DATA HUB Қазақша

Міне, графиктер: ЕДБ депозиттері мен кредиттері бойынша мөлшерлемелер динамикада былай көрінді. Контекст үшін еске салайық: 2024 жылдың 2 желтоқсанынан бастап базалық мөлшерлеме 1 п.т.-ға, 15,25%-ға дейін өсті, қаңтар айының соңында ол осы деңгейде сақталды. @DataHub_KZ

Жеке тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер өсті 2025 жылғы қаңтарда қазақстандық банктердегі жеке тұлғалардың теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген мөлшерлеме 13,5%-ды құрады, бұл желтоқсанға қарағанда 0,3 п.т. артық. Қазіргі деңгей – 2024 жылдың тамызынан бері ең тартымды, ол кезде дәл осындай мәндер тіркелді. Айтпақшы, қаңтардағы ең тиімді сегмент 1 айдан 3 айға дейінгі депозиттер болды, орташа мөлшерлемесі 15,2% (желтоқсанмен салыстырғанда +0,2 п.т.). Қаңтар айында заңды тұлғалардың депозиттері бойынша мөлшерлемелер 2024 жылғы желтоқсанға қарағанда жоғары болды: +0,1 п.т., 14,1%-ға дейін. Бұл бір жылдағы ең жоғары көрсеткіш – соңғы рет бұдан жоғарырақ 2024 жылдың қаңтарында болды. Ал өткен айда теңгемен берілетін кредиттердің жағдайы қандай болды? 👨🏻Жеке тұлғалар мен ЖК үшін өзекті деңгей – 21,8%, желтоқсандағы 18,8%-дан кейін. Мұнда айта кету керек, бұл сегментте төмендегі графикте көрінетін мөлшерлемелердің ауытқуы пайызсыз бөліп төлеу үлесімен де байланысты болуы мүмкін: олар неғұрлым көп болса, мөлшерлемелер орташа есеппен соғұрлым төмен болады. 💼Заңды тұлғалар үшін бұл көрсеткіш 0,1% қосты, 17,9% деңгейіне дейін. ҚР Ұлттық банкі деректері @DataHub_KZ

Шетелге ХААЖ арқылы жіберілген ақша аударымдарының динамикасын графиктен көруге болады. @DataHub_KZ

Қазақстаннан ақша аударымдары пандемияның өршіген кезінен бергі ең төменгі деңгейге түсті Қаңтарда халықаралық ақша аударымдары жүйесі (ХААЖ) арқылы шетелге 40,7 млрд тг жіберілді. ҚР ҰБ статистикасына сүйенсек, алдыңғы аймен салыстырғанда номиналды түрде төмендеуі 28%-ды немесе 16 млрд тг құраған. Бұл көрсеткіштің өзгеруіне маусымдық фактор жыл сайын әсер етеді: ең төменгі деңгей, әдетте, жылдың басында тіркеледі, ал ең жоғарысы – жылдың екінші жартысында, әдетте, қараша және желтоқсан айларын қоспағанда. Дегенмен, байқалған динамикада маусымдылық басты рөл атқара қоймаған сияқты. Ағымдағы бағамен алғанда, биылғы қаңтардағы көрсеткіш соңғы алты жылдағы, ал салыстырмалы бағамен алғанда, кемінде соңғы тоғыз жылдағы ең төменгі деңгей болып отыр. Инфляцияны ескерсек, бұл 2017 жылдан бергі барлық қолжетімді деректер бойынша ең төменгі деңгей болуы мүмкін еді, бірақ 2020 жылдың сәуірінде бұл көрсеткіш одан да төмен болды. Айтпақшы, инфляцияны есепке алмағанда да 2020 жылдың сәуірінен бергі ең төменгі деңгей жайлы сөз болып тұр. Алдыңғы айға қарағанда көрсеткіштің төмендеуіне барлық ірі бағыттар үлкен әсерін тигізген. Атап айтқанда, Ресей (-5,7 млрд тг), Өзбекстан (-3,6 млрд тг), Түркия (-2,3 млрд тг) және Грузия (-1,3 млрд тг). Бұл орайда соңғы үш ел бойынша бірнеше айлық номиналды түрдегі ең төменгі деңгей туралы айтуға тура келеді. Қоса кетейік, ХААЖ арқылы шетелден Қазақстанға жіберілетін ақша аударымдары да азайып бара жатыр. Қаңтарда олардың көлемі 15,8 млрд тг құрап, бағаның өсуін есепке алмағанда, 2022 жылдың қаңтарынан бергі ең төменгі деңгейге жетті. @DataHub_KZ

Одан да көрнекі түрде қолма-қол долларға деген таза сұраныстың динамикасын иллюстрацияларда келтірдік. @DataHub_KZ

