DATA HUB Қазақша

Теңге екінші ай қатарынан долларға қатысты айтарлықтай қымбаттауда Қараша айы ұлттық валютаның АҚШ валютасына қатысты нығаюымен аяқталды. ҚР ҰБ есептеген доллар бағамы 1 желтоқсанға 512,53 теңгені құрайды — бұл 1 қарашамен салыстырғанда 3,4%-ға немесе 17,94 теңгеге аз. Қазіргі нығаю екінші рет болуда. Бұған дейін қазан айының қорытындысы бойынша доллар бағамы сол 3,4%-ға (-18,59 тг) төмендеді. Бұрынғы бақылаулардың аясында екі эквивалентті серпіліс айтарлықтай масштабымен ерекшеленеді. Алайда сонымен қатар күрт құлдырау екі серпілістен кейін — шілде айында (+4,1%) және қыркүйек айында (+2%)болғанын ескеру маңызды. Қысқаша еске салайық: қыркүйек айының соңына қарай доллар тарихи максимумдарды жаңарта бастады. Бұл жағдай 2 қазанға дейін жалғасты (бұл күннің мәні барлық бақылау кезеңінде доллардың ең жоғары бағамына сәйкес келеді — 549,15 тг), кейіннен жағдай кенеттен өзгере түсті — 3 қазаннан бастап теңгенің нығаю үрдісі басталды. Қыркүйек айында ұлттық валютаның әлсіреуінің себебін монетарлық билік ресми түрде түсіндірмеді. Бұл ретте ресми хабарламаларға сәйкес айдың қорытындысы бойынша интервенциялар жүргізілмеген. Ал шілденің әлсіреуінің себебі аталды — «инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды қоса алғанда, айтарлықтай шығындарға» байланысты ақша массасының өсуі. Ол кезде интервенциялар болды. Тағы не қызық бар? Қараша айында, қазан айындағыдай, теңге өз позициясын жоспарлы түрде нығайтты. Мұндай динамика Ұлттық Банктің биржалық нарықта валютаның нетто-сатылымы көлемдерінің ұлғаюы аясында байқалды — қазан айында $1,54 млрд және қараша айында $1,51 млрд (БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу екі рет те жүргізілмеген). Валютаның нетто-сатылымы көлемінің жоғарылауындағы негізгі рөлді айналандыру операциялары ойнайды. Қазан және қараша айларының қорытындысы бойынша осындай операциялар шеңберінде 450 млрд теңгеден стерильденген (қаңтар-қыркүйектің орташа деңгейі — 250,2 млрд теңге). Орташа айлық бағам бойынша есептегенде бұл сәйкесінше $879,8 млн және $908,7 млн. Еске сала кетейік,қыркүйек айында Ұлттық Банк айналандыру операциялары шеңберінде стерилденетін өтімділік көлемінің жоспарланған өсуі туралы хабардар еткен болатын. Теорияда бұл операциялар Ұлттық Банктің отандық өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала жүзеге асырылатын теңге эмиссиясының баламасында валютаны сататынын және осылайша осы теңгелік өтімділікті алып тастайтынын білдіреді. Алайда осы жылдың басында, реттеуші атап өткендей, өтімділікті алу эмиссия көлемінен артта қалды, сондықтан енді қалып қойған көлемді "қуып жету" қажет болды. Ұлттық Банктен басқа, теңге бағамына қолайлы әсер ететін валютаны сатуды квазимемлекеттік сектор жүзеге асырады. Айта кетейік, қараша айында квазимемлекеттік сектордың сатылымы орташа жылдық деңгейден жоғары деңгейде қалыптасты — $349,9 млн-мен салыстырғанда $390 млн. Сонымен қатар, соңғы уақытта ұлттық валютаға жоғары базалық мөлшерлеме (ҚР ҰБ-ның 10 қазандағы шешімімен 1,5 п.п., 18%-ға дейін көтерілді), сондай-ақ сыртқы нарықтардағы қарыздардың өсуіне байланысты мемлекеттік сектор тарапынан валюта ұсынысының ұлғаюы қолдау көрсетуде. ҚР Ұлттық Банкінің деректері @DataHub_KZ

