DATA HUB Қазақша

🔽💼🇷🇺Жұмыс істеп тұрған ресейлік компаниялардың саны қатарынан төртінші тоқсан азаюда 1 сәуірдегі жағдай бойынша Ресей капиталының қатысуымен 18,4 мың кәсіпорынның жұмыс істеп тұрған кәсіпорын деген мәртебесі болды. Бұл 1 қаңтармен салыстырғанда 495 бірлікке аз. Тоқсандық есептеуде ағымдағы төмендеу төртінші рет болып отыр, оның үстіне алты жылдан астам уақыт бойы бақылау тарихындағы ең елеулі төмендеу болды. Жұмыс істеп тұрған ресейлік компаниялардың саны қатарынан 9 тоқсан бойы, яғни Украинадағы әскери қақтығыс басталғаннан бері күрт өскенін айта кету керек. Сонымен қатар бұл кезеңдегі ең қарқынды өсім 2022 ж. II тоқсанынан 2023 ж. I тоқсанына дейін байқалды (орта есеппен 3 айда +2,3 мың бірлік). Тиісінше, 2023 ж. қарқынды өсу тенденциясы баяулай бастады, ал 2024 ж. жойылды. Салаларға келетін болсақ, соңғы тоқсандық төмендеуде олардың ішіндегі ең саны көптері басты рөл атқарды: сауда-саттық (-238 бірлік), сондай-ақ ақпарат пен байланыс (-70 бірлік). ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Әуе компанияларының жолаушылар тасымалынан түсетін табысы айтарлықтай төмендеді 2025 жылдың наурызында әуе көлігі кәсіпорындары жолаушылардан ұшқандары үшін 60,3 млрд тг табыс тапты, бұл көрсеткіш, салыстырмалы бағамен, 2024 жылдың наурызымен салыстырғанда…

Әуе компанияларының жолаушылар тасымалынан түсетін табысы айтарлықтай төмендеді 2025 жылдың наурызында әуе көлігі кәсіпорындары жолаушылардан ұшқандары үшін 60,3 млрд тг табыс тапты, бұл көрсеткіш, салыстырмалы бағамен, 2024 жылдың наурызымен салыстырғанда бірден 18,4%-ға төмендеген. Жылдық мәндегі құлдыраудың мұндай қарқыны 2023 жылдың желтоқсанынан бергі кез келген ай үшін ең жоғарғы көрсеткіш болып тұр. Егер жолаушылар үшін тасымал құнының өсуін ескермей, номиналды түрде есептесек, қазіргі көлемі өткен жылғыдан 10%-ға аз. Ал жолаушылар саны 5,2%-ға, 1,1 млн адамға дейін азайған. Жолаушылар айналымы — яғни жолаушылар ұшқан қашықтықты да есепке алатын көрсеткіш — 3,7%-ға, 2,2 млрд ж-км дейін төмендеген. Айта кету керек, жолаушылар санын да, жолаушылар айналымын да әлі де төмен деп айтуға келмейді (графикке қараңыз). Алайда 2024 жылдың наурызымен салыстырсақ, мысалға, бір жолаушы компанияларға тіпті номиналды түрде де аз пайда әкелген: адам басына шаққанда орташа сома — 52,7 мың тг қарсы 55,7 мың тг. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

2024 жылдың қорытындысы бойынша IT-қызметтер экспорты мен импорты арасындағы айырмашылық графикте анық көрінеді. @DataHub_KZ

