DATA HUB Қазақша

DataHub бүгін таңертең Ақтау маңында Azerbaijan Airlines әуе компаниясының Баку-Грозный бағытындағы жолаушылар ұшағының апатқа ұшырауына байланысты қаза тапқандардың жақындарына қайғырып көңіл айтады. Зардап шеккендердің тез сауығып кетуіне тілектеспіз. @DataHub_KZ

Ұлттық компаниялардың табыстылығы төрт жылдық минимумға дейін төмендеді 2024 ж. III тоқсанында кәсіпорындардың жұмыс тиімділігін көрсететін бұл көрсеткіш II тоқсандағы 27,7%-бен салыстырғанда 13,3%-ға дейін төмендеді. Қазіргі деңгей – 2020 жылдың III тоқсанынан бергі ең төменгі деңгей. Бірақ ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес ол кезде тіпті төмен рентабельділік емес, залалдылық (-8,3%) тіркелді. Рентабельділіктің өзі салыққа дейінгі кірістің өзіндік құн мен өндірістік емес шығындар сомасына қатынасы ретінде есептеледі. Өрескел тілмен айтқанда, бұл көрсеткіш көбірек пайда мен төменірек шығындар кезінде өсетін болады, ал керісінше жағдайда – төмендейтін болады, соның ішінде егер бізде шығындар болса, теріс мәндерге дейін. Бұл жолы шығындар туралы әңгіме жоқ, бірақ салық салуға дейінгі пайда қарапайым: 176,6 млрд теңге, бұл инфляцияға түзетусіз тоқ/тоқ мәнінде де, ж/ж мәнінде де шамамен 60%-ға төмен. Бұл ретте тоқсандық құлдырау кірістердің (-27%, 1,5 трлн теңгеге дейін), әсіресе қаржыландырудан түсетін кірістердің төмендеуінен, ал жылдық құлдырау – номиналды ұқсас кірістер кезінде шығыстардың (+20%, 1,3 трлн теңгеге дейін) өсуінен туындады. @DataHub_KZ

Қытайлықтар ғылыми дәреже алу үшін Қазақстанға жиі келе бастады 2024/2025 оқу жылында 89 қытайлық азамат отандық докторантурада оқу дайындығын бастады. Бұл өткен жылға қарағанда бірден 2,2 есеге көп. Қазақстанда ғылыми дәреже алуды шешкен шетелдіктер арасында қытайлықтар саны бәрінен көп екен (жалпы санының 65%-ы). Осыған байланысты шетелдік жаңа докторанттардың жалпы санының өсімінде қытайлықтардың үлесі көп болуы заңды: соңғы жылда олардың саны 1,5 есеге артып, 137 адамға жетті. Бұл — соңғы 15 жылдағы ең жоғары көрсеткіш, яғни Қазақстан Болон декларациясына қосылған сәттен бері. Дегенмен, Қытай азаматтарының докторантураға қабылдануының екі есе артуы бұл елдің азаматтары ғылыми мансабын Қазақстанда докторлық дәреже алудан бастауға ниетті дегенді білдірмейді. Мәселен, ағымдағы оқу жылында қазақстандық докторантураға түскендердің бар болғаны 3%-ын қытайлықтар құрайды. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

БЖЗҚ зейнетақы активтерінің портфелінде оның тарихында алғаш рет ЕДБ-ға салымдар қалмады БЖЗҚ деректеріне сәйкес 2024 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚРҰБ басқаруындағы инвестициялық портфельдегі қазақстандық банктердегі депозиттердің үлесі 0,0%-ға дейін…

БЖЗҚ зейнетақы активтерінің портфелінде оның тарихында алғаш рет ЕДБ-ға салымдар қалмады БЖЗҚ деректеріне сәйкес 2024 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚРҰБ басқаруындағы инвестициялық портфельдегі қазақстандық банктердегі депозиттердің үлесі 0,0%-ға дейін төмендеді. Ай басындағы есепті күнге нөлдік көрсеткіш 2013 жылдан бергі қордың бүкіл жұмыс уақытында алғаш рет тіркелуде. Дегенмен өткен айда ерекше ештеңе болған жоқ: 1 қарашадағы жағдай бойынша ЕДБ-дегі депозиттердің үлесі небәрі 0,1% құрады. Бұл соманың барлығы 10 жыл бұрын ашылған бір салымға түсті, сондықтан нөлдік белгіге жету үшін оны өтеу жеткілікті болып шықты. Жалпы, зейнетақы активтері портфеліндегі ЕДБ депозиттерінің үлесі жылдың басында да (1,11%) айтарлықтай қарапайым болды және соңғы бес жылда бұл көрсеткіш 2,5%-ға дейін де жеткен жоқ. Шын мәнінде, қазақстандық банктердегі салымдарға қаражат осы уақыт бойы орналастырылған жоқ (мұндай соңғы эпизод 2018 жылы тіркелген). Айтпақшы шетелдік банктердегі депозиттер бір жылдан астам үзілістен кейін 2024 жылы ашылды. Екінші жағынан, бұл салыстырмалы түрде қысқа мерзімді салымдар болды және қыркүйекке қарай олар да болмады. Сондықтан 1 желтоқсанға қарай депозиттерден портфельде Ұлттық Банкте үлесі 3,14% апталық депозиттер ғана қалды. Жалпы, құралдар арасында үлесі 41,29% құрайтын ҚР Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздары басым. @DataHub_KZ