Жылдық азық-түлік инфляциясы бір жылда алғаш рет бәсеңдеді, жалпы көрсеткіш қатарынан екінші ай баяулап отыр ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, қараша қорытындысы бойынша инфляция жылдан жылға 12,4% болған, ал қазан айында жылдан жылға 12,6% деңгейінде болған…

Жылдық азық-түлік инфляциясы бір жылда алғаш рет бәсеңдеді, жалпы көрсеткіш қатарынан екінші ай баяулап отыр ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, қараша қорытындысы бойынша инфляция жылдан жылға 12,4% болған, ал қазан айында жылдан жылға 12,6% деңгейінде болған еді. Сонымен бірге 12 айда алғаш рет азық-түлік секторындағы жылдық баға өсімінің қарқыны да төмендеді - 13,5%-дан 13,4%-ға. Нақты өнімдер бойынша егжей-тегжейлі деректер жоқ, алайда қолжетімді жедел көрсеткіштерге сүйенсек, «Жемістер мен көкөністер» және «Май түрлері» санаттарында жылдық қымбаттау қарқыны қазанмен салыстырғанда төмендеуі тиіс еді. Осы тауарлардың есебінен азық-түліктер/сусындар инфляциясының жалпы инфляцияға қосқан үлесі де азайды. Жалпы көрсеткіштің төмендеуіне ақылы қызметтер сегменті әлі де айтарлықтай әсер етіп отыр. Мұнда әкімшілік тарапынан реттелетін ТКШ динамикасы жақсы сақталуда: өткен айда айтқан уақытша тариф төмендеуін еске түсірейік. Қарашада бұл сегмент бойынша жылдық қарқын қазандағы 12,9%-дан 12,3%-ға төмендеді. Ал азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінде инфляция керісінше үдей түсті - жылдық мәнде қазандағы 11%-дан қазіргі 11,2%-ға дейін. Аталмыш сектордың жалпы инфляцияға қосқан үлесі де артты, оның ішінде бензин мен жеке қолдануға арналған тауарлардың әсері бар. Ал айлық баға өсімі қалай? Жалпы алғанда, баға қазанға қарағанда 0,8%-ға өскен, бұл соңғы бес жылдағы қараша айына тән орташа көрсеткіштерден жақсырақ. Азық-түлік 1%-ға, азық-түлікке жатпайтын тауарлар 0,9%-ға, ал қызметтер 0,3%-ға қымбаттаған (кейбір реттелетін ТКШ қызметтерінде, керісінше, баға төмендеуі байқалады). @DataHub_KZ

❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені бұрынғы деңгейде қалдырды –18% @DataHub_KZ

❗️❗️❗️Ұлттық банк базалық мөлшерлемені бұрынғы деңгейде қалдырды –18% @DataHub_KZ

Базалық мөлшерлеменің өсуіне ілесе отырып, депозиттер бойынша мөлшерлемелер де жаңа белестерді бағындыруын жалғастыруда 2025 жылдың қазанында, ҚР Ұлттық Банк деректеріне сүйенсек, ЕДБ-ның тартылған теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі…

