DATA HUB Қазақша

Графикте алкогольді тұтынудан туындаған психикалық және мінез-құлық бұзылыстарының жиілігі айқынырақ көрсетілген.

Қазақстандағы ер адамдарға алкогольдік бұзылу диагнозы әйелдерге қарағанда бес есе жиі қойылады 2023 жылы ерлер арасында алкогольді тұтыну нәтижесінде психикалық және мінез-құлық бұзылыстарының жиілігі халықтың 100 мың адамына шаққанда 95 анықталған жағдайды, әйелдер арасында халықтың 100 мың адамына шаққанда 18 анықталған жағдайды құрады. Нәтижесінде бірінші көрсеткіш екіншісінен 5,3 есе асып түсті. Мұндай деректер ҚР СЖРА ҰСБ-ның жақында жарияланған «Қазақстанның еркектері мен әйелдері» жинағында келтірілген. Назар аударыңыз, өңірге байланысты аталған арақатынас айтарлықтай өзгереді, бірақ әрқашан ерлердің пайдасына болады. Ең айқын алшақтықты көбінесе ерлердің де, әйелдердің де арасында алкогольдік бұзылулардың жиілігі төмен деңгейдегі жерлерде байқауға болады. Жарқын мысал - Маңғыстау облысы. Мұнда халықтың 100 мың адамына 20 науқас ер адам және бір ғана науқас әйел адам келеді. Тиісінше, айырмашылық 20-ға тең. Тағы бір қызығы, аурудың жиілік деңгейі ең жоғары өңірлерде жыныстар арасындағы алшақтық орташа республикалық белгіге жақын. Мәселен, аурудың жиілігі бойынша ең күрделі жағдай қалыптасқан Жетісу облысында (ерлер арасында халықтың 100 мың адамына 267 жағдай, әйелдер арасында 49 жағдай) ол 5,5-ті құрайды. Айта кетейік, ерлер мен әйелдер арасында алкогольдік бұзылулармен сырқаттанушылық деңгейі арасындағы ең аз байқалатын айырмашылық Ұлытау облысында тіркеліп отыр. Мұнда біріншілері екіншілеріне қарағанда «небәрі» екі есе жиі ауырады – сәйкесінше 100 мың адамға шаққанда 27 жағдайға қарсы 51 жағдай. @DataHub_KZ

Құмар ойындар секторы халыққа көрсетілген қызметтердің көлемі бойынша барлық салаларды басып озды 2024 жылдың үш тоқсанының қорытындысы бойынша аталған саладағы қызмет көлемі 353,6 млрд тг жетті, бұл соманың барлығын жеке тұлғалар төлеген. Мұндай деректер…

Құмар ойындар секторы халыққа көрсетілген қызметтердің көлемі бойынша барлық салаларды басып озды 2024 жылдың үш тоқсанының қорытындысы бойынша аталған саладағы қызмет көлемі 353,6 млрд тг жетті, бұл соманың барлығын жеке тұлғалар төлеген. Мұндай деректер ҚР СЖРА ҰСБ-ның орта және ірі кәсіпорындарды жаппай, ал шағын кәсіпорындар мен ЖК-ларды ішінара зерттеуі негізінде келтіріліп отыр. Қызмет көрсету саласының басқа ешбір сегментінде азаматтардан түскен осындай көлемдегі кіріс тіркелмеген. Екінші орында үлкен айырмашылықпен тұрған сектор - халық 172,5 млрд тг төлеген жылжымайтын мүлікпен операциялар секторы. Үшінші орында «Спорт, демалыс және ойын-сауықты ұйымдастыру қызметі» секторы тұр - 151,9 млрд тг. Айта кету керек, дәл осы спорттық ойын-сауық сегменті 2023 жылдың қорытындысы бойынша халыққа көрсетілген қызметтер арасында көш бастап тұрған еді. Алайда, қазір бұл сегменттің кірісі айтарлықтай төмендеп барады, үш тоқсанның қорытындысы бойынша номиналды түрде жылдан жылға -50%-ды құрады. Ал құмар ойындар секторы, керісінше, рекорд орнатпаса да, өзінің кірісін номиналды түрде 24%-ға және салыстырмалы бағамен 11%-ға арттырды. @DataHub_KZ

Графикте соңғы жылдары қазақстандық қонақүйлер қызмет көрсеткен Катар азаматтарының саны қалай өзгергенін көруге болады.

