DATA HUB Қазақша

Графикте соңғы 11 жылдағы қаңтар-тамыз айларының қорытындысы бойынша Алматыда пайдалануға берілген шаршы метр көрсетілген @DataHub_KZ

🏠📈Алматыда тұрғын үйлердің пайдалануға берілуі айтарлықтай қарқын алды Қаңтар-тамыз айларында мұнда пайдалануға берілген тұрғын ғимараттардың жалпы ауданы жылдан жылға 13,6%-ға өсіп, 1,75 млн шаршы метрге дейін жетті. Өткен жылдың осы кезеңдегі көрсеткішімен салыстырғанда өсім қарқыны 3,6 есеге жеделдеген, ол кезде жылдан жылға +3,8% болған еді. Бұл деректерді ҚР СЖРА ҰСБ жазып кеткен. Сегіз ай қорытындысы бойынша оңтүстік мегаполисте тұрғын үй құрылысының қарқыны қос таңбалы санмен болуы сирек байқалады. Соңғы он жылда бұл төртінші рет болып отыр. Әрине, екі жыл бұрын одан да жоғары серпіліс тіркелген еді (жылдан жылға +22,8%). Алайда ол кезеңдегі қарқынды өсім ішінара қалпына келтіру сипатына ие болды, себебі оның алдында, 2022 жылдың қаңтар-тамыз айлары аралығында, керісінше, жылдан жылға 7,5%-ға төмендеу байқалған еді. Жалпы алғанда, өсімнің қазіргі қарқыны соңғы 10 жылдағы орташа көрсеткішті басып озып отыр, жылдан жылға +13,6% және +6,5%. 🖇Сонымен қатар Алматыда пайдалануға берілген тұрғын ғимараттардағы пәтер саны бұдан да көбірек, яғни 20,2%-ға артып, 19,3 мыңға жетті. Дегенмен, пәтерлердің жалпы ауданы қысқарды деп тұжырым жасауға асықпау керек. Мұндағы ерекшелік ресми статистика «пәтер» ұғымын кеңінен түсіндіреді: ол тек көпқабатты үйлердегі пәтерлерді ғана емес, бір меншік иесіне арналған үйлерді де қамтиды. Сондықтан бұл көрсеткіштің өзгеруіне жалпы пайдалануға берілген пәтерлердің ішінде жеке үйлердің үлесінің өзгеруі әсер етуі мүмкін. Жеке меншік үй саны бойынша статистика жеке жүргізілмейді, алайда жеке құрылыс салушылар, яғни жеке тұлғалар пайдалануға беретін пәтер саны бойынша деректер жарияланады. Жеке тұрғын үйдің саны бойынша бөлек статистика жүргізілмейді, сондықтан мұндай үлесті нақты есептеу мүмкін емес. Алайда жеке салушылар, яғни азаматтар салған пәтер саны бойынша деректер жарияланады. Логикаға сүйенсек, олардың басым бөлігі бір меншік иесіне арналған үйлерді (пәтер = үй) салады. Қаңтар-тамыз айларында азаматтар салған пәтерлердің үлесі жылдан жылға 1,2 п.т., 6%-ға дейін төмендеген. Бұл жанама түрде жалпы пайдалануға берілген пәтерлердің ішінде жеке тұрғын үйлердің үлесінің азайып келе жатқанын да білдіруі мүмкін. 💪Сондай-ақ Алматы тұрғын үйді пайдалануға беру қарқыны бойынша бүкіл Қазақстанды айтарлықтай басып озып келе жатқанын айта кету керек - еліміз бойынша орташа қарқын қазіргі таңда +4,5%-ды құрады. Ал мегаполис болса, жалғыз өзі жалпы пайдалануға берілген көлемнің 16%-ын қамтамасыз етіп отыр. Айта кету қажет, Алматы - Қазақстандағы халқы ең тығыз қоныстанған қала. 2025 жылдың басында оңтүстік мегаполистің 1 шаршы шақырымына 3,3 мың адамнан* келді, ал елордамыз Астанада бұл көрсеткіш - 1,9 мың. Сонымен қатар Алматы халқының тығыздығы тұрақты түрде өсіп келеді: 2021 жылдың 1 қаңтарынан бері көрсеткіш 15,8%-ға артты. Халық тығыздығының артуы қаланың бұрыннан бар мәселелерін ушықтыруда, ал қала аумағының кеңеюі белгілі бір қиындықтарға тап: оңтүстігінде тау етегіне «тақалып» қалған. Әңгіме ретсіз нүктелік құрылыс, беткейлер мен тау бөктерлерінде, жасыл аймақтарда салынған құрылыстар және ғимарат тұрғызуда сейсмикалық қауіпсіздік нормаларының сақталмауы туралы болып отыр. 📃Осы және басқа да мәселелерді шешу үшін жергілікті билік 2025 жылғы наурызда күшіне енген жаңа құрылыс ережелерін бекітті. Атап айтқанда, ғимараттардың қабаттына және мақсатына шектеулер қойылды, сонымен қатар 15 градус еңістегі беткейлерде, жасыл аймақтарда және аулалардағы балалар алаңдарында құрылыс жүргізуге тыйым салынды. Алайда бұл шаралардың өзі жеткіліксіз болды. Тамызда ҚР президентінің тапсырмасымен қаланың жоғарғы бөлігінде құрылысқа мораторий енгізілді. Бұған басты себеп - әлеуметтік инфрақұрылымның аса қатты тапшылығы. *Есептеулер ҚР СЖРА ҰСБ-ның жеке деректерінің және ҚР АШМ Жер ресурстарын басқару комитетінің деректері негізінде жасалған @DataHub_KZ