Түркістанда тұрғын үй құрылысына салынған инвестиция күрт өсті 11 айдың ішінде Түркістанда тұрғын үй құрылысына 115,5 млрд теңге салынған. Қазіргі бағамен бұл өткен жылдың осы кезеңіне қарағанда 60%-ға көп. Сонымен қатар кем дегенде жеті жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Түркістан облыс орталығы болғаннан кейін көрсеткіш үш жыл қатарынан күрт өсті: 2019-да 156%-ға, 2020-да 108%-ға, ал 2021-де 62%-ға (қаңтар-қараша айларының қорытындысы бойынша, инфляцияны ескермегенде). Дегенмен, 2022 және 2023 жылдары бұрынғы қарқын бәсеңдей бастады: орташа өсу қарқыны 11,9%-ды құрады. Ал қазір, қалаға ерекше мәртебе беру туралы тақырып көтеріліп жатқандықтан, бәрі қайта өз орнына келе бастаған сыңайлы. Қоса кетейік, Түркістанда тұрғын үй құрылысына салынған инвестиция көлемі басқа барлық облыс орталықтарынан жоғары болып шықты (өкшелеп қуып келе жатқан бәсекелесі - Ақтөбе, 96,6 млрд теңге). Ал осы көрсеткіштің өсу қарқыны бойынша барлық ірі қалаларды, оның ішінде үш мегаполисті де басып озды. Алматыда бұл көрсеткіш, керісінше, 10%-ға төмендегендіктен, мұндай нәтижеге жету қиынға соға қоймады. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Тырнақ күтіміне арналған тауарлар импорты антирекордқа дейін құлдырады Қаңтардан қазанға дейінгі аралықта Қазақстанға маникюр арналған 679,6 т жабдық жеткізілген. Өткен жылдың осы кездегі көрсеткішіне қарағанда бірден 2,2 есеаз. Сонымен, екі есеге төмендеу қазіргі көрсеткіштің кем дегенде соңғы 10 жылдағы ең төменгі деңгейге жетуіне алып келді. Мұндай нәтиже біршама күтпеген жерден орын алып тұр: бұған дейінгі алты жылда импорт жақсы деңгейде болған еді. Тіпті, пандемия болған 2020 ж. өзінде тырнақ күтіміне арналған тауарлардың келуі жақсы деңгейді ұстап тұрды - 1,2 мың т. Ал 2021 ж., карантиндік шектеулерді біртіндеп алып тастай бастаған кезде, тіптен рекорд орнатты – 2,7 мың т. Қалай болғанда да, нейл-қызметтер нарығының төмендеуі туралы тек сыртқы сауда деректеріне сүйене отырып қорытынды жасау ағаттық болар. Бірақ жалпы жағдай түсінікті болу үшін қоса кетейік: қазанда сұлулық салонында маникюр жасату бір жыл бұрынғыға қарағанда 13,2%-ға қымбат болды. Дереккөз: ҚР СЖРА ҰСБ @DataHub_KZ

Міне, бұл ет экспорты динамикада осылай көрінеді @DataHub_KZ

Сыртқы сауда туралы тағы бірнеше сөз: ет экспортында – көпжылдық рекордтар 2024 жылдың алғашқы 10 айында ҚР шетелге 13,3 мың тонна қой мен ешкі етін жеткізді, бұл 2023 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда екі есе көп. Ақшамен санағанда 64%-ға өсіп, $45,3 миллион болып шықты. Қазіргі мәндер тоннамен санасақ та, доллармен санасақ та, кем дегенде 2015 жылдан бері максималды болды. Бұл жерде әңгіме жас және салқындатылған ет туралы да, мұздатылған ет туралы да болып отыр, негізінен, әрине, қой еті туралы (қазір жалпы салмақтағы ешкі етінің үлесі - 0,1%). Мұндағы негізгі нарық – Өзбекстан, онда физикалық көлемнің шамамен 80%-ы кетті, ал қалғандарының барлығы дерлік араб елдері мен Иранға кетті. Қой етінен басқа, өсім қарапайым болғанымен, жаңа және салқындатылған ірі қара малдың экспорты да жақсы жүруде. Қаңтар-қазан айларында біз 17,4 мың тоннаны 72,8 миллион долларға саттық, бұл сәйкесінше +30% және +13% ж/ж, бірақ бұл да онжылдықтың максимумы. Бұл тауар үшін Өзбекстан нарығы одан да маңызды: биылғы жылы ІҚМ жас/салқындатылған етінің барлық экспортының 96%-ы сол жаққа кетті. P.S. Иә, айтпақшы, көріністің толықтығы үшін: сауда статистикасында бөлек көрсетілетін ірі қара малдың мұздатылған еті бойынша рекорд жоқ, бірақ мұнда көлемдер де өте қарапайым: биыл 10 айда 300 тоннадан аз, соңғы онжылдықта 1,4 мың тоннадан артық болған жоқ. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Жаңа жылдық тауарлардың импорты туралы постқа байланысты қосымша визуализация. @DataHub_KZ