DATA HUB Қазақша

Театр билеттерінің қымбаттауы туралы ақпаратты көрнекі деректермен толықтырайық @DataHub_KZ

🫣2025 жылы Қазақстандағы театр билеттері рекордтық деңгейде қымбаттады Желтоқсанның қорытындысы бойынша қазақстандықтар үшін театрға бару құны орта есеппен жылдан жылған 43,3%-ға өскен - бұл соңғы 15 толық жылдың ішіндегі ең жоғары көрсеткіш.ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сүйенсек, бір жылда бағаның өсуі 7,5 есеге жеделдеген. 🎭💸Кем дегенде 2011 жылдан бері театр билеттері күнтізбелік қорытындысы бойынша жылдан жылға бірде-бір рет арзандамаған. Алайда жалпы тұтынушылық инфляциядан озатын екі таңбалы қарқынмен баға небәрі екі рет өскен. Өткен жолы, 2022 жылдың қорытындысы бойынша, геосаяси жағдайдың күрт нашарлауымен сипатталған кезеңде, инфляция 20,3% болғанда театрға бару құны 22,1%-ға қымбаттады. Қазір театр билеттерінің бағасы инфляциядан 3,5 есе жоғары қарқынменөсіп отыр. Айта кетейік, театрға бару құнының ең белсенді өсуі 2025 жылдың соңғы үш айында байқалды - олардың әрқайсысының қорытындысы бойынша орта есеппен айдан айға +8,4% шамасында тіркелген. Ал жыл ішіндегі алғашқы айқын серпіліс маусым айында болған , айдан айға +10,1%. 📈Театр билеттері 20 өңірдің 15-інде қымбаттай түскен, тағы бес өңірде өзгеріс болмаған (Алматы облысы бойынша деректер конфиденциалды). Орташа республикалық деңгейден жоғары баға өсімі Астана мен Алматы қалаларында, сондай-ақ Түркістан, Шығыс Қазақстан және Батыс Қазақстан облыстарында тіркелді. ☝️Билеттердің қымбаттауын билік, өзге факторлармен қатар, олардың құрамына кіретін тауарлар мен қызметтердің қымбаттауына байланысты пайдалану шығындарының өсуімен түсіндіреді. Жалпы алғанда, мемлекеттік театрлардың қызметі залалды екенін түсіну қажет. Бұл шығындарды жабу үшін республикалық және жергілікті бюджеттерден жыл сайын субсидия бөлінеді. Мысалы, Қаржы министрлігінің деректеріне сәйкес, қаңтар–қараша айларында олардың көлемі* 81,6 млрд теңгені құрады, бұл номиналды түрде жылдан жылға+20,9% (соманың құрамында концерт залдарына бөлінген қаражат та бар). 2025 жылдың басында Қазақстанда 74 театр болған**, оның 32-сі Астана мен Алматыда орналасқан. Әрбір бесінші мекеме жеке меншік нысанында жұмыс істеген. 2024 жылы өткізілген іс-шаралардың жалпы саны 16,7 мыңды құрап, оларды жалпы 3,1 млн көрермен тамашалаған. 2023 жылмен салыстырғанда бұл екі көрсеткіш те айтарлықтай өзгере қоймаған. *Мемлекеттік бюджеттің «Театр-концерт ұйымдарының қызметін қамтамасыз ету» және «Театр және музыка өнерін қолдау» бағыттары бойынша шығыстары **ҚР СЖРА ҰСБ-ға 2025 жылы есеп берген, ЭҚЖЖ 90.01.1 «Театр қызметі» коды бар заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер @DataHub_KZ

📈Алматыда қайталама нарықтағы пәтерлердің бағасы бір жыл ішінде төрттен бірінен астамға қымбаттады — қарқын көптеген жылдар ішіндегі максимумға жетті ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес 2025 жылдың қорытындысы бойынша (желтоқсанға желтоқсан) мегаполистегі пәтерлерді…

