Ахьыуардын

Амшаԥы иацгыло амчыбжь азы ауаҩы дзықәшәо ахҭысқәа алшықәсанык анырра ирҭоит ҳәа рыԥхьаӡон аԥсуаа. Ирҳәоит, ари аамҭазы жәҩангәашәԥхьара узаатыр ауеит ҳәа, мамзаргьы аӡы шыцәоу иубар алшоит, аԥсабара шыцәоу уақәшәар ҟалоит ҳәагьы. Усҟан, ишдыру еиԥш, ауаҩы Анцәа дызиҳәозаалак нагӡахоит. Иҿаҳәатәы ҟалоит. Амшаԥ ашәны иааиуа амҽыша акәзар, аҭаацәара аԥырҵарц зхы еидызкыло рзы зегь раасҭа иманшәалоуп ҳәа ишьан. Ааԥын шышәҭуа еиԥш, еиднагалаз рыбзиабарагьы есааира ипытлоит, аҿиара, аизҳазыӷьара рымазаауеит рҳәон. Акы ахьырҳәо акы ыҟоуп. Амш изнаҭо, ҳнықәлап абас, иудыруеи, аӡы шыцәоу иаҳбаргьы. Усҟан иааиламырцҳаӡыкәа иҳәатәуп:Лари-уаари хызи-чхәари, ӡыцәа-ныҟәа, жәҩангәашәԥхьара! Аманшәалара шәыцзааит!☀️ 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

Ақәраныҳәа ԥшӡа лзаазгаз ааԥын даԥылеит Маҳинур Папааԥҳа — аҵарауаҩ, ашәҟәыҩҩы, аиҭагаҩ, апублицист, Ахьӡ-Аԥша аорден III аҩаӡара занашьоу. Маҳинур Папааԥҳа — алашара зцу, мчы узҭо ауаа дреиуоуп. Лгәы-лыԥсы зегь Аԥсны иаҿҳәароуп, аԥсуа бызшәазы, алитерартуразы, аҭоурых азы аџьабаа рацәаны илбахьеит. Амшын нырцә-аарцә иҟоу ҳажәлар еималдоит ааԥсара лықәымкәа, данқәыԥшыз аахыс иахьа уажәраанӡа. Раԥхьаӡа акәны лыԥсадгьыл аҿы дааит 1973 шықәсазы, усҟан Аԥсны Жәлар рпоет Баграт Шьынқәба абҵас дидикылеит, акыр дирныҟәеит. Лара лоуп ароман "Ацынҵәарах" зегь раԥхьа аҭырқәшәахь еиҭазгаз, аха анапылаҩыра бжьаӡын, иаразнак аҭыжьра залмыршахеит. Иҭбаау лырҿиара мҩаҿы инырра ӷәӷәоуп Омар Беигәаа. Ари аҵарауаҩ ду иҭынха иахьа ицәгьамкәа иаҳдыруеит ҳҳәозар, даҳдырыртә, деилаҳкаартә иҟазҵаз иреиҳаӡоу ацҳаражәҳәаҩ Маҳинур лоуп. Иажәа аиқәырхара хыдҵас, напынҵас ишьҭылхит, шьаҿак дацәхьамҵкәа иахьанӡа иаалгоит. Аԥхьа ианеиқәшәоз 17 шықәса лхыҵуан, иԥсы ахьынӡаҭаз аус ицылуан. "Сҩымҭақәа аԥснаа ирдыруа иҟабҵароуп, сызхьымӡазгьы бара ибырхиароуп" ҳәа ииҳәаз иуасиаҭ налыгӡоит. Аԥсшәахь еиҭалгеит Кавказ иазку ишәҟәқәа, иҭҵаамҭақәа, илыҩхьеит иара изку аочерк, уажәы лнапы алакуп ижәар аиқәыршәара (ҳара иныҟәҳамго ажәа ссирқәа рацәаны излоу). Маҳинур Аазиз-иԥҳа — Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аусзуҩ; Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп. Аҭырқәшәахь еиҭалгеит Витали Амаршьан ироман "Аԥсҳа", Аԥсны аҭоурых еиҭазҳәо ашәҟәқәа (Д. Гәлиа, Гь. Шамба, В. Бигәаа ртәқәа), Нарҭаа рҳәамҭақәа, Абраскьыл изку аепос, аԥсуа лакәқәеи ажәабжьқәеи. Ажәытә ҭырқәшәала иҩу ахыҵхырҭақәа дрыԥхьоит, лусураҿы лхы иалырхәоит, илдыруеит англыз бызшәа. Адиаспора ркультуратә ԥсҭазаара далахәуп, уаҟагьы араҟагьы аԥсуара амца даҵхаҩуп. Знык дызбахьоу, илыҿцәажәахьоу ахаан лыԥхарра имҵәом, зуаҩышәа хаау, згәыбылра еицамкуа Маҳинур. Илымазааит агәабзиара, аманшәалара, аԥсынҵра ду ацны! 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

