DATA HUB Қазақша

✈️Қазақстан жолаушылар ұшақтарын рекордтық мөлшерде импорттады 6 айдың қорытындысы бойынша шетелден сыйымдылығы 50-ден 300 адамға дейін 13 әуе кемесі* алынды. Қаңтар-маусым айларында кем дегенде 2015 ж. бері дәл мұндай көп көрсеткіш болған емес. Әдетте, бірінші жартыжылдықта елімізге бес ұшақтан артық келмейді. Осы тұрғыда тек биылғы жыл ғана емес, сонымен қатар 2018 ж. да ерекше болды – 8 бірлік. 📌Ұшақтардың негізгі жеткізушілері Франция (6 бірлік) мен Ирландия (4 бірлік) болды. АҚШ тағы 2 әуе кемесін, ал Германия 1 әуе кемесін жіберді. Ақшалай түрде импорт $656 млн жетті. Номиналды түрде бұл өткен жылғы деңгейден үш есе жоғары. Сонда бір ұшақтың орташа құны $50,5 млн болғанын түсінуге болады. 🤔Айта кету керек, рекордтық деңгейде болған тек импортталған ұшақтардың саны ғана емес, сонымен қатар экспортталған ұшақтардың саны да – 10 бірлік. Оның ішінде 7 ұшақ Ирландияға жөнелтілді. *ЕАЭО СЭҚ ТН коды 8802400036 ҚР ҚМ МКК деректері @DataHub_KZ

БЖЗҚ қаражаттары Отбасы облигацияларына салынды Шілдеде ҚРҰБ басқаруындағы портфельге 50,5 млрд теңге сомасындағы құнды қағаздар сатып алынды, БЖЗҚ деректеріне сүйенсек, бұл банк облигацияларымен мәміле кем дегенде 2017 жылдан бері алғаш рет жасалған. Сонымен қатар өткен айда «Халық банкінің» облигациялары да сатып алынды, 39,1 млрд теңге сомасындағы мәміле туралы айтылып отыр. Бұл мәмілеге байланысты көктемде Ұлттық банк ЕДБ-ның бизнеске несие беру үшін қарыз қағаздарына қаражат салу жоспары туралы хабарлағанын еске түсіруге болады: сол кезде облигацияларға 500 млрд теңгеге дейін инвестиция салынатыны айтылған болатын. Бірақ бұл жаңа инвестициялар, ал жалпы 1 тамызға қарай инвестициялық белсенділіктің нәтижелері қандай? Зейнетақы активтерінің кірістілігі баға өсімінен әлі де асып келеді: жыл басынан бері ол 7,51%-ға жетті, ал инфляция 4,7%-ды құрады. 7 айдағы инвестициялық табыс сомасы 1,4 трлн теңгені құрады, бұл былтырғы жылмен салыстырғанда номиналды түрде 80%-ға көп. Нақты шілдедегі көрсеткіш – 174,6 млрд теңге, оның негізгі бөлігін құнды қағаздар бойынша сыйақы құрады. @DataHub_KZ

💊💰Қазақстан импортталған дәрі-дәрмекке 1 млрд доллар жұмсады Қаңтар-маусым айларында дәрі-дәрмектің импорты $1,06 млрд құрады. ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес, мұндай көрсеткіш I жартыжылдық қорытындысы бойынша 2019 ж. бері болмаған. Жылдық есепте шетелдік жеткізілімдердің құны айтарлықтай 56%-ға өсті. Алайда бұл көрсеткіштің күрт өсуі сирек құбылыс емес. Алдыңғы секіріс 2022 ж. қаңтар-маусым айларында байқалды. Дегенмен, оның күші қазіргімен салыстырғанда әлдеқайда төмен болды – 39%. Импорттың физикалық көлемі де рекордтық деңгейге жетті – 18,9 мың тонна. Қазақстан дәрі-дәрмек импорттаған елдердің тізімі өте ұзақ. Жалпы соманың ең үлкен үлесі мыналарға тиесілі: 🇩🇪 Германия – 16% (173,3 млн доллар); 🇮🇳 Үндістан – 9% (93,4 млн доллар); 🇮🇹 Италия – 7% (74,1 млн доллар); 🇷🇺 Ресей – 6% (58 млн доллар). Соңғы ел оған қоса, жеткізілген тауарлардың жалпы салмағының 27%-ын құрайды – 5,2 мың т. 6 айдың ішінде Қазақстанның өзінде $194,4 млн дәрі-дәрмек өндірілді. @DataHub_KZ