🫖Қара шайды тұтыну антирекордқа дейін төмендеді 2025 жылғы ІІ тоқсанда жан басына шаққандағы көрсеткіш орташа есеппен 307 г құрады, бұл өткен жылдың осы кезеңіндегі деңгейден 5%-ға төмен және 2025 жылғы қаңтар-наурыз деңгейлерінен 7%-ға төмен. Бұл ретте біз…

🫖Қара шайды тұтыну антирекордқа дейін төмендеді 2025 жылғы ІІ тоқсанда жан басына шаққандағы көрсеткіш орташа есеппен 307 г құрады, бұл өткен жылдың осы кезеңіндегі деңгейден 5%-ға төмен және 2025 жылғы қаңтар-наурыз деңгейлерінен 7%-ға төмен. Бұл ретте біз кем дегенде 2011 жылдың басынан бергі ең төменгі мән туралы айтып отырмыз. Айта кету керек, соңғы жылдар бойы көрсеткіш айтарлықтай дәйекті түрде төмендеуде. Төмендегі графикте бұл анық көрінеді, бірақ мысал үшін – 10 жыл көкжиегінде, 2015 жылдың маусым айымен салыстырғанда қара шайды тұтыну 44%-ға төмендеді. 🍵Бұл ретте оның орнына көк шайдың тұтынылуы артып келеді деп айту мүмкін емес: ол қазір минимумда болмаса да, тарихи шыңдардан төмен (тағы да суретті қараңыз). ☕️Ал тағы бір айқын гипотезаны - шайды кофе алмастырды дегенді тексеру қиын. Тек еритін сусын бойынша ғана деректер бар, бірақ олар жанама түрде кофенің танымал бола бастағанын көрсетеді. Еритін кофенің қазіргі тұтынылуы қазір рекордтық емес, бірақ мұнда да өсу үрдісі айқын. ❗️Бұл ретте есіңізде болсын: тұтыну бойынша барлық деректер үй шаруашылығын үлкен зерттеуге негізделген және қоғамдық тамақтануды ескермейді – кофеханалар мен кафелерде ішілген кофе мұнда жоқ. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Шылым өндірісі көпжылдық рекордты жаңартты 2025 жылдың тамызында көлемі 2,4 млрд данаға жуықтады,бұл бір ай бұрынғыдан төрттен бірге, ал 2024 жылдың тамызындағы көрсеткіштен үштен бірге көп. Қазіргі деңгейі 11 жылдай уақыт ішіндегі кез келген ай үшін ең жоғары көрсеткіш болды. Бұдан жоғары мән 2014 жылдың күзінде тіркелген еді. Жылдың басынан бергі мерзімнің қорытындысы бойынша тағы да өсім байқалады: қаңтар-тамыз айларының көрсеткіші - 14,8 млрд дана, яғни жылдан жылға +33%. Тамыздағы көрсеткіштің бір бөлігі жаңа өндірістің іске қосылуымен байланысты: өңірлік бөліністе алғаш рет Алматы облысының Қарасай ауданыны бойынша деректер пайда болды. Онда зауыттың ашылғаны жайлы сәуірде хабарланған еді, алайда өнім жөніндегі ақпарат алғаш рет тамыз қорытындысында көрсетіліп тұр. Екінші жағынан, жедел деректер бойынша әзірге бұл жаңа көлемдер айтарлықтай көп емес; жаңа зауыттың «қосылуынсыз» да көрсеткіштер жеткілікті түрде жоғары деңгейде тіркелген болар еді. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Қазақстанның электр энергиясын импорттау динамикасы графикте былайша көрінеді @DataHub_KZ