Теңгенің нығаюы аясында қолма-қол долларға таза сұраныс төмендеді Қаңтар айында айырбастау пункттері сатып алғаннан гөрі 120,4 млрд теңгеге көбірек қолма-қол доллар сатты. ҚРҰБ деректеріне сәйкес, таза сұраныс желтоқсанмен салыстырғанда 32%-ға, 2024 жылғы қаңтармен салыстырғанда 37%-ға (инфляцияға түзетусіз) қысқарды. Желтоқсанға қарай төмендеу, әрине, күтілді: дәстүр бойынша жылдың максималды мәндері қараша мен желтоқсанда тіркеледі. Бір сөзбен айтқанда, жоғары базаның әсері. Алайда, айта кету керек, 2024 жылдың желтоқсан айын жекелей алғанда, оның жоғары базасы соншалықты жоғары болған жоқ – 176 млрд теңге (2020 жылдан бергі желтоқсан айларындағы ең төменгі мән). Бөлек әңгіме – 2024 жылдың қаңтарына қарай төмендеу. Бір жыл бұрын таза сату көлемі соңғы бес жылда «маусымнан тыс» айларда тіркелген ең жоғары деңгейлердің біріне сәйкес келді (190,1 млрд теңге). Яғни, бұл жағдайда да біз жоғары базаның әсері туралы айтып отырмыз. Бірақ маусымдыққа байланысты емес жоғары базаның әсері туралы. Жалпы ақпарат үшін: 2024 жылғы қаңтарда таза сұраныстың өсуі теңгенің долларға 0,8%-ға айлық нығаюымен бір мезгілде тіркелді. Бір қызығы, осы қаңтардың қорытындысы бойынша ұлттық валюта да долларға қатысты нығайды. Әрі одан да қаттырақ - 1,3%-ға, бір доллар үшін 525,11-ден 518,14 теңгеге дейін. Алайда бір ай бойы доллар бағамының ресми динамикасы айтарлықтай құбылмалы болды. Қаңтар айының ортасына дейін ол тарихи максимумның шыңына жетіп, қымбаттады, – 530,24 теңге. Американдық валютаның ресми құнының төмендеу үрдісі айдың үшінші онкүндігінде ғана байқалды. Ал басқа шетел валюталарына таза сұраныс қандай? Қаңтар айында қолма-қол еуроның нетто-сатылымы 34,9 млрд теңгені құрады – желтоқсанға плюс 89% және 2024 жылғы қаңтарға плюс 62%. Ал қолма-қол рубльден халық құтылып отырды: нетто-сатылым минус 9,5 миллиард теңгеге кетті. Айта кетейік, бір ай бұрын олар да теріс болды – минус 4,4 млрд теңге, ал бір жыл бұрын оң болды – 4,8 млрд теңге. @DataHub_KZ

@DataHub_KZ

Астана су қоймасындағы су сапасы нашарлап кеткен 2024 жылдың қорытындысы бойынша Астана су қоймасындағы су сапасы төртінші класс деп бағаланған. Мұндай суларды тек суару және өндірістік қажеттіліктер үшін қолдануға болады. Бұл суды шаруашылыққа және ауыз су ретінде пайдалану үшін су алу орындарында жан-жақты дайындық жүргізу қажет делінген «Қазгидромет» РМК-нің қоршаған орта жағдайы бойынша бюллетенінде. Астана су қоймасындағы судың төртінші класқа жатқызылуының себебі: онда 5,467 мг/д3 концентрациясында қалқыма заттар табылды. Қалқыма заттар деп табиғи және антропогендік шығу тегі бар қатты бөлшектерді айтады. Бір жағынан, бұл лай, құм, саз болуы мүмкін. Екінші жағынан, ағынды суларды тазарту кезінде пайда болатын металл гидроксидтерінің үлпектері, асбесттің, әйнек талшықтарының және базальттың бөлшектері. Қалқыма заттардың концентрациясы судың лайлану деңгейін де анықтауға мүмкіндік береді. «Қазгидромет» РМК Қазақстандағы су объектілерін су сапасы бойынша бірегей классификацияға* сәйкес соңғы алты жыл бойы бағалап келеді. Осы уақыт аралығында Астана су қоймасының суы тек бір рет, 2019 жылы, екінші класқа жатқызылды (класс неғұрлым жоғары болса, сапасы соғұрлым жақсы). Қалған уақытта үшінші класс болды, әрине, 2024 жылдан басқасы. Бұл ретте 2020-2023 жылдар аралығында негізгі ластаушы зат ретінде магний тіркелді: оның концентрациясы 22,6-дан 28,9 мг/дм³ аралығында болды. Астана су қоймасы елорданы ауыз сумен және техникалық сумен қамтамасыз ететін негізгі су көзі болып саналады. Гидротехникалық ғимараты 1970 жылы салынып қойған. Алғаш рет түбін тазалау жұмыстары 2023 жылы басталды. Сол кезде су қоймасының 30%-ын лай мен құм алып жатты. Тазалау жұмыстары он жылға созылуы мүмкін деп болжанды: климаттық жағдайларға байланысты мұндай жұмыстарды бір жылда тек бес ай бойы жүргізуге болады. Сонымен қатар Сәтпаев атындағы каналдан Есіл өзенінің арнасына су тарту арқылы су қоймасын қосымша толтыруға арналған құрылыстардың ЖСҚ-сы әзірленіп жатты. *2024 жылы жаңартылған, бірақ «Қазгидромет» РМК оны тек 2025 жылдың басынан бастап қолданады @DataHub_KZ

