жоқ өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықтың бір бөлігі. Бәрінен бұрын тіркелмеген тәуелсіз жұмысшылар жайлы сөз болып тұр - өз бетінше тауарлар мен қызметтер өндіретін, бірақ мемлекеттік органдар назарынан тыс қалып отырған адамдар. ІІ тоқсанда олардың үлесі барлық нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың 70%-ын құрады. Тағы да салыстырмалы түрде екі ірі топ: жеке кәсіпкерлер мен табысы күнкөріс минимумынан төмен жеке қосалқы шаруашылық жұмысшылары. Олардың жиынтық үлесі ІІ тоқсанда 24%-ға тең болды. Нәтижесіз жұмыспен қамтылғандар айтарлықтай экономикалық құндылық тудырмайтындықтан, олардың үлесі жұмыс күшін жеткіліксіз пайдаланудың деңгейін көрсете алады деп санайды Ұлттық банк сарапшылары. Нақтырақ айтсақ, сәуір-маусым айларында нәтижесіз жұмыспен қамтылғандардың жұмыс күшіндегі үлесі 1,7%-ды құрады. Қаңтар-наурызбен салыстырғанда өсім +0,1 т.п. құрады. Динамика аса бір елеулі емес деуге болады. Бірақ еңбек нарығының басқа пайыздық көрсеткіштері мүлде өзгермеген. Мысалы, жұмыссыздық деңгейі қатарынан төрт тоқсан бойы бір деңгейде қалып отыр - 4,6%. Ресми статистикада жұмыссыздар деп жұмыс іздеп жүрген және жұмыс істеуге дайын адамдар саналады. Қорытындылай келе айта кетсек, еңбек нарығы бойынша деректерді ұлттық статистика бюросы үй шаруашылықтарына іріктемелі зерттеу жүргізу және оны кейін жалпы жиынтыққа экстраполяциялау арқылы қалыптастырады. ІІ тоқсанда 3,7% үй шаруашылығынан сауалнама алынған. @DataHub_KZ

Статистика тауық еті бағасының күрт өскенін көрсетті. Ол қайдан шықты? 5-12 тамыз аралығында бір апта ішінде тауықтардың еті – сан сүйек және іргелес жұмсақ еті бар сан жілік– ҚР бойынша орташа есеппен 1,9%-ға қымбаттады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, мұндай қарқындар 2022 жылдың сәуірінен бастап ең жоғары болды. Алматыдағы қымбаттау жалпы көрсеткішті жоғарыға тартты. Бір апта ішінде құстың сан етінің бағасы бұл жерде 6,2%-ға өсті, бірақ нюанс бар: бұрын динамика әлдеқайда жағымды болатын. Мәселен, 2025 жылдың басынан бастап қалада құстың сан еті екі рет қана, оның үстіне әлсіз қымбаттады. 5 тамызда бағалар бір жыл бұрынғыға қарағанда небәрі 0,5% жоғары болатын және жыл басынан бері осындай динамика болды. ҚР бойынша бағаның өсуі айқынырақ болды: тиісінше +9,5% және +6,7%. Соңғы апта Алматыдағы көріністі өзгерткені түсінікті: енді өнім бір жыл бұрынғыға қарағанда және жыл басындағыға қарағанда 6,8%-ға қымбат. Динамика республикалыққа әлдеқайда жақындай түсті, онда жыл ішінде +11,4% және жыл басынан бері +8,7% тіркелді. Бірақ Алматыдағы бағалар әлі де елдегі ең жоғары бағалардың қатарында емес - төмендегі графикті қараңыз @DataHub_KZ

Өңірлер тұрғындарының елордаға тұрақты тұруға келуін графикпен көрсеттік @DataHub_KZ