📈Алматыда қайталама нарықтағы пәтерлердің бағасы бір жыл ішінде төрттен бірінен астамға қымбаттады — қарқын көптеген жылдар ішіндегі максимумға жетті ҚР СЖРА ҰСБ деректеріне сәйкес 2025 жылдың қорытындысы бойынша (желтоқсанға желтоқсан) мегаполистегі пәтерлерді қайта сату бағасы 25,4%-ға өсті. Алайда 2024 жылы да, 2023 жылы да желтоқсан айы жылдық мәнде біршама төмендеумен (3-4%-ға) аяқталғанын атап өткен жөн. Алайда, ресми түрде қазіргіден қарқыны жоғары жылдық өсу көптен бері байқалмады: бұдан жоғары көрсеткіш соңғы рет 2016 жылдың шілдесінде, тоғыз жарым жыл бұрын тіркелді. Алматыда бастапқы нарық желтоқсан айының қорытындысы бойынша ж/ж +19,8% көрсетті – бұл ретте бұл да қараша айының жылдық қарқынынан сәл төмен болған әсерлі нәтиже, (+19,9%) және бұл бір жыл бұрын ешқандай құлдырау болмағанын ескергендегі көрсеткіш. Жалпы алғанда, қазіргі көрсеткіштер онсыз да елеулі: 2015 жылдың басынан бастап жыл жылға есептегенде бұдан жоғары қарқын тек екі рет, 2022 жылдың көктемінде тіркелді (екі жағдайда да +20%-дан сәл артық). Осының аясында жалдау нарығының жағдайы қарапайым болып көрінеді: желтоқсанда ж/ж +11,6%, бұдан елеулі нәтиже соңғы рет 2023 жылдың тамызында тіркелді. 👀 Ал Астананың жағдайы қалай? Мұнда жылдың соңына қарай ең елеулі жылдық қарқын бастапқы нарықта байқалды: +17,4%, көрсеткіш бұл деңгейде екі ай қатарынан қалуда. Қазіргіден де жоғары мәндер 2021 жылдың аяғынан 2023 жылдың басына дейін тұрақты түрде тіркелген. Елордада қайталама нарық желтоқсан айында жылдық мәнде 10,9% қосты, әрі өсім қараша айымен салыстырғанда баяулаған (+12,5%). Жалдау жыл жылға есептегенде 11,9%-ға қымбаттады. 🖇Әдеттегідей, жылжымайтын мүлік нарығында нақты бір айда – қараша айымен салыстырғанда желтоқсанда не өзгергенін қарастырайық. Алматыда жалдау сегментінде а/а ең қарқынды динамика байқалды: +3,3%, бұл 2023 жылдың тамыз айынан бергі ең елеулі секіріс. Бастапқы нарықта бағалар тұрақтап, қайталама нарықта 0,9% өсті. Астанада пәтерді қайта сату сегментіндегі өсім ең елеулі болды, а/а +1,3%, әрі өткен айдағы кенет секірістен кейін. Бастапқы нарықта динамика жоқ, жалдау бір айда 0,9%-ға қымбаттады. @DataHub_KZ

Міне, барлық иллюстрациялар - әртүрлі мақсат бойынша өтініштердің орындалу динамикасын да, сондай-ақ осы өтініштер бойынша қаражаттың қайтарылу динамикасын да өзіңіз көре аласыз. Еске салайық, қайтарымдар қаражатты мақсатсыз пайдалану әрекеттерін де көрсетуі мүмкін, сондықтан аномальды түрде жанданған бағыттар бойынша олардың өсуі таңғаларлық емес. Бұл жолы біз стоматологиялық қызметтерді төлеу мақсатындағы зейнетақы төлемдері бойынша графикті жарияламаймыз. Оны егжей-тегжейлі қараудың енді қажеті жоқ: өтініштер қыркүйектің ортасынан бері өтініштер орындалып жатқан жоқ, ал қайтарымдар іс жүзінде толық аяқталған. @DataHub_KZ

Емделуге арналған зейнетақы алымдарында - тағы да ауытқулар 2025 жылдың желтоқсанында радиохирургиялық емдеу әдістерінің ақысын төлеу мақсатында біржолғы зейнетақы төлемдеріне қатысты 7 154 өтініш орындалған. Әңгіме сәулелік терапияның түрлері жайында болып…