Базалық мөлшерлеменің өсуіне ілесе отырып, депозиттер бойынша мөлшерлемелер де жаңа белестерді бағындыруын жалғастыруда 2025 жылдың қазанында, ҚР Ұлттық Банк деректеріне сүйенсек, ЕДБ-ның тартылған теңгелік депозиттері бойынша орташа өлшенген сыйақы мөлшерлемесі 14,4%-дан 14,6%-ға дейін өсті. Ғасыр басынан бергі ең жоғары деңгей тағы да жаңартылып, тағы да қолжетімді статистикадағы тарихи рекордқа бір қадам жақындай түстік (1996 жылдың желтоқсанында 16,7%). Қазан айында ең тартымдысы мерзімі 1 айдан 3 айға дейінгі сегмент болды. Мұнда көрсеткіш 16,5%-ға дейін жеткен (2000 жылдың қыркүйегінен бергі ең жоғары деңгей). Ал корпоративтік депозиттер сегменті базалық мөлшерлеменің өсуіне тіпті қарқынды әсер етті: заңды тұлғаларға арналған орташа алынған мөлшерлеме 15,4%-дан бірден 16,3%-ға көтерілді. Бұл - соңғы он жылдағы, 2016 жылғы ақпаннан бергі, ең жоғары деңгей. Ал несиенің жағдайы қалай? 📂Заңды тұлағалардың өсімі - 0,5 п.т., 19,7%-ға дейін 🧍🏼🧍🏻‍♀️Жеке тұлғалардың өсімі - 21,5%-ға дейін, бірақ аса үлкен емес: екі таңбаға дейін жуықтап алғанда 0,04 п.т. Бұл көрсеткіш белгілі бір айдағы бөліп төлеу үлесіне де тәуелді. @DataHub_KZ

Графикте доллардың нетто-сатылымының ауытқуы айқын көрсетілген. Сондай-ақ еуро және рубль бойынша динамика келтіріледі @DataHub_KZ

Халықтың айырбастау пункттеріндегі долларға деген таза сұранысы рекордты жаңартты Қазан айында айырбастау пункттерінің қолма-қол ақшаны сатуы сатып алудан 232,8 млрд теңгеге асып түсті. ҚР ҰБ деректеріне сәйкес бір айда көрсеткіш номиналды түрде 2,2 есеге, бір жылда — 36,9%-ға өсті. Тұтынушылық инфляцияға түзетусіз қазан айындағы нәтиже 2023 жылғы желтоқсаннан бастап, түзетумен — 2024 жылғы қарашадан бастап ең айқын болып шықты. Нетто-сатылымдардың күрт өсуі үшін теңгенің долларға қатысты нығаюы негіз болды. Соңғы айдың қорытындысы бойынша, 1 қазаннан 1 қарашаға дейін американдық валюта ұлттық валютаға қатысты 3,4%-ға, 530,47 теңгеге дейін арзандады. Айта кету керек, позицияларын күшейтуге теңге қазан айының ортасында немесе соңында емес, басында кірісті. Нығайту үрдісі бір ай бойы сақталды. Долларды нетто-сатудың жалпы динамикасына дәстүрлі түрде республикалық маңызы бар үш қаладағы жағдай әсер етті — қазан айында олардың жиынтық көлемдегі үлесі 67%-ды құрады. Бұл ретте Алматы ерекше назар аударуға лайық, оның көрсеткіші ай-айға 4,1 есеге, жыл-жылға — 2,4 есеге, 92,4 млрд теңгеге дейін өсті. Ұлттық банк айырбастау пункттерінің шетел валюталарын нетто-сату көлемін теңгелік баламада ұсынады. Демек, жоғарыда келтірілген динамика валюта бағамының өзгеруі сияқты фактордың әсерін көрсетпейтінін есте ұстаған жөн. Жалпы түсінік үшін: орташа айлық ресми бағам бойынша доллардың теңгелік нетто-сатылымын қайта есептеу кезінде қазан айында ең көп дегенде 11 ай белгіленеді. Ал басқа валюталардың жағдайы қалай? Айлық және жылдық көкжиектерде айырбастау пункттерінің қолма-қол еуроны нетто-сатуы көп бағытты динамиканы көрсетеді — а/а +73,1% және ж/ж -22,7%, қазан айындағы деңгей 13,9 млрд теңгені құрайды. Сонымен қатар қолма-қол рубльге халықтың таза сұранысы әлі де жоқ — қазан айында айырбастау пункттері рубльді сатқаннан гөрі көбірек сатып алды. Бұл ретте нетто-сатылымдар өткен аймен салыстырғанда одан да қатты минусқа кетті — қыркүйек айындағы -16,7 млрд теңгеден кейін -32,1 млрд тг. Бір жыл бұрын, 2024 жылдың қазан айында рубльдің нетто-сатылымы оң болды, 8,8 млрд теңге. @DataHub_KZ