Қазақстан электр энергиясының импортын күрт арттырды Шілде айында ел шетелден жалпы сомасы $56,8 млн электр энергиясын сатып алды. Өткен аймен салыстырғанда бұл номиналды түрде 98%-ға, өткен жылдың сол айымен салыстырғанда – 74%-ға артық. Мұндай деректерді ҚР СЖРА ҰСБ келтіреді. Сол арада импорттың нақты көлемі де секірді, а/а +102% және ж/ж +59%. Өзекті деңгей 782,4 млн кВт*сағ құрайды. Жалғыз шілде жыл басынан бергі кезең көлемінің үштен бірін құрады, ақшалай да, заттай да. Барлығы жеті айдың ішінде жалпы құны $169,2 млн болатын 2,3 млрд кВт*сағ импортталды. Жылды жылмен салыстырғанда, бірінші көрсеткіш 7%-ға өсті, ал екіншісі одан да елеулі +24%-ға өсті және кем дегенде 11 жыл ішіндегі қаңтар-шілденің ең жоғары мәніне жетті. Шілденің секірісіне ел ішіндегі электр энергиясына деген сұраныстың артуы әсер еткен сияқты. Мәселен, ішкі нарықта электр энергиясының сатылымы* екінші жаз айының қорытындысы бойынша бір жыл бұрынғы 9,4 млрд кВт*сағ салыстырғанда 10,1 млрд кВт*сағ құрады. Айта кету керек, сату (ж/ж +8%) өндіріспен салыстырғанда едәуір өсті (ж/ж +3%), ол 9,4 млрд кВт*сағ құрады. Маңызды толықтыру: Қазақстан нарығына электр энергиясының негізгі сыртқы жеткізушісі Ресей болып табылады. Атап айтқанда, шілде айында оның үлесіне жалпы физикалық (674,1 млн кВт*сағ) 86% және құндық импорттың 96% (5 54,8 млн) тиесілі болды. Ресей Федерациясында электр энергиясын сатып алу қарбалас сәтте (таңертең және кешке), ішкі генерация қолданыстағы қажеттіліктерді өтемейтін кезде жүзеге асырылады. Бұл жағдай бағаны көтереді. БАҚ материалдарынан көрініп тұрғандай, Қазақстан билігі Ресейден импортталатын электр энергиясының көлемін қысқартуға ұмтылуда. Ақпан айындағы бағалауларға сәйкес, бүкіл 2025 жылы ол жерден жеткізілім 2 млрд кВт*сағ аспауы керек еді. Осыған қарамастан, қаңтар-шілде айларындағы нақты импорт дәл осындай болды. Сондай-ақ ақпан айында 2027 жылға қарай "барлық қуаттар іске қосылғаннан кейін" ел электр энергиясын сырттан сатып алмайды деп күтілген. * Ресурстар мен экспорт арасындағы айырмашылық ретінде анықталатын статистикалық көрсеткіш (өндіріс пен импортты қосу арқылы қалыптасады) @DataHub_KZ

🚕Такси саласындағы ЖК саны бір жылда төрт есеге жуық өсті 1 қыркүйекке қарай осы негізгі қызмет түрімен айналысатын жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкерлер саны 93,8 мыңнан асты. Бұл бір жыл бұрынғыдан бірден 3,7 есе көп. 1 тамызбен салыстырғанда көрсеткіш 6…