🇶🇦🇰🇿Қазақстанға Катардан келген қонақтар жиілеп кетті 2023 жылдың III тоқсанында қазақстандық қонақүйлер Катар азаматтарының бұрын-соңды болмаған санына қызмет көрсетті – 1415. Алдыңғы тоқсанмен салыстырғанда бұл үш есе дерлік көбірек, ал өткен жылдың сол тоқсанымен салыстырғанда – төрт есе көп. Өсуді шынымен күтуге болатын еді: кем дегенде соңғы үш жылда көрсеткіш II және III тоқсандардың қорытындылары бойынша ең жоғары мәнге ие болды. Алайда, ескеру қажет, жоғары мәндер деп бұл жерде 200 адамнан асатын мәндерді айтып отырмыз, бұл іс жүзінде онша көп емес. 💰💼Дегенмен, маусымдылық – Катардан келген қонақүй қонақтарының санының өзгеруіне әсер ететін жалғыз фактор емес. Мәселен, 2022 жылдың II тоқсанында Қазақстанның мемлекеттік шекарасын кесіп өту бойынша карантиндік шектеулер біржола жойылды. 2023 жылдың II тоқсанында Қазақстан мен Катар арасында визасыз режим жұмыс істей бастады. Ал 2024 жыл Катармен іскерлік қатынастарды нығайту белгісімен өтеді. Бұл елдің инвесторларын Қазақстанмен қаржы, газ өңдеу, телекоммуникация, құрылыс, девелопмент, ауыл шаруашылығы, медицина салаларындағы ынтымақтастық қызықтырады. Айтпақшы, олар қазірдің өзінде сөзден іске кірісіп жатыр: қазан айында отандық Bereke банкін сатып алу туралы мәміле аяқталды. Катар Қазақстан экономикасына барлығы $20 млрд инвестиция салуды жоспарлап отыр. Сол арада 2024 жылғы қаңтар-маусым қорытындысы бойынша осы елден тікелей инвестициялардың таза ағыны небәрі $2,9 млн құрады. Іскерлік қатынастар тақырыбын қозғағандықтан, бес жағдайдың екеуінде 2024 жылдың қаңтар-қыркүйегінде қазақстандық қонақүйлерде жайласқан катарлықтардың сапарлары бизнес мақсаттарымен байланысты болғанын атап өтеміз. Олардың басым бөлігі бір ғана қалаға, Алматыға (2100 адамның 1803-і немесе 86%-ы) келіп, қонақүйлерде орташа есеппен бір тәуліктен сәл ұзағырақ уақыт өткізді. 🖇Айта кетейік, байқалған қарқынға қарамастан, Катар әлі де азаматтары Қазақстанның қонақ үйлерінде жиі тұратын тіпті жиырма елдің қатарына кірмейді. Тоғыз айдың қорытындысы бойынша ол тиісті рейтингтің 44-ші орнын ғана иеленді. Алайда бұл бір жыл бұрынғыдан алты позицияға жоғары. Деректер -ҚР СЖРА ҰСБ, ҚР ҰБ @DataHub_KZ