Астана өңірлерден келген тұрғындар легі бойынша рекорд орнатты Жарты жылдың қорытындысы бойынша өңірлерден елордаға жаңа тұрақты тұрғылықты жері ретінде келіп тіркелгендердің саны 80,4 мың адамды құрады, жылдан жылға 25%-ға өскен. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бұл - кем дегенде соңғы 15 жылдағы ең жоғары абсолютті көрсеткіш. Негізі, қаңтар-маусым айларының қорытындысы бойынша көрсеткіш жаңа психологиялық межеден асты - мұндай деңгей бұған дейін тіркелмеген. Оның үстіне, өсім жоғары база аясында байқалып отыр: бір жыл бұрын өңірлерден келіп, ресми түрде астаналық болғандар саны бірден 75%-ға артып, 64,5 мың адамды құраған еді. Осылайша Астана екі жыл қатарынан өңірлерден келген мигранттарды Алматыға қарағанда көбірек тартып отыр. Бұған дейінгі жылдары көбіне оңтүстік мегаполис алда болатын. Назар аудара кетейік, барлық өңірлер ішінде елордаға бағытталған халықтың ең көп кетуі күткендей Ақмола облысында байқалды - 14,5 мың адам. Одан кейін Түркістан облысы - 7,9 мың адам. Үшінші орында жоғарыда аталған Алматы - 7 мың адам. Бұл үш өңір бірігіп, Астанаға келген ішкі мигранттардың 37%-ын қамтамасыз етті. Дегенмен көшіп кеткендер де бар. Қаңтар-маусым аралығында елордалық тіркеуден шығып, өңірлерге тіркелгендер саны 43,6 мың адамды құрады. Олардың басым бөлігі жаңа тұрақты мекенжай ретінде Ақмола облысын (11,5 мың адам), Алматыны (5,7 мың адам) және Түркістан облысын (3,9 мың адам) таңдаған. Бұл жағдайда үш көшбасшы өңірдің жиынтық үлесі 48%-ды құрады. Нәтижесінде, өңірлерден Астанаға келгендердің таза саны (келгендерден кеткендерді алғанда) 36,8 мың адамды құрады. Бұл да Алматыға қарағанда көп, онда осы көрсеткіш 16,9 мың адамды құрады. Бір қызықты деректі қоса кетейік: сырттан келген иммигранттар, керісінше, Астанадан гөрі Алматыны таңдайды. Жарты жыл қорытындысы бойынша шетелден елордаға тұрақты тұруға келгендер саны 1 мың адам болса, Алматыда бұл көрсеткіш 1,8 мың адамды құрады. @DataHub_KZ

✈️Әуе жолаушыларының саны рекордты жаңартты 2025 жылдың шілде айында ҚР-да жұмыс істейтін әуе тасымалы компаниялары 1,7 млн адамға қызмет көрсетті – 2024 жылдың шілде айына қарағанда 12,9%-ға артық. Бұл көрсеткіш – кем дегенде 2007 жылдың басынан бергі кез…

✈️Әуе жолаушыларының саны рекордты жаңартты 2025 жылдың шілде айында ҚР-да жұмыс істейтін әуе тасымалы компаниялары 1,7 млн адамға қызмет көрсетті – 2024 жылдың шілде айына қарағанда 12,9%-ға артық. Бұл көрсеткіш – кем дегенде 2007 жылдың басынан бергі кез келген ай үшін ең жоғары болып табылады. Осы жылдардағы кез келген ай үшін жолаушылар санымен бірге жолаушылар айналымы да максимумда болып шықты – бұл тасымалдау қашықтығын да ескеретін көрсеткіш. Шілде айында ол 3,4 миллиард жолаушы-километрден асты, бұл бір жыл бұрынғы сол аймен салыстырғанда 6,9%-ға көп. Жыл басынан бері жолаушылардың жалпы саны да, жолаушылар айналымы сияқты осы кезең үшін максимумда: қаңтар-шілде айларында 8,9 млн адамнан астам және 17,6 млрд ж-км, ж/ж өсімі тиісінше 7,3% және 8,9%-ға. 💰Жолаушылар тасымалынан түскен табыстың жағдайы не болып жатыр? Олар да өсуде: шілде айында – 113, млрд теңге, бұл бағаның өсуін ескерсек те, өткен жылмен салыстырғанда 15,6%-ға артық. Жеті айдағы нәтиже – жарты триллион теңге, бірақ мұнда жылдық динамика әлсіздеу: бағаның өзгеруіне түзеткенде +0,9% ғана. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