Емделуге арналған зейнетақы алымдарында - тағы да ауытқулар 2025 жылдың желтоқсанында радиохирургиялық емдеу әдістерінің ақысын төлеу мақсатында біржолғы зейнетақы төлемдеріне қатысты 7 154 өтініш орындалған. Әңгіме сәулелік терапияның түрлері жайында болып отыр: гамма-пышақ пен киберпышақ (бұл әдістер, мысалы, ісік ауруларына шалдыққан науқастарды емдеуде қолданылады). Орындалған өтініштердің жалпы сомасышамамен 5,6 млрд тгқұрады. 💥Бір айдағы көрсеткіштер алымдар бағдарламасы жұмыс істеген бүкіл кезеңдегі нәтижелерден әлдеқайда асып түсті: 1 желтоқсандағы жағдай бойынша бұл санат бойынша жалпы 548 млн теңгеге 507 өтініш орындалған. Белсенділік, бірден болмаса да, қарашада басталған еді: сол кезде 204 млн теңгеге 236 өтініш орындалды, ал 2025 жылдың қаңтар-қазан айларында екі көрсеткіштің де орташа айлық мәні 10-дық межеге де жетпеген. Медициналық мақсаттағы алымдардың нақты бір санаты бойынша мұндай күрт өсім соңғы айларда алғаш рет емес. Еске салайық, ауытқулар тізбегі бұрын емделуге арналған зейнетақы қаражатының негізгі бөлігін құраған стоматологиялық қызметтерге біржолғы төлемдерді алу тыйым салынғаннан кейін басталды. Бұл тыйым қыркүйекте көптеген фальсификация жағдайларына байланысты енгізілген болатын. «Стоматологиялық» төлемдер тоқтатылғаннан кейін қазақстандықтар зейнетақы қаражатын офтальмологиялық қызметтердітөлеу үшін белсенді түрде ала бастады, бұл туралы біз қыркүйек пен қазан айларының қорытындысы бойынша жазған едік. Көп ұзамай бұл санатта да күмәнді белсенділік байқалып, желтоқсанның басында көз ауруларын емдеуге өтінім қабылдау датоқтатылды. Сонымен қатар қарашадатағы бір санат бойынша да күрт өсім тіркелді - пластикалық операциялар. Бұл бағытты да желтоқсанның ортасынан бастап тоқтатты. ❗️Нәтижесінде, қазіргі таңда емделуге арналған төлемдерге негіз болатын тізімде текаса нақты әрі ауыр медициналық мәселелергеқатысты санаттар ғана қалды. Осы жазбада айтылған радиохирургиядан бөлек, бұған орфандық ауруларды емдеу, радионуклидтік және радиойод терапиясы, протондық терапия кіреді. Айта кету керек, желтоқсанда бұл бағыттар бойынша да алымдар көлемі біршама өсіп келеді, бірақ әзірге мыңдаған немесе жүздеген өтініштер туралы сөз болып отырған жоқ. Есептеулер БЖЗҚ деректері бойынша 📈📉Иллюстрациялармен осы жазбада танысуға болады @DataHub_KZ