АНЫҲӘАҨ Аҳаԥшьа ыҵоуп Адгьыл агәаҵаҿ, Мшаԥынӡа иҵәахуп ҳара ҳҩы. Аҩеиқәаҵәа ҭазҭәаз ахаҵа – Аԥсҭазаара зныҳәо ауаҩы. Ҭагалантәи амра агьама, Ҭагалантәи аҵхқәа рыԥшшәы, Ажьымжәа арыцқәа иргама, Аҳауа арҭәыма рыфҩы?! Аҩы цқьа, Аҩҿа, аҩы хышьашәа, Аҳаԥшьа хызтуа анапқәа… Инымҵәо аԥсҭазаара ашәа, Аныҳәа мҩаԥызго рыбжьқәа Иналаԥсоит ҳшымгәыӷӡо ашьыжь, Аҩеиԥш ҳара ҳаҵәца иҭаҭәоит. Иамазаап ҳахәрақәа рӷьашьак, Ахәрашәеиԥш аныҳәаҿа ҳҳәоит. Дныҳәаҩуп аҩеиқәаҵәа ҭазҭәаз, Аҳаԥшьаҩы агьама ҳирбоит. Аԥсҭазаара ахьӡала ҿа азҭаз, Аныҳәаԥхьыӡ ҳахьӡала иҳәоит. Гәында Кәыҵниаԥҳа, 2015 #алирика 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

🌱 Мшаԥы лаша шәаланыҳәазааит, иацгәырӷьо зегьы! Шәышықәсала иаауа, аԥсуаа рзы иреиҳаӡоу ныҳәоуп ари амш. Амшаԥы зызшаз ҳара ҳакәын шәҳәо, шәхы-шәгәы шәақәгәырӷьо, ҭаацәала шәеигымкәа, шәеиԥхамкәа Анцәа шәеибаирбалааит шеишықәса! Ҽаанбзиала! ☦️ Қьырса дгылт! Иҵабыргны дгылт! Ус анакәха — ҳаиқәырхоуп. Аԥсра уаҳа шәарҭас иҟам, аԥсҭазаара аиааира ахьагаз! Блаччарыла, насыԥла иҭәызааит шәыҩнаҭақәа! 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

Аҷандараа ҩ-напыкала анхара ркхьеит, цәаӷәарамзоуп нас. Ари асахьа аӡәы агәалашәара лыԥшаах изаанагап, ҽаӡәы агәалаҟара бзиа инаҭап. 80 шықәса ирҭагылоу аԥсуа нхаҩы Славик Гәынба ацәшьхәа кны идгьыл еиҩырссо днеиуеит. Ахәша еиԥш иҟоуп, ахәхәаҳәа еиқәыԥсоит анышәгәалқәа. Ахԥсыхь ахылҵуеит хаа-хаа амра иаҟәиаз адгьыл чашәра. Аӷьара аԥсыԥ ааивнагоит. Ҟәарасакгьы кәаԥ-кәаԥуа акәаҭан иашьҭазар акәхап. Насыԥ имоуп адгьыл иазааигәоу, хатә џьабаала зхәы аазрыхуа ауаҩы! Игәыҟаҵагоуп ааԥын! ☀️ Авидео: Аԥсуа радио 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

Дарбанзаалак угәы уамжьан Аԥсуа сџьыба дҭоуп ҳәа. Дара маҷуп, сџьыба дууп, Уа дакып, изхоуп ҳәа. Аԥсуа иԥсы — жәҩан ҵаулоуп, Иамаӡам аҳәаа. Идоуҳамч — шьхеибаркыроуп, Ҳаӷеиҭоуп дангәаа... Луанытә дымгәынқьыроуп аԥсуа, Ирҳәоит ашьха бгоит ҳәа. Думыргәамҵыр укәа дҭоуҵап, Уаламган дызжьоит ҳәа. Аԥсны дазшоуп наџьнатә аԥсуа, Анцәа иоуп данызҵаз. Дмырӡкәа, деиқәырхо дазаазгаз Иара иоуп, иудыруаз! Гульнара Ԥачлиаԥҳа #алирика Лыхнашҭа, аҭәаҵла, мшаԥымза, 2025 🌳Еиҭаԥылеит ааԥынрак 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