2015 жылдан бергі нақты жалақы динамикасын графиктен көре аласыз @DataHub_KZ

Қазақстанда нақты жалақы өсімі тоқтады ІІ тоқсан қорытындысы бойынша бір жұмысшыға шаққандағы орташа айлық жалақы 448,6 мың теңгені* құрады. 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда көрсеткіш номиналды түрде 11,3%-ға өскен. Алайда нақты мәнде, яғни тұтынушылық инфляцияны ескергенде, өзгеріссіз қалды. Бұған дейін сегіз тоқсан қатарынан өсім тіркелген еді. Нақты жалақының өткен жылдың дәл осы тоқсанымен салыстырғанда бір деңгейде қалуы 2015 жылдың басынан бергі қолжетімді деректер тарихында алғаш рет орын алды. Жалпы, бұл көрсеткіш үшін үйреншікті жылдық динамика - өсім. Соңғы 7,5 жылда төмендеу тек екі рет тіркелді, соңғысы 2023 жылдың І тоқсанында (жылдан жылға -0,6%). Сәйкесінше, сәуір-маусым аралығында нақты жалақының жылдық өсімі тоқтады. Жалпы жағдай туралы түсінікті толықтыру үшін айта кетейік: үздіксіз (жоғарыда аталған сегіз тоқсан бойы) жалғасқан өсім қарқыны салыстырмалы түрде баяу болды - орта есеппен +2,5%. Қоса кетейік, жалпы көрсеткішті төмендетуге ең көп әсер еткен құрылыс саласы болды: мұнда нақты жалақы бір жылда бірден 10,8%-ға қысқарды (қазіргі номиналды мәні - 490,2 мың теңге). Құрылыстан бөлек, инфляцияны ескергенде, жалақы тағы алты салада төмендеді, соның ішінде білім беру мен денсаулық сақтау салаларында да: екеуінде де 3,1%-ға (тиісінше 373,8 мың теңге және 339,6 мың теңге). *Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын шағын кәсіпорындарды есепке алмағанда ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Астанада екінші нарықтағы тұрғын үй бағалары 2024 ж. аяғынан бергі ең жоғары қарқынмен өсуде Шілдеде елордадағы екінші нарықтағы пәтерлердің бағасы айдан айға 1,5%-ға қымбаттады. Бұл - ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша, соңғы жеті айдағы ең жоғары баға өсімі. Бұған дейін Астанада екінші нарықтағы тұрғын үй бағасы сәуірден маусымға дейін қатарынан үш ай бойы арзандаған еді. Мұндай жағдайлар жалпы сирек кездеседі - соңғы толық емес сегіз жыл ішінде мұндай жағдай тек екі рет болған. Әдетте ай қорытындысы бойынша бағалар не өседі, не бір деңгейде қалады. Сонымен қатар елордада жалға берілетін тұрғын үй құны да айтарлықтай өсті - маусыммен салыстырғанда 1%-ға. Бастапқы нарықтағы пәтерлер де қымбаттаған, бірақ айтарлықтай емес - айдан айға 0,3%-ға. Ал Алматыда жаңа пәтерлердің бағасы айлық мәнде мүлде өзгерген жоқ, ал ескі пәтерлер 1%-ға қымбаттады. Мамырдағы бағалардың күрт төмендеуінен кейін мұнда жалға алу бағасы екі ай қатарынан баяу өсуде, нақтырақ айтқанда, шілдеде айдан айға 0,5%-ға қымбаттады. @DataHub_KZ

Жаңа автокөліктердің бағасыныңтөмендеуі туралы алдыңғы постқа көрнекі мәліметтер @DataHub_KZ