DATA HUB Қазақша

Инфляцияның баяулау сиқыры күшін жоя бастады – оған ақылы қызметтер кінәлі Шілденің қорытындысы бойынша ҚР-да тауарлар мен қызметтердің бағасы жылдық деңгейде 8,6%-ға өсті, бұл маусым қорытындысы бойынша тіркелген көрсеткіштен 0,2 п.т. жоғары. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, жылдық инфляцияның жеделдеуі 17 ай ішінде, яғни 2023 жылдың ақпан айынан бастап алғаш рет тіркеліп отыр. Ең тез қымбаттағаны - ақылы қызметтер: шілдеде олар жылдан жылға 14,5%-ға өсті, бұл маусымға қарағанда 0,7 п.т. жоғары. Категориядағы инфляцияның мұндай үдеуі 2023 жылдың қарашасынан бері ең елеулісі болып тұр. Оның себебі белгілі: инфрақұрылымды жаңарту үшін коммуналдық тарифтердің өсуі жалғасуда. Шілдеде су тарту жүйесі 42,7%-ға, суық су 36,5%-ға, электр энергиясы 31%-ға қымбаттады. Шілдеде азық-түлік бағасы жылдан жылға 5,5%-ға өсті және бұл жерде де маусыммен салыстырғанда өсу қарқыны жеделдеген. Бар болғаны 0,1 п.т., бірақ тағы да 2023 жылдың ақпан айынан бері алғаш рет. Шілдеде азық-түлікке жатпайтын тауарлардың бағасы жылдан жылға 7,3%-ға өсті, бұл - инфляция баяулаған жалғыз сегмент. @DataHUB_KZ

Ал міне, соңғы 12 айдағы валюта бағамының өзгерісі осылай көрінеді. @DataHUB_KZ

Теңге үшінші ай қатарынан долларға қатысты әлсіреуде – бұл соңғы екі жарым жылдағы ең ұзаққа созылған үрдіс 1 шілдеден 1 тамызға дейінгі аралықта ұлттық валютаға шаққандағы доллар бағамы 2,49 теңгеге немесе 0,5%-ға өсіп, 473,95 теңгеге жетті. Шыны керек, маусымға қарағанда теңгенің әлсіреуі айтарлықтай болмаса да, ай қорытындысы бойынша осындай нәтиже қатарынан үшінші рет тіркеліп тұр. Осындай жағдай 2021 жылдың соңынан бері болмаған еді, ол кезде мұндай үрдіс төрт айға созылды. Шілде айында да доллар бағамы айтарлықтай құбылды: шілде айының бірінші жартысында доллар 480 теңгеден асып кетті, бірақ кейін қайта төмендеді. Бізде өзі не болып жатыр? Бір жағынан, ҚР ҰБ алдыңғы айларда бюджетке трансферттер үшін Ұлттық қордан валютаны көп сатуына байланысты теңге қатты нығайып кетті деп мәлімдеген еді, ал енді осы қолдаусыз әдеттегі деңгейіне қайта оралуда. Екінші жағынан, шілдеде Ұлттық қордан маусымға қарағанда көбірек валюта сатылып,ал БЖЗҚ-ның мүддесі үшін азырақ сатып алынды, яғни нетто-сатылым көлемі аздап өсті. Үшінші жағынан, «Самұрық-Қазына» қорынан «Қазатомөнеркәсіп» акцияларын Ұлттық қор үшін жалпы сомасы 467,4 млрд теңгеге сатып алуға қатыстыкүрделі схема пайда болды. Мәміле аясында Ұлттық қордың валютасы ҚР ҰБ-ның алтын-валюта резервтеріне айырбасталады, бұл үшін теңге эмиссияланады, содан кейін Ұлттық банк валютаны нарықта сату арқылы теңгені сатып алады. Осы валютаның сатылымына ҰБ қазірдің өзінде кірісіп кетті, шілдеде алтын-валюта резервтерінен 115 млн доллар сатылды. Доллар бағамының соңғы бір жылдағы динамикасы төмендегі графикте көрсетілген. @DataHUB_KZ

⚖️🏡Қазақстанда үлестік құрылыс келісімшарттары бойынша даулар саны рекордтық көрсеткішке жетті І жартыжылдықта бірінші инстанциядағы соттар құрылысқа үлестік қатысу келісімшарттары бойынша 186 дауды қозғады. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 65%-ға көп және кем дегенде бес жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Мұндай деректерді ҚР БП ҚСжАЕК келтірген. Жалпы, бұл көрсеткіштің өсуінде таңқаларлық ештеңе жоқ. Соңғы кездерде ол тек бір рет қана бір орында өзгеріссіз тұрып қалды - 2023 жылдың қаңтар-маусымында. Ал қазіргі секілді күрт өсу соңғы рет үш жыл бұрын байқалған еді - плюс 76%. Әзірше, қозғалған даулар саны өсіп жатқанда, қаралғандар саны азаюда, бұл - мүмкін соттардың баяу жұмыс істеп жатқанының жанама түрдегі көрінісі. І жартыжылдықтың соңына қарай соттар 81 шешім қабылдады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 18%-ға аз. Айта кетейік, 81% жағдайда талаптар қанағаттандырылды, ал өндіріп алынатын сома 693,2 млн теңгені құрады. @DataHUB_KZ