🚕Такси саласындағы ЖК саны бір жылда төрт есеге жуық өсті 1 қыркүйекке қарай осы негізгі қызмет түрімен айналысатын жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкерлер саны 93,8 мыңнан асты. Бұл бір жыл бұрынғыдан бірден 3,7 есе көп. 1 тамызбен салыстырғанда көрсеткіш 6,1%-ға артқан, ал 2024 жылғы қыркүйектен бері бастап қарасақ, орта есеппен ай сайын 11,8%-ға өсіп отырған. Осындай қарқынды өсімнің арқасында такси жолаушылары санының ресми көрсеткіші де күрт артқан: ҚР СЖРА ҰСБ-ның жаңа бағалауы бойынша тамызда 16,2 мың адамды құрады. Жылдық мәнде көрсеткіш 3,9 есеге өскен. Бұл динамика соңғы айларда ресми жұмыс істеп жатқан ЖК-таксилер санының көбеюімен тікелей байланысты. Бұл ретте жолаушылар саны туралы мәліметтер жеке кәсіпкерлерді іріктеп зерттеу нәтижесінде қалыптасады. Кейін алынған деректер жалпы көрсеткішке, яғни белгілі бір күндегі барлық ЖК-ға қатысты қолданылады. Тамыз есебінде көрсеткіштер 1 тамызға сәйкес алынған, 1 қыркүйекке емес, бірақ сол кезде де ЖК саны жылдық есепте айтарлықтай, шамамен 260%-ға, өскен болатын. ❓Бұл өсім қайдан пайда болды? 2023 жылдың соңынан бастапплатформалық жұмыспен қамту бойынша пилоттық жобаіске қосылды. Алғашқы келісім «Яндекс»-пен жасалды. Мақсат - жүргізушілерді әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесіне тарту. Қатысу үшін таксистер арнайы салық режимін қолданып, ЖК ретінде тіркелуі керек болды. Артықшылықтары - төмендетілген салық мөлшерлемелері мен төлемдерді есептеуді жеңілдету. 2024 жылғы қыркүйектен бастап мөлшерлемелерді төмендетіп, платформалық операторларды салық агенттері деп санайтын өзгерістерзаң жүзінде бекітілді. Бұған қоса, ЖК мәртебесіндегі жүргізушілер платформадан да белгілі бір артықшылыққа ие болуы мүмкін. Нәтижесінде жұмыс істеп тұрған жеке кәсіпкерлер санының күрт көбеюі айқын байқалады. Қазір шамамен әрбір 220-шы қазақстандықтың (жасына қарамастан) такси саласында ресми ЖК-сы бар болып отыр. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

Қазақстанда жол қозғалысы ережелерін бұзудың автофиксациясы күрт секірді Қаңтар-тамыз айларында арнайы техникалық құралдар мен аспаптар (фото және бейнетіркеу кешендері, автоматты салмақ кешендері, радарлар және т.б.) 7,2 млн әкімшілік құқық бұзушылықты тіркеді, барлығы көлік пен жол шаруашылығына жатады. Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда бұл 25%-ға артық. Секіріс жоғары базаға қатысты байқалады — бір жыл бұрын көрсеткіш ж/ж 62%-ға артқан, ҚР БП ҚСжАЕК деректері осындай. Инспектордың тікелей қатысуынсыз жылдамдық режимінен асып кету (ҚР ӘҚБтК 592-бабы) және жол белгілері мен таңбалау талаптарын сақтамау (ҚР ӘҚБтК 601-бабы) сияқты ЖҚЕ бұзушылықтары жиі анықталады. Бір қызығы, сегіз айдың қорытындысы бойынша автофиксация тек екінші жағдайда (ж/ж +46%, 2 миллионға дейін) айтарлықтай жанданды, ал біріншісінде оның өсуі айтарлықтай қалыпты болды (ж/ж +7%, 4,3 миллионға дейін). Құқыққа қайшы әрекеттердің екі түрі де автоматты режимде тіркелген құқық бұзушылықтардың аз кем 89%-ын қамтамасыз етті. Маңызды ескерту: арнайы техникалық құралдар мен құрылғылар жол қозғалысы ережелерін бұзудың барлық түрлерін тіркей бермейді. Жоғарыда айтылғандарды қоса алғанда, ҚР ӘҚБтК-нің жеті бабы туралы ғана айтып отырмыз. Қалған бес баптың екеуі салыстырмалы түрде "өтімді" болып табылады – 597 "Көлік құралын тоқтату немесе тұрақ ережелерін бұзу", 599 "Бағдаршамның тыйым салу сигналына өту". Мұнда 2024 жылдың қаңтар-тамызына қарай күрт өсу бірден екеуінде де жүреді, сәйкесінше +128% (447,2 мыңға дейін) және +183% (360,7 мыңға дейін). Жалпы, бұл барлық автофиксацияның қосымша 11%-ын құрайды. Тағы үш бапқа жол қозғалысы ережелерін бұзушылықтарды автоматты түрде тіркеудің жағдайлары онша көп тиесілі емес екенін оңай болжауға болады, небәрі 0,2%. Бұл 571 "Жолаушыларды, багажды және жүктерді тасымалдау ережелерін бұзу", 596 "Көлік құралының жолдың жүретін бөлігінде орналасуын, қарсы разъезд немесе басып озу ережелерін бұзу", 600 "Жаяу жүргіншілерге қозғалыста артықшылық бермеу" ҚР ӘҚБтК баптары. 571-бап ерекше назар аударуға лайық. Қаңтар-тамыз айларында ол бойынша автоматты режимде 5,3 мың құқық бұзушылық тіркелді, бұл ретте барлық жағдайларда "Салмақ параметрлерінен асатын ауыр салмақты КҚ-ның өтуі" 6-бөлігі қолданылды. Бір жыл бұрын автофиксация толығымен болмады. Мұның бәрі 2024 жылдың 4 желтоқсанында күшіне енген заңнамалық түзетулердің салдары. Түзетулердің мақсаты шамадан тыс жүктелген өзітүсіргіштерді бақылауды күшейту болды, олардың салмағымен асфальт жол жабыны мерзімінен бұрын тозады. Билік аталған мақсатқа автоматты салмақ кешендерінің көмегімен қол жеткізуді жоспарлап отыр. 2026 жылға дейін олардың саны қазіргі 50-ден 220-ға дейін артуы керек. Жалпы ҚР ӘҚБтК-нің 571-бабы бойынша 20,2 мың құқық бұзушылық тіркелді. Яғни, осы нақты жағдайда автофиксация арқылы анықтау деңгейі 27%-ды құрады. Аталған жеті баптың барлығы үшін жалпы пайыздық көрсеткіш — 93% (7,7 млн-нан 7,2 млн). Құқық бұзушылықтарды тіркеудің автоматты әдісі арқылы 2024 жылдың қаңтар-тамызында 5,6 млн-нан кейін 7 млн жеке және заңды тұлға жауапқа тартылды. Оларға жиынтық мөлшерде 82,8 млрд теңге (бір жыл бұрын 63,3 млрд) айыппұл салынды. Іс жүзінде 70,2 млрд теңге өндірілді. @DataHub_KZ