🇰🇿🇨🇳👗👖📉Қазақстан Қытайдан киім импортын екі есеге қысқартты — ресми статистика Тоғыз айда Қытайдан 35,6 мың т киім* әкелінген — бұл өткен жылмен салыстырғанда 49%-ға аз. Қазақстанның сыртқы сауда деректеріне** сүйенсек, бұдан төмен көрсеткіш аталған кезең қорытындысы бойынша соңғы рет 2020 жылы тіркелген. Қытай киімінің физикалық импорты қатарынан екінші жыл төмендеп барады (2024 жылы жылдан жылға -19%). Алайда оның алдындағы бес жылда, 2019-2023 жылдары, көрсеткіш тұрақты түрде өсіп отырған, оның ішінде серпілістер де жиі болды. Соңғы рет 2023 жылы жоғары болды — жылдан жылға +75%. Сол кезде 2015 жылдан бергі бақылау тарихындағы ең жоғары көрсеткішке жеткен еді — 85,9 мың т (тоғыз айдың көрсеткіші). Жалпы алғанда, ресми тіркелетін динамика тұрақсыз болып келеді🤔 Екі есе төмендеуге қарамастан, Қытай әлі де Қазақстандағы киімнің шетелдік ең ірі жеткізушісі болып отыр — осы санаттағытауарлардың жалпы импорт көлемінің 39%-ы соның үлесінде. 🇹🇷Бір қызығы, Қытайдан бөлек тағы бір ірі жеткізуші де импорттың айтарлықтай төмендеуін көрсетіп отыр — Түркия (қазіргі үлесі — 9%). Түркиядан киім импорты бір жылда 31%-ға, 8,2 мың т дейін азайған. Айтпақшы, соңғы жылдардағы түрік импортының ауытқуы жалпы алғанда қытай импортының ауытқуына ұқсайды (төмендегі графиктерді қараңыз)☝️ Осылайша, қаңтар-қыркүйек айларының қорытындысы бойынша киімнің жиынтық импорты жылдан жылға 28%-ға төмендеп, 91,8 мың т болды. Қытай мен Түркия қалыптастырған төмендеуді басқа елдерден импорттың өсуі аздап өтеген. Мысалы, Ресейден киім сатып алу 13%-ға, 23,4 мың т дейін, ал Бангладештен 20%-ға, 4,5 мың т дейін өскен. Бұл ретте ақшалай импорт бойынша да төмендеу қарқыны ұқсас — барлық елдер бойынша номиналды түрде жылдан жылға -28%-ға, $1,2 млрд дейін төмендеген. Нақты Қытай бойынша төмендеу — 51% ($445,1 млн дейін), Түркия бойынша — 30% ($152,1 млн дейін). Айта кету керек, киім импорты ішкі нарықтың қажеттілігін толық дерлік жабады — экспорт пен өндіріс оның жанында жоқтың қасы деуге болады. *Көрсеткіш ЕАЭО СЭҚ ТН 61 және 62 кодтары бойынша жиынтық көлемді, оның ішінде қолданылмаған киім түрлерін де есепке ала отырып есептелген **Сыртқы және өзара сауда статистикасы ҚР ҚМ МКК және ҚР СЖРА ҰСБ деректері негізінде қалыптастырылған @DataHub_KZ

Қазақстанда марганец кендерінің өндірісі тұрып қалды Өнеркәсіптік өндіріс бойынша ресми статистикада тиісті жолда сызықтар үш ай қатарынан – тамыз, қыркүйек және қазан айларында тұр. Бұл деректер алдын ала сипатқа ие, бірақ барлық заңды тұлғалар-өнеркәсіп…