БЖЗҚ 9 айда алғаш рет инвестициялық шығын алды Қаңтар айында БЖЗҚ зейнетақы активтерін басқарудан түскен инвестициялық шығын -284,9 млрд теңгені құрады. Минус мәндер 2024 ж. сәуірінен бері тіркелген жоқ. Шығын негізінен бағалы қағаздарды қайта бағалау (-252,1 млрд теңге) және сыртқы басқару (-120,2 млрд теңге) есебінен қалыптасты. Бұл нәтиже Трамптың тарифтерді енгіземін деп қорқытуы, сондай-ақ АҚШ-тағы жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі аясында байқалған нарықтағы құбылмалылықпен байланысты. Екінші жағынан, шығынға -52,9 млрд теңгені қамтамасыз еткен теңгенің нығаюы әкелді. Бағалы қағаздар бойынша сыйақы 139,9 млрд теңге көлемінде табыс әкелді. Бірақ жалпы көрініске бұл көп әсер еткен жоқ. Пайыздық шамаларға келетін болсақ, ҚРҰБ басқаруындағы ЗА шығыны 1,1% инфляция кезінде -1,25% сәйкес келеді. Қалған сенімгер басқарушылар айды біршама жақсырақ аяқтады (-0,74%-дан +0,58%-ға дейін). Алайда олар әлдеқайда аз соманы басқарды – 22,3 трлн теңгемен салыстырғанда 63,8 млрд теңге. БЖЗҚ деректері @DataHub_KZ

Несиелеу нарығындағы жағдайды қарап шығатын уақыт келді. Қаңтар айында қандай қызық болды? Міне, жеке тұлғалар бойынша бірнеше мәліметтер: 📉Жеке тұлғаларға несие берудің жалпы көлемі желтоқсанмен салыстырғанда 15,8%-ға төмендеді. 🔑Ипотека беру көлемі айтарлықтай азайған – желтоқсандағы жоғары деңгеймен салыстырғанда айлық мәнде минус 44%, қаңтардағы сомасы – 153,1 млрд тг. Алайда көрсеткіш жылдан жылға өсткен және жалпы алғанда 2024 жылдың екінші жартысында байқалған серпіліске дейінгі деңгейлерге жақын болып тұр. 1 ақпандағы жағдай бойынша ипотекалық портфельдің жалпы көлемі шамамен 6,7 трлн тг жетті, бұл сома 631 мың келісімшартқа және 603 мың қарыз алушыға тиесілі. 🚙Автонесие де төмендеген - айдан айға -46%, 125,9 млрд тг дейін. Құлдыраудың ауқымын, бір жағынан, желтоқсандағы көрсеткіштердің 2024 жылдың басқа айларымен салыстырғанда жоғары болуымен түсіндіруге болады. Айтпақшы, жылдық мәнде несие беру көлемі де азайған, бірақ аса көп емес – номиналды түрде 4%-дан төмен. 🛍 Қаңтарда кепілсіз тұтынушылық несие беру көлемі 868,4 млрд тг құрады (желтоқсанмен салыстырғанда өзгеріссіз деуге болады). Алайда бір келісімшартқа шаққандағы орташа сома айдан айға 12%-ға төмендеген және номиналды түрде 2022 жылдың желтоқсанынан бергі ең төменгі көрсеткіш болды – ал инфляцияны ескерсек, тіпті 2022 жылдың басынан бергі ең төменгі деңгейде. Ал кәсіпорындарға несие беру жайы қалай? 💼Заңды тұлғалар мен ЖК несие беру көлемі 1,1 трлн тг құрады, бұл желтоқсанға қарағанда, яғни көлемі әдеттегідей жоғары болған уақытпен салыстырғанда 56%-ға төмен. Жылдық мәнде инфляцияны есептемегенде сомасы іс жүзінде өзгермеген деуге болады (+1%). 📊Негізгі несие беру көлемі дәстүрлі түрде заңды тұлғаларға тиесілі: 1 трлн-нан сәл көп, номиналды түрде желтоқсанға қарағанда -57%, ал 2024 жылдың қаңтарымен салыстырғанда +2%. Жеке кәсіпкерлерде көлем шамамен 100 млрд тг құрады, бұл өткен айға қарағанда екі есе аз және өткен жылдың осы айымен салыстырғанда 12%-ға төмен (тағы да инфляцияны есептемегенде) Әдеттегідей, толық ақпаратты келесі посттағы суреттерде жариялаймыз Бірінші кредиттік бюро деректері @DataHub_KZ