🛒📈Тұтыну бағасы 2025 жылы қос таңбалы өсімге оралды Желтоқсан айында тұтыну тауарлары мен қызметтері өткен жылдың сәйкес айымен салыстырғанда 12,3%-ға қымбаттады. 10%-дан жоғары деңгейде инфляция соңғы рет 2022 жылдың қорытындысы бойынша қалыптасты, бұл геосаяси жағдайдың күрт шиеленісуімен (20,3%) байланысты болды. 2023 жылы әңгіме 9,8%, 2024 жылы 8,6% туралы болды. 🥩Негізгі сегменттердің арасында бағаның ж/ж ең күшті өсімін азық-түлік тауарлары көрсетті — +13,5%. Олар жалпы бағаның өсуіне негізгі үлес қосты, атап айтқанда 5,4 п.п. Әрі бұл салымның жартысын — 2,5 п.п. — тек ет пен ет өнімдері құрады. Бір жыл ішінде осы санаттағы тауарлар құнына 22,6% қосылды. 🛁Сол арада ақылы қызметтер жылдық мәнде ж/ж 12%-ға қымбаттады — бұл сегментте бағаның екі таңбалы өсуі төртінші жыл қатарынан байқалуда, бұл көбінесе "Инвестицияларға айырбастау тарифі" бағдарламасын іске асырумен және ТКШ реформасымен байланысты болуы мүмкін. Жиынтық инфляцияға ақылы қызметтер аз әсер етті, олардың үлесі 3,6 п.п. құрады. Бұл ретте олардың ішінде 1,2 п.п. ТКШ қызметтеріне тура келді, бұл қызметтердің тарифтерінің өсуі әкімшілік шаралардың арқасында жыл қорытындысы бойынша салыстырмалы түрде қалыпты болып көрінеді — +9,3%. Айтпақшы, олардың құрылымындағы суық су бір жыл ішінде тіпті 13,1%-ға арзандады. ⛽️👗Қалған сегменттермен салыстырғанда азық-түлік емес тауарлардың бағасы әлсіз өсті, ж/ж +11,1%. Олар бағаның 12,3%-дық жиынтық өсімінің 3,3 п.п. қамтамасыз етті. Сегмент ішінде жалпы инфляцияға ең үлкен үлесті бензин (0,7 п.п.) және киім (0,6 п.п.) қосты. Айта кетейік, тауарлардың бірінші санаты бір жылда 15,7%-ға, екіншісі — 10,5%-ға көтерілді. Көріністің толықтығы үшін: 2025 жылы жылдық инфляция желтоқсаннан да жоғары деңгейге жеткен кездер болды. Шыңы қыркүйек айының қорытындысы бойынша тіркелді — 12,9%. Содан бері тұтыну тауарлары мен қызметтері бағасының жылдық мәнде өсуінің баяулауы байқалады, яғни осымен үш ай қатарынан. ҚР СЖРА ҰСБ деректері @DataHub_KZ