Қазақстаннан Түркияға аударымдар антирекордтарды жаңартуда 2024 жылдың маусымында халықаралық ақша аударымдары жүйесі (ХААЖ) арқылы Түркияға 10,6 млрд тг жіберілді, бұл, тіпті инфляцияны есепке алмағанда, мамырға қарағанда 20%-ға және 2023 жылдың маусымына қарағанда 35%-ға аз. Номиналды түрде соңғы 2,5 жылдағы ең төменгі көрсеткіш туралы сөз болып тұр - сәл ғана аз, 10,4 млрд тг, соңғы рет 2022 жылдың қаңтарындағы Алматыдағы оқиғаларға байланысты аномальды болған. Бірақ инфляцияны ескерсек, қазір түрік көлемі - коронавирус болған 2020 жылдың сәуірінен бергі ең төменгі деңгейде. Жарты жыл ішінде Түркияға 80,2 млрд тг жіберілді, өткен жылы 105,8 млрд тг болған. Қаңтар-маусым айларындағы жылдық инфляцияны ескеретін болсақ, шамамен 30%-ға төмендеген. Нәтижесінде, шетелге аударымдардың жалпы көлемі де 6 айда төмендеп кетті, 383,4 млрд тг дейін, салыстырмалы бағамен 19%-ға. Соған қарамастан I жартыжылдықта Түркия 21%-дық үлеспен ақша аударымдары бағыттарының үздіктерінің қатарында 3-орынды сақтап қалды, бірақ алғашқы орындарда өзгерістер болды: РФ Өзбекстанды көшбасшылық орнынан ығыстырды, үлесі 25%-дан 31%-ға дейін өсті. @DataHUB_KZ

Қазақстандық ерлер әйелдерге қарағанда Астанаға жиі барады сияқты. Бұл тұжырымды ҚР СЖРА ҰСБ-ның негізделген эксперименттік статистикасының жаңа бөлігінен көруге болады. Бұл жолы бюро үштен бір нарықтық үлесі бар ұялы байланыс операторының деректері негізінде астанадағы туризм бойынша мәліметтерді ұсынды. 🤳🏽 Туристер, немесе кез келген келушілер, мақсаттары қандай болса да, мобильді позициялау – абоненттің телефонды қайда және қашан қолданғаны туралы ақпарат негізінде есептелді. Егер Қазақстандық қолданушы өзінің үй аймағынан тыс жерде болса – мысалы, Алматыда тұрып, Астанаға барған болса, ол ішкі турист ретінде есептеледі. 🙍🏽‍♂️👩🏻 Сонымен, 2024 жылдың I тоқсанында астананың 10 ішкі келушісінің алтауы ер адам және төртеуі әйелдер болған: қатынас – 60 пен 40%. Жекелеген жас топтарында дисбаланс одан да көп: мысалы, Астанаға келген 25-34 және 35-44 жас аралығындағы қазақстандықтардың арасында әйелдер тек үштен бір бөлігін құрайды. Сонда олар қай жерден келеді? 👜Көбіне Ақмола облысынан екендігі таңқаларлық емес: оған I тоқсандағы ішкі келушілердің 34,6% келді. Екінші орында – Қарағанды облысы (11,4%), үшінші орында – Алматы (13,4%). Қалған барлық өңірлерді қосқанда, олар шамамен 40% құрайды. Ал шетелдік туристтер ше? 🌍 Олар туралы ақпарат та бар, бірақ белгілі бір шектеулермен: біз тек роумингте болған адамдар туралы білеміз және ол да бір оператордың деректеріне ғана негізделген. Дегенмен, бұл деректерді қарау қызық. Көшбасшы ел – Ресей, ол жақтан мобильді деректер бойынша қаңтар-наурыз айларында шамамен 67 мың келуші тіркелген. Айтпақшы, бұл eQonaq жүйесінде тіркелген қонақ үйлер мен басқа да орналастыру орындарынан алынған деректерге қарағанда 3,6 есе көп. Екінші орында роуминг деректері бойынша Қытай (мобильді позициялау бойынша 7,7 мың турист, eQonaq деректері бойынша 3,7 мың), үшінші орында Түркия (сәйкесінше 5,7 мың және 1,7 мың). Бір қызығы, тіркеу деректері бойынша екінші орында Қытай емес, Өзбекстан тұр және eQonaq деректері бойынша Өзбекстаннан келген келушілердің саны роумингте «ұсталғандардан» көп: 12,1 мыңға қарсы 1,4 мың. @DataHUB_KZ

Сотқа түсетін заңды тұлғаларды банкрот деп тану туралы өтініштер азайып келеді I жартыжылдықтың қорытындысы бойынша соттарға заңды тұлғаларды банкрот деп тануға байланысты 1 301 өтініш түскен. ҚР БП ҚСжАЕК деректеріне сүйенсек, 2023 жылдың сол кезеңімен салыстырғанда бұл көрсеткіш 12%-ға төмендеген. Қаңтар-маусым айларында төмендеу үшінші рет қатарынан байқалып отыр. Жалпы, 2021 жылдан бері, 2183 өтініш берілген кезде, көрсеткіш 40%-ға азайды. Қазіргі төмендеу тренді соңғы жылдардағы ең ұзағы болып табылады. Ал қарау процесі қалай болып жатыр? Алты ай ішінде соттар заңды тұлғаларды банкрот деп тану туралы 849 істі аяқтады. Бұл да өткен жылмен салыстырғанда 12%-ға аз. Үш жағдайдың екеуінде талап-арыздар орындалған – 566 іс немесе 67%. Алайда көрсеткіш әрдайым осындай деңгейде бола бермейді. Мысалы, 2022 жылы талап-арыздардың тек жартысы орындалған, ал 2021 жылы – 72%. Тағы бір қызықты жайт: қаңтар-маусым айларында сот шешімі бойынша өндіріп алынуы тиіс жалпы сома 12,4 млрд теңгені құрады, ал бір жыл бұрын бұл сома 20 млрд теңге болған. Ең жоғары көрсеткіш 2018 жылы тіркелді – 26,4 млрд. @DataHUB_KZ