Статистика айран бағасының бір жарым жылда айтарлықтай қымбаттағанын көрсетті ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, 3-9 қыркүйек аралығында 2,5% майлылығы бар өнімнің бағасы ҚР бойынша орта есеппен 1,2%-ға өскен. Бұл - 2024 жылдың наурызының басынан бергі ең елеулі апталық өсім. Мысалға, 2022 жылдың басынан бері бұдан да жоғары қарқын тек алты аптаның қорытындысы бойынша ғана тіркелген еді, яғни барлық кезеңнің 3%-ында. ❗️Айта кетейік, барлық қалада бірдей қымбаттады деуге болмайды: мысалы, Астана мен Алматыда бір аптада баға өзгермеген. Ал Шымкентте болса +3,2%-ға, Қарағандыда +4,2%-ға, Таразда бірден +6,3%-ға өскен. Жыл басынан бергі динамиканы қарасақ, аталған қалалардың ішінде айранның айрықша қымбаттауыҚарағандыда байқалады: мұнда баға 17,5%-ға өскен, ал ҚР бойынша орташа өсім +5,6%. Сонда бұл қаладағы баға еліміз бойынша орташа деңгейден жоғары болып шықты, бірнеше пайыз ғана болса да: литрі 476 тг болып тұр. 📈Қоса кетсек, жалпы Қарағанды облысында айранды айтарлықтай көп өндіреді. Қоспасыз, кез келген майлылықтағы айранды алар болсақ, қолжетімді соңғы деректерде 7 айдың қорытындысы бойынша аталмыш аймақ елімізде өнім көлемінен екінші орында тұр. Өндіріс жылдық мәнде аздап өскен. Дегенмен, өндіріс көлемінің артуы өнімнің өзіндік құнына әсер ете қоймайтынын да ескерген жөн. Өзіндік құнға тек жаңа сүттің ғана емес, сонымен қатар көбіне айранды дайындарда қолданылуы мүмкін импортталатын құрғақ сүттің бағасы да кіруі мүмкін. @DataHub_KZ

Астананың тұрғын үй бойынша жасалған мәмілердегі үлесі белсенділіктің артуы аясында көпжылдық ең жоғары деңгейге жетті Тамызда елордада 9457 тұрғын үйді сату-сатып алу мәмілесі тіркелді, бұл ҚР бойынша көрсеткіштің 23%-ын құрайды. Шілдеге қарағанда үлесінің…