🌱 Чачхадыл амш иадҳәалоуп иҷыдоу аишәаргылареи раԥхьатәи ажәла адәылгареи (аԥҳәыс луҭра хылтуеит). Аха уи адагьы, абри аҽны иақәыршәаны ахәшә аҵхра ицон аԥсуа ҟазацәа. Шәахьеи ԥшьашьеи ахәшәаҵхразы иманшәалоу мшқәас иԥхьаӡоуп. Ашьыжь ажәак рҿыҵмыршәакәа, ихьамԥшӡакәа аҩны иныҵҵуан. Аҵиаахәшә ахьыҵырхуаз аџьыкахыш ҭарԥсон — "Ахәшә ахьыҵырхуагьы аџьыкац ыҵадыршәуеит" ззырҳәо. Абри аныҟарҵо, Адгьыл-Аҳкәажә быхә баҳҭеит рҳәоит гәаныла. Ахәшә армазеиразы иааргоз аӡхьамԥш акәын, усҟангьы амҩан аӡәы уиацәажәар ҟалаӡом — ҵасым, насгьы ахәшә амч аиуам. Аԥсуа жәлар рмедицинаҿы ахархәара зырҭо ҵиаақәак: • Ахәырбӷьы́ц — подорожник; • А́хәац — крапива; • Амҵарбӷьы́ — черная бузина; • Амаркџьы́ — череда; • Акәы́кәу — павой лесной; • Абарба́ц ахәшә //абтәы́ҩа — обвойник греческий; • Абжьырца́ // адәы́пырпыл — перец водяной; • Амаахыр адаци абӷьқәеи • Ақәы́цҵла // алака́циа ашәҭқәа — цветы акации; • Акатиџьа́р ахәшә // аҳәысырцәа бӷьы́ — цицербита понтийская; • Аҭы́рас — папоротник; • Ашьы́хә//аҟәылми́ҭа — мята длиннолистная; • Аџьаҟәа — зимовник многоцветный; • Алыхш//аԥша́хәшә — сныть обыкновенная; • Ашьхарда́ц — горец кровяно-красный; • Апырҷма́н//абырҷма́н — сассапариль высокий; • Ажьафа́рхь — зверобой; • Акьы́ба ахәшә — цикорий обыкновенный; • Аџьымшьыршәы́га — арум (аронник); • Абгарлы́мҳа — кирказон понтийский. Ахыҵхырҭа: Светлана Начкебиа "Лексика народной медицины в абхазском языке", 2013 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

"Ажәытәан аԥсабареи ауаҩи шаҟа еизааигәаз уанаҳәоит иахьа сан исалҳәаз. – Амшаԥы наскьоит, иааскьоит, аха еснагь амҽыша иақәшәоит. Амҽышанӡатәи аԥшьаша иахьӡуп Чачхадыл ҳәа. Абри аԥшьашазы, Чачхадыл аҽны, ирҳәоит, нан, абаҳчаҿ алӡынрак зҭыҩра иҭатәаз абгахәыҷы аацәыҵыҵуеит ҳәа ашамҭазы. Аҭыҩра ишааҭыҵлак, шаанӡа, амра гылаанӡа, иахьыҟазаалак аӡы ԥшааны аҽакәабоит, аҽарыцқьоит. Убри аҽакәабаанӡа, шаанӡа угыланы, раԥхьа уара уҽукәабар, ирҳәоит убри ашықәсан аҩсҭаа дуԥырхагахаӡом, уааигәара дааиӡом ҳәа". ✍️Џьума Аҳәба имшынҵақәа рҟынтә, март 16, 1997 шықәса 📖 Чхады́л // Чачхады́л – Великий Четверг, Чистый четверг 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