Қазақстанда тіркелген ресейлік компаниялар саны 2022 жылдың ақпан айынан бері алғаш рет төмендеді 1 тамыздағы жағдай бойынша елімізде РФ меншік иелері бар 23 670 заңды тұлға және филиал тіркелген. Бұл ҚР СЖРА ҰСБ деректері бойынша 1 шілдедегі көрсеткіштен 13-ке аз. Айдың қорытындысы бойынша төмендеу Украинадағы әскери қақтығыс басталғаннан бері алғаш рет тіркелді. Соңғы рет компаниялар саны 2022 жылдың ақпан айының қорытындысы бойынша азайған, тіпті 2022 жылдың қаңтар айының қорытындысы бойынша да бұл көрсеткіш төмендеген еді. Ал 2022 жылдың наурызынан бастап көрсеткіш тұрақты түрде өсіп отырды: кейде көрсеткіш бір айда 1000-нан астам бірлікке өсті. 2022 жылы орташа айлық өсім қарқыны 616 бірлікті, 2023 жылы 342 бірлікті, ал осы жылдың бірінші жартыжылдығында 112 бірлікті құрады. Нәтижесінде, қазіргі уақытта Қазақстанда тіркелген ресейлік ұйымдар саны 2022 жылдың басындағы соғысқа дейінгі кезеңмен салыстырғанда екі есе көп. Олардың шамамен 80%-ы, яғни 19,3 мыңнан астамы жұмыс істеп тұр. Айта кетейік, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар саны қатарынан үш ай бойы азайып келеді. @DataHub_KZ

Қазақстан картасынан ондаған ауыл атаулары жоғалып кетті. 1 шілдеге қарата 6 208 ауыл тіркелді. Бұл бір жыл бұрынғыдан 78 ауылға аз. Ауылдар санының азаюы тұрақты процесс болып табылады. Соңғы уақытта бұл үрдіс жеделдей түсті. Осылайша, ағымдағы төмендеу соңғы төрт жылдағы ең күшті болып отыр. Маңыздысы: бұл күнтізбелік жылдар туралы емес, 1 шілдеден 1 шілдеге дейінгі 12 айлық кезеңдер туралы сөз болып отыр. ‼️Болашақта да бұл теріс динамика сақталуы мүмкін. Қазақстандағы ауылдық елді мекендердің жартысынан астамында халық саны 500 адамнан кем, сондықтан олардың даму әлеуеті төмен деп бағаланады. Айта кетерлігі, жойылған 78 ауылдың 50-ін Түркістан және Қостанай облыстары өзара тең бөліседі. Қалған 28 ауыл Алматы, Шығыс Қазақстан, Абай және Қарағанды облыстарына тиесілі. 1 шілдедегі жағдай бойынша ауылдарда ел халқының 37,3%-ы тұрды. Бір жылда бұл үлес 0,8 п.п. қысқарды. ҚР СЖРА ҰСБ мәліметі @DataHub_KZ

Этил спирті өндірісі 4 жылдағы ең төменгі деңгейге дейін құлдырады Шілде айында 653 мың л этил спирті өндірілді. Мұндай төмен көрсеткіш 2020 ж. шілдесінен бері алғаш рет байқалып отыр. Өндірістің құлдырау ауқымы таңқаларлық. Алдыңғы аймен салыстырғанда өндіріс көлемі 2,7 есеге, өткен жылмен салыстырғанда 3,1 есеге азайды. 2023 ж. желтоқсанымен салыстырғанда, яғни теріс тренд басталған уақыттан бері, көлемдер тіпті 5,3 есеге құлдырады. Жалпы, 2013 ж. басынан бері көрсеткіш қазіргі деңгейден екі мәрте ғана төмен болған. Әрине, өндіріс өскен кезеңдер де болды. Мәселен, осы кезеңдегі рекордтық көрсеткіш 2022 ж. желтоқсанында тіркелді - 6,6 млн литр. Бұл қазіргі деңгейден 10 есе көп екенін айта кеткен жөн. ‼️Маңыздысы, бұл тек химия өнеркәсібімен өндірілген этил спирті туралы мәлімет. Мұндай спиртті өндіруге әдетте мұнай мен целлюлоза қолданылады, сондықтан оны шартты түрде техникалық деп атауға болады. Ал тағамдық спирт көбінесе картоп, бидай, қант қызылшасынан алынады. ҚР СЖРА ҰСБ мәліметі @DataHub_FCBK