2023 жылы жарты миллионға жуық қазақстандық жұмысшы зейнетақы жарналары төленетін ресми тұрақты жұмыс орнында он екі айдың ішінде ең көбі бір ай ғана жұмыс істеді. Орташа есеппен жұмысшылар жылдың үштен біріне дейін ресми жұмыспен қамтылмай өткізді. ҚР СЖРА ҰСБ келтірген қызықты эксперименттік статистиканың жаңа бөлігіненкейбір ескертулермен осындай тұжырым жасауға болады. Біз стандартты емес әдістеме бойынша жиналған және іс жүзінде тест режимінде ұсынылған балама деректер туралы айтып отырмыз: болашақта мұндай көрсеткіштер әлі де жетілдіріліп, нақтылануы мүмкін. 👨🏽‍💻Бұл жолы бюро міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) негізінде жұмысшылардың белсенділігі туралы мәліметтерді жинақтады – оларды өздерінің ресми қызметкерлері үшін ұйымдардың және ЖК-нің барлық түрлері төлейді, сондықтан мұндай мәліметтер іріктеп бақылау нәтижелерінен әлдеқайда кең. Алайда мұнда басқа шектеулер бар: МЗЖ төлемейтін азаматтардың санаттары бар – мысалы, бұл әскери және жұмыс істейтін зейнеткерлер. Ешқандай ресімдеусіз жұмыс істейтіндер үшін жарналар жоқ екені түсінікті... Алайда осы нюанстармен де деректер сонда да өте қызықты. Егжей-тегжейін қараймыз: 🔸2023 жылы 474 мың адамда МЗЖ бір рет қана аударылған – бұл кем дегенде бір жарнасы бар жұмысшылардың жалпы санының шамамен 7%-ы 🔸Жылына бір МЗЖ аударылған әрбір бесінші қазақстандық жұмысқа орналасу кезінде сауда/авто жөндеу саласында жұмыс істеген 🔸Олардың әрбір үшіншісі Алматыда немесе Астанада ресімделген 🔸2023 жылы бір МЗЖ аударылған жұмысшылардың орташа жасы – 39 жас, олардың арасында әйелдер ер адамдарға қарағанда аз (46,5%). 🔸Жалпы, МЗЖ бойынша статистикаға іліккен жұмысшылар 2023 жылы жұмыссыз және жарнасыз орта есеппен 3,8 ай өткізді деп бағалады ҰСБ. Яғни, жылдың үштен бір бөлігі дерлік. Егер есептеуден тұрақты жұмыспен қамтылғандарды – МЗЖ барлық 12 ай төлегендерді алып тастасақ -, көрсеткіш 5,2 айға дейін өседі 🔸Жұмыссыз өткізілген айлардың орташа саны 2020-шы пандемия жылын есептемегенде, 2019 жылдан бері барлық соңғы жылдары шамамен 4-деңгейде қалды. Ол кезде жұмысшылар орта есеппен МЗЖ-сыз алты айдан астам уақыт өткізді. Егер МЗЖ аударылатын ресми жұмысшылардың салалар мен өңірлерді қалай ауыстыратыны туралы көбірек білгіңіз келсе, мынаны қараңыз. Бірақ деректердің көптеген әдістемелік шектеулері бар екенін ескеріңіз, олар дашбордқа түсініктемелерде сипатталған. @DataHUB_KZ