Аԥсны Аҳәынҭқарра политикала иазхазҵахьоу атәылақәа макьаназы ишырацәамгьы, ҳаҭҵаарадырра азхаҵоуп анҭыҵ ибзианы. Абри аҩаӡара ҳарак шьҭыхны изку, зылагьы иҵегь ԥхьаҟа инагахо аҵарауаа дреиуоуп иахьа зиубилеи азгәазҭаз Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа ахада, иналукааша афольклорҭҵааҩ, арҵаҩы-ааӡаҩ Зураб Џьапуа. "Иҟоуп ауаа, ззанааҭ зны инышьҭаҵо, нас иаашьҭхуа иныҟәо. Уи цәгьара аҵаӡам, ихԥышәароуп, ауаҩы дышнеиуа даҿа мҩак алихыр ҟалоит. Аха сара ус иҟоу среиуаӡам. Сара иалсхыз аус саҟәымҵӡакәа изго сцалароуп ҳәа сахәаԥшуеит, ус еиҳа исықәманшәалахошәа збоит", — иҳәеит имшира аҽны. Академик иҿцәажәара шәахәаԥшырц ишәыдаагалоит абра>> 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

🌾Аԥаса ахәы арӡуам. Адгьылқәаарыхра иадҳәалоу жәлар разгәаҭарақәа: 🟠 Аҽаҩрадаӷьқәа анырацәоу – аарыхра ҟалоит, дара мшуп. 🟠 Ашышкамс адгьылаҿ ианырацәоу ашықәсан, насгьы иахьырацәоу аҭыԥаҿ аарыхра ҟалоит. 🟠 Арҵәыра хәаци ашышкамси рацәаны иахьамоу – ҽаҩра дгьылуп. 🟠 Дгьылс иҟоу жәҩануп: адгьыл бзиа еиԥшҵәҟьа, ианраамҭоу ақәеи амреигьы аарыхра ҟарҵоит. 🟠 Ааԥын аԥсҭҳәа катәо, ишьҭачуа ианалага, ашәыр ҟалаӡом, ишәҭыз абылуеит. ▫️ Ааԥын аиҩшамҭа аԥсуаа есхьа́р(а) ҳәа иашьҭоуп. Ажәытә ԥхьаӡарала, есхьар амшқәа 13 мшы шьҭахьҟа инаскьан, хәажәкыреи мшаԥымзеи реилыҵымҭа иақәшәон. Уи анаҩс ауп амшқәа инеиужьны ианышьақәгыло ҳәа гәарҭахьан. Ахыҵхырҭа: ари аамҭа иазку алегендеи иҵегь жәлар разгәаҭарақәеи шәрыԥхьар шәылшоит Есма Ҭодуаԥҳалыстатиаҟны>> 📖Арҵәы́ра хәац, а́хәацаԥшь — дождевой червь 🧡Ахьыуардын шәақәтәа

Ахӡырымгара — аԥшӡарақәа зегьы иреиҳауп рҳәоит наџьнатә аахыс аԥсуаа. Абри ажәа знаало, зџьабаа дуӡӡоу ахӡырымгаҩцәа дреиуоуп аԥсуаҭҵааҩ хатәра, акритик, алитературадырҩы, апублицист Руслан Қапба. Анцәа игәаԥхарала иахьа ихыҵуеит 90 шықәса. Руслан Қапба дравторуп 38 шәҟәы, аԥсуа шәҟәыҩҩцәеи аҵарауааи ирызку 24 монографиа уахь иналаҵаны. Акьыԥхь збахьоу истатиақәеи иочеркқәеи шәкыла иԥхьаӡатәуп. Ихьӡала иҟоу абиблиографиа мацарала библиотекак урҭәуеит. Ишәҟәқәа иргәылоуп хәы змаӡам афактологиатә материал, асахьаркыра ссирӡа. Ауаа рнысымҩа еиҭеиҳәоит иҭҵааны, идырны, изыхьаԥштәу акы иаҩмыршәакәа, ламысла, патуқәҵара дула. Аԥсуа литература аҭоурых ахы инаркны иахьанӡа инҭырҳәцааны издыруа, уи аҿиара иацклаԥшуа, иацгәырӷьо уаҩуп. Ианашьоуп Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа, Аԥсны аҭҵаарадырра зҽаԥсазтәыз аҵарауаҩ ҳәа ахьӡ. Аԥсуа университет аҳаҭыр зқәу апрофессор, адоцент, ааскьанӡа алекциақәа дрыԥхьон. Адырра адагьы, шәҟәы иазымҳәо аԥсуа аамысҭашәара, агәыҭбаара зҿуҵаауа рыгәҭа дгылоуп. Агәабзиара имазааит! 🧡Ахьыуардын шәақәтәа