2025 жылғы теңгенің "оқиғалар" графикте айқын көрсетілген @DataHub_KZ

🎢Теңге 2025 жылды АҚШ долларына қатысты айтарлықтай нығаюмен аяқтады Бір жылда, 2025 жылдың 1 қаңтарынан 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін, американдық валютаның ресми бағамы 3,7%-ға (19,58 тг), 505,53 тг дейін төмендегені ҚРҰБ деректерінде көрсетілген. Мұндай жағдай соңғы рет 2023 жылдың қорытындысы бойынша байқалған. Салыстыру үшін: ол кезде Ұлттық қордан валютаның жоғары көлемде сатылуы және МБҚ нарығына бейрезиденттердің келуі аясында доллар жылдан жылға 1,7%-ға құнын түсірген еді. 💪☹️2025 жыл ұлттық валюта үшін қолайлы басталды — шамамен наурыздың ортасына дейін қарқынды түрде нығайып, жылдық ең жоғары деңгейіне жетті (1 доллар үшін 488,53 теңге). Алайда кейін кері үрдіс қалыптасты. Әсіресе, шілдеде бұл үрдіс қарқын алды, нәтижесінде аталған ай бойынша теңге долларға қатысты бірден 4,1%-ға, 540,78 тг дейін арзандады. Мұндай күрт әлсіреуді Ұлттық банк “инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобаларды қоса алғанда, елеулі шығыстар” салдарынан ақша массасының өсуімен байланыстырды. Сол шілдеде бір жылда бір рет болатын валюталық интервенциялар жүргізіліп, олардың көлемі $125,6 млн болды. 🍿Келесі айларда ұлттық валютаның позициясы әлсірей берді. Ал қыркүйектің соңында теңге тарихи антирекордтарды жаңарта бастады. Алайда 3 қазанда, доллар бағамы психологиялық шек 550 тг жақындап қалғанда (нақтысында 549,15 тг), жағдай күрт өзгерді: теңгенің әлсіреуін нығаю алмастырды. Бұл үрдіс екі айға жуық, қазан мен қарашада, тұрақты сақталды. Осы кезең нәтижесі бойынша (1 қазаннан 1 желтоқсанға дейін) ұлттық валюта 6,7%-ға қымбаттаған. Ұлттық банк теңгенің нығаю себептерінің бірі ретінде “біршама қатаң ақша-несие саясатын жүргізуді”атады. Базалық мөлшерлеменің 18%-ға дейін көтерілуі нәтижесінде теңгелік құралдардың нақты кірістілігі артты, соның арқасында олар, соның ішінде бейрезиденттер үшін де, тартымды бола түсті. Желтоқсанның жеке нәтижесі де ұлттық валютаның нығаю болды, 1,4%-ға. Алайда ай ішіндегі динамика құбылмалы болды: алдымен өсу, кейін төмендеу, одан соң қайта өсу байқалды (ең жоғары шегінде доллар бағамы 522,38 тг дейін жетті). Бұл ауытқулардың бір себебі — Ұлттық банктің таза валюта сатылымдарының* қарашамен салыстырғанда11,9%-ға, $1,3 млрд дейін төмендеуі. Сонымен қатар соңғы үш айда бұл көрсеткіштің жоғары деңгейде сақталып отырғанын ескеру маңызды. Сонда қазан мен қарашада $1,5 млрд-тан, ал 2025 жылдың орташа айлық мәні $1,2 млрд болған еді. ☝️IV тоқсанда Ұлттық банктің таза валюта сатылымдарының жоғары деңгейі реттеушінің теңестіру тетігі аясында айналымға шығарылған өтімділік көлемі мен алынған өтімділік көлемі арасындағы алшақтықты жоюға ұмтылуымен байланысты. Теңестіру тетігі отандық алтын өндірушілерден алтын сатып алу үшін алдын ала шығарылған теңге эмиссиясына баламалы көлемде валютаны сатуды көздейді. Алайда 2025 жылдың басында алтын бағасының елеулі өсуі аясында өтімділікті алу эмиссиядан қалып қойды. Ұлттық банктің мәлімдемесіне қарағанда, бұл алшақтықты толық жою мүмкін болмаған — алынбаған өтімділікті 2026 жылдың I тоқсанында стерилизациялау жоспарланып отыр. “Болжамды эмиссияны бейтараптандыруды”ескере отырып, алдағы кезеңнің қорытындысы бойынша шетел валютасын сату көлемі 1,1 трлн теңге баламасында болуы тиіс. 🖇Желтоқсанда Ұлттық банк валюталық интервенциялар жүргізген жоқ, сондай-ақ БЖЗҚ үшін валюта сатып алынбады. Квазимемлекеттік сектордың валюталық түсімді сату көлемі $315 млн болып қалыптасты (айдан айға -19,2%). *Ұлттық қордан валютаны сату, валюталық интервенциялар және орташа айлық доллар бағамы бойынша теңгені стерилизациялау көлемінен БЖЗҚ үшін валютаны сатып алу көлемін шегеру арқылы есептеледі @DataHub_KZ

Мерекелік дастарханға арналған жаңалық: мандаринді үнемдемеуге болады Биыл Қазақстан мандариннің рекордтық көлемін импорттады. 2025 жылдың 10 айында, ҚР СЖРА ҰСБ-ның соңғы қолжетімді деректері бойынша, танжериндер мен сатсума деп аталатын түрлерін қоса алғанда…

Мерекелік дастарханға арналған жаңалық: мандаринді үнемдемеуге болады Биыл Қазақстан мандариннің рекордтық көлемін импорттады. 2025 жылдың 10 айында, ҚР СЖРА ҰСБ-ның соңғы қолжетімді деректері бойынша, танжериндер мен сатсума деп аталатын түрлерін қоса алғанда 75,6 мың т импортталған. Қазіргі деңгейі 2024 жылдың осы айларымен салыстырғанда 21%-ға жоғары, сонымен қатар кем дегенде соңғы он жылдағы ең жоғары деңгей болып отыр. Шыны керек, қазіргі классификация тек 2017 жылдан бері қолданылады, алайда 2015-2016 жылдары да барлық ұқсас цитрус жемістерінің көлемі (әртүрлі гибридтерді қоса алғанда) бұдан төмен болған. Ал ақшалай мәнде көлемі жылдан жылға түсіп кеткен: $38 млн-нан $37 млн-ға дейін. Соған сәйкес, бір тоннасының орташа долларлық құны датөмендеген, бірден 20%-ға. Дегенмен, бұл жағдай бөлшек саудадағы бағаға қаншалықты әсер еткенін ресми деректер бойынша бағалау мүмкін емес. @DataHub_KZ