👨‍💻💪Қазақстаннан IT-қызметтердің экспорты импорттан екі есе асып түсті 2024 жылы шетелге компьютерлік қызметтерді сату көлемі сатып алудан 2,1 есе артық болды – $690,7 млн $324 млн-ға қарсы. ҚР ҰБ деректеріне сүйенсек, Қазақстан осымен екінші жыл қатарынан аталған қызметтер бойынша таза экспорттаушы ел болып отыр. Бұған дейін, 2023 жылы, экспорт көлемі импорттан небәрі 17%-ға ғана артық болған еді. Айырмашылықтың осынша үлкен болуына экспорт пен импорт көрсеткіштерінің бір-біріне қарама-қарсы және айтарлықтай өзгеруі себеп болды. Экспорт бір жылда 31%-ға артса, импорт шамамен сондай көлемде – 29%-ға азайған. 🇷🇺🇺🇸Айта кетерлігі, IT-қызметтер экспортының жылдық өсімінің үштен бірін Ресей қамтамасыз етті (жалпы $161,6 млн $54,5 млн тиесілі). Бұл бағыт әлі де маңызды болып қалып отыр: жалпы экспорттың 14%-ы немесе $95,6 млн осы елге тиесілі. Ал АҚШ, керісінше, негізгі серіктес ретіндегі мәртебесінен айырылды. Бұл ел 2023 жылмен салыстырғанда тиісті қызметтерді 5 есе аз сатып алған. Нәтижесінде үлесі жалпы көлемде 8%-дан ($43,6 млн) 1%-ға ($9,1 млн) дейін төмендеді. Сонымен қатар АҚШ IT-қызметтер импортының төмендеуіне де елеулі үлес қосты – жалпы құлдыраудың 15%-ы (жалпы -$129,7 млн -$19,9 млн тиесілі) осы ел тарапынан болды. 🔔Компьютерлік қызметтер экспортының өскеніне қарамастан, оның қарқыны бәсеңдеп келе жатқаны байқалады. Салыстырыңыз: 2023 жылы 56% болса, 2022 жылы 345% болған. Өсімнің баяулауы ресейлік компаниялар мен мамандардың релокациясының қазақстандық IT-секторға ықпалы азайып келе жатқанымен байланысты болса керек. Ал 2024 жылы бұл процесс толығымен тоқтаған сыңайлы – бұған Ресей азаматтарына тиесілі заңды тұлғалар мен филиалдарды тіркеу санының азаюы дәлел. Осыны ескерсек, IT-қызметтер экспортын 2026 жылға дейін $1 млрд жеткізу жоспарын оңай орындалатын мақсат деп айту қиын. Бұл межеге жету үшін жыл сайын орта есеппен 21% өсім қажет. Оның үстіне, бұл өсім қазірдің өзінде жоғары базалық деңгейге қатысты болатынын ескерсек, оңай шаруа емес. 😕Қоса кетейік, компьютерлік қызметтердің шетелге сатылуы қарқынды өсіп жатқанына қарамастан, Қазақстан экспорттайтын барлық қызметтердің арасындағы үлесі небәрі 6%-ды құрайды. Экспорттың негізгі бөлігін әлі де жүк тасымалы қызметтері құрайды – 37%. Бұл ретте Халықаралық қызметтер балансы (экспорттан импортты алғанда) теріс күйде қалып отыр – минус $1,22 млрд. Бұдан шығатын қорытынды, Қазақстан қызметтер экспортын әртүрлі бағытта дамытуда әлі де үлкен жетістіктерге жете қойған жоқ деуге болады. @DataHub_KZ

Сондай-ақ деректерді визуализациялаусыз болмайды. Графиктерде - алдыңғы постқа көбірек көрнекі мәліметтер. @DataHub_KZ

Соттар тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы талаптардың рекордтық санын қабылдады I тоқсанның қорытындысы бойынша бірінші сатыдағы соттарға 768 ұқсас өтініш келіп түсті, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 20%-ға артық. Мұндай жоғары деңгей кем дегенде 10 жылда алғаш рет байқалып отыр, деп хабарлайды ҚР БП ҚСжАЕК. Уақыт өте келе халық өз тұтынушылық құқықтарын қорғау үшін соттарға белсенді түрде жүгінуде. Мәселен, 2016 жылдан 2025 жылға дейін қаңтар-наурыз айларында берілген талап-арыздар саны тек үш рет азайды (ж/ж). Айтпақшы, соңғы рет мұндай оқиға 2024 жылы болды. Бірақ ол кезде көрсеткіш аздап қана жоғалтты, 4%. Сонымен қатар, тұтынушылардың шағымдары көбінесе сауда және қызмет көрсету салаларына қатысты болғанын атап өту қызықты болар (I тоқсанда сотқа келіп түскен өтініштердің 41%-ы). Өте сирек - медицина саласына (2%). Дегенмен қандай рекордтар орнатылса да, талаптардың айтарлықтай бөлігі әлі де нақты қарастыру деңгейіне жетпейді. Мысалы, жекелей алғанда 2024 жылы соттар өтініш берушілерге берілген өтініштердің үштен бірін қайтарды. Бәлкім, мұндай шағымдар негізінен төрт сатылы алгоритмді сақтамау салдарынан қайтарылуы мүмкін. Заңға сәйкес, сотқа жүгінер алдында тұтынушы жанжалды реттеудің үш кезеңінен (кәсіпкер-медиатор-мемлекеттік орган) дәйекті түрде өтуі және олардың ешқайсысында табысқа жете алмауы керек. Айта кетейік,билік бұл рәсімді жеңілдетіп, оны екі сатылы етуді жоспарлап отыр – тиісті заң жобасы қазір Мәжілісте қаралуда. Қорытындылай келе, тұтынушылық талапты қанағаттандыру мүмкіндігі, егер ол соттың қарауына қабылданса, өте жоғары екенін мойындау керек. Атап айтқанда, қаңтар-наурыз қорытындысы бойынша талапкерлердің пайдасына осындай істердің 83%-ы шешілді –319 істің 264-і. Шығарылған шешімдер бойынша 457,4 млн теңге өндіріп алуға жатады. @DataHub_KZ

❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені бұрынғы деңгейде қалдырды –16,5% @DataHub_KZ

❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені бұрынғы деңгейде қалдырды –16,5% @DataHub_KZ

Сіздерге динамикадағы көріністі естеріңізге түсіру үшін айлар бойынша шешіп алу графигін жариялаймыз. 2023 жылдың ортасында көрінетін өсім жаңа Әлеуметтік кодекстің күшіне енуімен байланысты болды, ал өзекті көтеріңкі мәндер шешіп алуды шектеу туралы пікірталастар аясында тіркеле бастады. @DataHub_KZ

Тұрғын үйге зейнетақы жинақтарын шешіп алудың орташа сомасы айтарлықтай төмендеуде Наурызда жалпы сомасы 34,7 млрд теңгеге тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында БЖЗҚ-дан біржолғы төлем алуға 43,2 мың өтініш орындалды. Сонымен қатар, өткен аймен салыстырғанда өтініштер саны а/а өзгерген жоқ дерлік (-4%), ал сома жинақтарды шешіп алу бумы басталған кезден бері (оның мән-жайларын, мысалы, мына жерде анықтауға тырыстық) – 2024 жылдың маусымынан бергі ең төменгі деңгейге жетіп, 20%-ға азайды. Тиісінше, бұл бір салымшының орташа есеппен азырақ ақша шешіп алғанын білдіреді. Мәселен, наурыз айында орындалған өтініштің орташа сомасы 743 мың теңгені құрады, бұл инфляцияға түзетусіз де ақпанға қарағанда 17%-ға аз және бір жыл бұрынғыға қарағанда 20%-ға аз. Қазіргі көрсеткіш кем дегенде 2023 жылдың басынан бергі ең төменгі көрсеткіш болды. Салыстыру үшін: 2023 жылы орташа айлық деңгей 1,7 млн теңге мөлшерінде болды, 2024 жылдың бірінші жартыжылдығында, аталған бумның басталуына дейін шамамен 1 млн құрады, екінші жартыжылдықта 904 мың теңгеге дейін төмендеді. Қазір, тиісінше, 743 мың теңге мөлшеріндегі көрсеткіш кезінде, адамдар орта есеппен соңғы кездегіден гөрі аздау сомаларды алуға дайын екендігі түсінікті. Ең кең таралған мақсаттар бойынша шешіп алудың орташа сомалары жалпы көрсеткіштен төмен. Мәселен, наурыз айында өтінімдердің шамамен 37%-ы тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесіндегі салымды толықтыру мақсатында орындалды, орташа сомасы 588 мың теңге, тағы 31%-ы тұрғын үй құрылыс жинақ шеңберінде ипотека бойынша берешекті ішінара өтеу мақсатында, бір орындалған өтінімге орташа сомасы 349 мың теңге және тағы 20%-ы орташа сомасы 506 мың теңгені құрайтын өзге де ипотекалық қарыздарды ішінара өтеу. 💉Айтпақшы, наурыз айында емделуге арналған зейнетақы төлемдерінің жағдайы не болды? Мұнда күшті ауытқулардың орташа сомасы көрсетілмейді: наурызда орындалған мәлімдемелер саны да, олардың көлемі де бірдей қарқынмен 27%-ға қысқарды. Абсолютті мәндерде бұл жолы біз 24,1 млрд теңге және 23,4 мың өтініш туралы айтып отырмыз. Екі жағдайда да, айтарлықтай құлдырауға қарамастан, әңгіме небәрі 4 айдағы минимум туралы болып отыр. БЖЗҚ деректері, есептеулер ЖТС қоспағандағы сомалар бойынша @DataHub_KZ

Ал бақтақ өсіру динамикасы график түрінде осылай көрінеді. @DataHub_KZ