🏝 Тағы да сыртқы сауда туралы әзілдейік. Қалай ойлайсыз, Кариб теңізіндегі байлардың «миллиардерлер аралынан» Қазақстанға не әкелуге болады? Әңгіме Францияның теңіздің арғы жағындағы қауымдастығы – Сен-Бартелеми туралы, біз бұл маусымда 2022 жылдан бері алғаш рет осы жерден аздаған сомада тауар импорттадық. Жалпы, бұл арал өзінің люкс-туризмі, ең қымбат брендтердің премиум шопингі, байлардың яхталары және Дженнифер Лопес пен Иванка Трамп сынды танымал адамдардың келуімен танымал, бірақ сауда-саттық сәл күтпегендей көрінуі мүмкін. Мысалы, кеден статистикасының ресми деректеріне сәйкес, бұл жолы Қазақстан аралдан… бір ғана беріліс қорабын 320 долларға импорттады. Бірданасын. Оған қоса, бұл ерекше аномалия емес сияқты. Мәселен, 2022 жылы біз Сен-Бартелемиден электрлік бөлшектері жоқ жабдықтың бір бөліктерін 42 долларға, қозғалтқыштың қосалқы бөлшектерін 85 долларға және салмағы 100 граммнан аз шайбаларды 14 долларға әкелдік. 2021 жылы сол жерден 3,3 мың долларға ескі, пайдаланылған екі автомобиль жартылай тіркемесі келді. 2020 жылы сауда аздап белсендірек болды, шамамен 1 тонна темекі шикізаты 6,2 мың долларға импортталды. Бұл шикізаттан басқа, Сен-Бартелемиден автоматты ажыратқыштар мен тағы да бір ескі автомобиль жартылай тіркемесі әкелінді. 2021 жылы екі жартылай тіркеме әкелінгеніне қарағанда, ол нашар емес секілді🙃 Мәліметтер – ҚР ҚМ МКК @DataHub_KZ

Қазақстанның АҚШ-қа тауар экспорты екі есе артып, соңғы он жылдағы рекордты жаңартты 2024 жылдың I тоқсанында сома $888,8 млн долларға жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 95%-ға өсті және кем дегенде 2014 жылдан бері ең жоғары көрсеткіш болды. ↗️Өсім қайдан келді? Бұл - мұнай. 2024 жылдың қаңтар-маусым айларында АҚШ-қа 578 млн долларға 0,9 млн тонна мұнай экспортталды, ал өткен жылы 182 млн долларға 0,3 млн тонна мұнай жеткізілген болатын. Сондай-ақ, радиоактивті элементтердің, негізінен уранның экспорты жанданып, жалпы сомасы 104,7 млн долларға жетіп, 20 есеге өсті, күмістің экспорты 89,4 млн долларға жетіп, 49%-ға өсті. Мұнаймен бірге бұл категориялар экспорттың 87%-ын құрайды. ↘️Айтпақшы, экспорт өсіп жатқанда, импорт жылдық есеппен 14%-ға, $1,1 млрд-қа дейін төмендеуде. Мұнда маңызды баптар – жеңіл автокөліктер, турбореактивті қозғалтқыштар, дәрі-дәрмектер. Бірақ, өздеріңіз түсінгендей, ассортимент әртүрлі. 🐁🎸🚴🏻‍♂️🐂 Бірнеше кездейсоқ мәліметтер: жарты жыл ішінде тәжірибелер үшін 32 жануар, 5,4 млн долларға 182 кг бұқа ұрығы, орташа бағасы 1843 доллар болатын 25электрогитара және 13,5 мың долларға екі дөңгелекті 1 велосипед (шарикті мойынтіректермен жабдықталған) әкелінді. Мәліметтер – ҚР СЖРА ҰСБ, ҚМ МКК @DataHub_KZ

Графикте инфляцияны ескере отырып, пошта және курьерлік қызметтер көлемінің қалай өзгергенін көруге болады.