Соңғы жылдағы баға өсімінің жылдық көрсеткіші осылай қалыптасты @DataHUB_KZ

Азық-түлік инфляциясы жанданып келеді, ал қызметтердің қымбаттауы бәсеңдеуде Қарашаның қорытындысы бойынша азық-түлік тауарларының бағасы жылдық мәнде қазандағы 4,9%-дан кейін 5,4%-ға өскен. Айлық мәнде 0,4%-дан 1,1%-ға жеткен. Бұл - айтарлықтай жоғары көрсеткіш. Салыстырмалы түрде қарастырсақ, 2023 жылдың қарашасында айлық инфляцияның көрсеткіші 0,7%-ды құраған еді. Өткен жылдың басынан бері қазіргімен тең немесе одан да жоғары айлық қарқын барлығы төрт рет болды - 2023 жылдың алғашқы үш айында және 2024 жылдың қаңтарында. Есесіне азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен ақылы қызметтердің бағасы қарашада айлық мәнде қазанға қарағанда баяу өсті: тиісінше, 0,7%-ға қарсы 1% және 0,8%-ға қарсы 1,4%. Алайда жылдық мәнде азық-түлікке жатпайтын тауарлар жайы басқаша, (қазандағы 7,8%-дан кейін 8%-ға дейін жеделдеген), есесіне ақылы қызметтер рақымшылық көрсетіпбәсеңдеп, көрсеткіші 14,3%-дан 13,3%-ға төмендеді. Әрине, осының өзі әлі де аз емес (тарифтік реформа жайлы ұмытпау керек). ❗️Нәтижесі қандай? Қарашада тұтыну бағаларының жалпы өсім көрсеткіші айлық мәнде қазандағы 0,9% деңгейінде қалды. Жылдық мәнде 8,5%-дан 8,4%-ға дейін аздап бәсеңдеді. Дегенмен, жылдық көрсеткіштер үтірден кейінгі бір таңбадан гөрі дәлірек белгілі болғандықтан, бұл бәсеңдеудің, топшыламай алғанда, өте аз екенін айта аламыз – бар болғаны 0,04 п.т. төмендеген... Ал жылдық мәнде қандай тауарлар мен қызмет түрлері бағаның өсуіне үлкен үлесін қосып отырғанын төмендегі суреттерде көрсетеміз ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHUB_KZ

Суретте — соңғы 12 айдағы доллар бағамының динамикасы @DataHUB_KZ

Айдың қорытындысы бойынша теңгенің құлдырауы соңғы жылдардағы ең айқын құбылыстардың бірі болды 1 қарашадан 1 желтоқсанға дейінгі аралықта доллардың ресми бағамы 488,26 теңгеден 511,22 теңгеге дейін көтеріліп, 4,7%-ға өсті. Айта кету керек, биыл бұдан да жоғары қарқын болған еді - маусымның қорытындысы бойынша. Десе де, соңғы бес жылдағы, 2020 жылдың басынан бері, бір ай ішінде болған ұлттық валютаның ең айқын құлдырауларының бестігінде қазіргі нәтижесі де орын алды. Қарашаның қорытындысы Ұлттық банк ай соңына қарай валюталық интервенциялар жүргізбегенде бұдан да нашар болар еді. 15-28 қараша аралығында осының арқасында $1,05 млрд сатылды, бұл номиналды түрде 2022 жылдың наурызындағы рекордтық көрсеткіштен жоғары. Ұлттық банктің бұл белснеділігі әдеттегі валюталық нарықта да жалғасын тапты. Интервенциялардан бөлек трансферттер үшін Ұлттық қордан $1,26 млрд сатылып, «Қазатомөнеркәсіп» акцияларымен мәміле аясында тағы $0,13 млрд сатылды. АлБЖЗҚ үшін бұл жолы ешқандай сатып алу болмағанды. Сонда реттеуші тарапынан таза сатылым $2,44 млрд жетті - ерекше сома. Бұл - айдың екінші жартысында валюта түсімдерінің жартысын сату міндетін қайта енгізген квазимемлекеттік сектордың келісімдерін қоспай есептегендегі нәтиже. Желтоқсанда жаңа интервенциялар болмайтын болса, Ұлттық банктің операциялары теңгеге қарашамен салыстырғанда азырақ қолдау көрсетеді. Қазіргі уақытта тек бюджетке трансферттер үшін $800-900 млн көлемінде валюта сату жоспарланған. «Қазатомөнеркәсіп» бойынша мәміле толығымен аяқталды, ал БЖЗҚ үшін валюталық сатып алулар жоспарланбаған. @DataHUB_KZ

❗️❗️❗️15,25% Ұлттық банк 2022 жылдан бері алғаш рет базалық мөлшерлемені көтерді @DataHUB_KZ