Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы

Бүгенге көн саны: Азатлык хисабына күрә, Татарстан һәм Башкортстаннан 14 меңнән артык сугышчы үлгән Бу хактагы мәкаләне 👉монда укыгыз.

Русиядә телеграм эшләми башлады дигән хәбәрләр килә. Сездә нихәл? Шулай ук Apple-ның FaceTime мессенджерыннан да шалтыратулар авырлашкан. Бүген иртәнге якта кайбер төбәкләрдә WhatsApp һәм Telegram эшен “өлешчә чикләү” турында Роскомнадзор белдергән иде. Имеш, бу мессенджерлар “алдау, акча талау, диверсия һәм террорчылык эшчәнлегенә җәлеп итүдә төп платформаларга әйләнгән” “Интернетны яклау җәмгыяте” фонды мөдире Михаил Климарев фаразлавынча, ихтимал Роскомнадзор Telegram һәм WhatsApp шалтыратуларын тыюның яңа ысулын сынап карый. Comnews Research ширкәте партнёры Леонид Коник фикеренчә, бу хәл техник “куркынычларга каршы тору системнары” (ТСПУ) эшчәнлеге белән бәйле булырга мөмкин.

Чит илдә Татар шурасы барлыкка килде. Алар мөһаҗирлектә антиколониаль сәясәт белән шөгыльләнәчәк. Оештыручылар аны хәрәкәт дип атый һәм беренче чиратта татар хокуклары өчен көрәшәчәк дип белдерә. Тулырак 👉безнең сайтта укыгыз.

Азатлык хисабы: Татарстан һәм Башкортстаннан 14 меңнән артык сугышчы үлгән Русия Украинага каршы башлаган сугышта Татарстаннан һәм Башкортстаннан 14 меңнән артык кеше һәлак булган. Моны Азатлык Радиосының "Сугышта үлүчеләр" проектында җыелган исемлек күрсәтә. Бу исемлекне без сугыш башыннан бирле туплыйбыз. 22 октябрьгә без Татарстаннан кимендә 6456 кеше үлеме турында мәгълүмат таба алдык. Башкортстан исемлегендә кимендә 7612 үлгән хәрби исеме бар. Шул ук вакытта, бер ел элек (10 октябрь) безнең хисапта ике республикада без тапкан үлемнәр саны 6 меңнән арткан иде. Димәк, соңгы бер елда табылган үлемнәр саны яртысыннан күбрәк, 8 меңгә артты. Бу соңгы елда үлемнәр турында хәбәрләрнең никадәр ешаюын ачык күрсәтә. Тулырак 👉монда укыгыз. @azatliqradiosi

❗️Федерация шурасы сенаторы русияләргә пенсия өчен акча җыюны 14 яшьтән үк башларга киңәш итә Федерация шурасының социаль сәясәт комитеты әгъзасы Наталья Косихина үсмерләргә инде мәктәптә укыган чорда ук рәсми рәвештә эшкә урнашырга кирәк дип саный. Аның сүзләренчә, бу инде яшьтән үк пенсия балларын җыю өчен кирәк. Юкса кешеләрне "фәкыйрь картлык" көтә икән. Бу хакта "РИА Новости" яза. Косихина әйтүенчә, рәсми эшкә урнашканда хезмәт стажы инде 14 яшьтән үк исәпләнә башлый. Ул ата-аналарны моңа җитди карарга чакырды. ▪️Украина сугышында Русия гаскәренә корал җитештерүче хәрби сәнәгать заводларында эшче көчләргә кытлык зур. Бу хәрби оешмаларның сугыш өчен туктаусыз эшләвенә бәйле. Җитештерү өлкәсендә гади эшчеләр генә түгел, күпләп инженер һәм югары квалификацияле белгечләр кирәк. Русиядә мигрантларга каршы дәвам итүче сәясәт шартларында вазгыять тагын да кискенләшә. ▪️Татарстан да хәзер кадрлар җәлеп итүнең төрле юлларын барлый. Шул исәптән 14 яшьтән башлап үсмерләрне хәрби сәнәгать оешмаларына эшкә җәлеп итәргә җыеналар диелде. ▪️2023 елның көзендә Татарстан парламенты зарарлы һәм куркыныч җитештерүләрдә үсмерләр хезмәтен кулланырга тәкъдим итте. Аңлатма язуында әйтелгәнчә, балигъ булмаганнарны беренче чиратта сәнәгать һәм машина төзелеше оешмаларына эшләргә җибәрмәкчеләр. "Хәзерге заман икътисади чынбарлыгында бу өлкәләрдә югары квалификацияле эшчеләрне әзерләү бик кирәк", дип искәртте депутатлар. ▪️Ә узган ел мартта Татарстан Дәүләт шурасы үсмерләргә зарарлы җитештерүдә эшләргә рөхсәт итү тәкъдимен карауны кичектерде. @azatliqradiosi

Тома сукыр сәяси тоткын Александр Сизиковның әнисе улын Сочи һава аланында каршы алды. Хәзер Сизиков әнисе белән бергә машинада туган ягы Кырымга юл тота. Шунысы бар: аның теләктәшләре Сизиковны узган атнада каршы ала алмады. Башта аны иреккә чыгаруга багышланган…

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 22 октябрь, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк: ➡️Русия армиясенең дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә Киевта ким дигәндә ике кеше һәлак булган. Бу хакта Киев хәрби хакимияте хәбәр итә. Һөҗүмнәр шәһәрнең төрле җирләренә ясалган. Шулай ук Запорожье өлкәсендә дрон һөҗүме нәтиҗәсендә 13 кеше яраланган, барлыгы ике мең кеше утсыз калган. ➡️Мордовиядә дроннар һөҗүме нәтиҗәсендә бер ширкәткә зыян килгән дип хәбәр итте губернатор Артем Здунов. Astra басмасы язуынча, сүз Сарански механик заводы турында бара. Анда шартлаткыч матдәләр дә җитештерелә. ➡️Дроннар шулай ук Махачкалага һөҗүм иткән. Дагыстан башлыгы Сергей Меликов сүзләренчә, һөҗүм бер ширкәткә ясалган. «ВЧК-ОГПУ» телеграм каналы язуынча, сүз «Дагнотех» нефть эшкәртү заводы турында була ала. Supernova+ украин каналы заводка һөҗүм кадрларын чыгарды. Шулай ук ачылышка әзерләнгән сәүдә үзәге дә зыян күргән. ➡️ХӘМӘС төркеме Израилгә тагын ике тотыкның мәетен тапшырган. Бу хакта Times of Israel хәбәр итә. Хәзерге вакытта Газзә сызыгында тотыкларның 13 мәете кала. ➡️Бүген К. Тинчурин исемендәге театр труппасы Г. Камал театрының элекке бинасында беренче спектаклен күрсәтәчәк. Режиссер Айдар Җаббаров "Хыял артыннан" мюзиклын тәкъдим итәчәк. @azatliqradiosi

❗️Тимер юлда терактта гаепләп, Татарстаннан өч үсмерне сак астына алганнар Бөгелмә шәһәре янында реле җайланмасы шкафларына ут төртүдә гаепләнеп, өч балигъ булмаган егет сак астына алынган. Бу хакта Русия Тикшерү комитетының төбәкара транспорттагы тикшерү идарәсе хәбәр итә. Тикшерү версиясенә күрә, 2025 елның августында Лениногорски көллиятендә укучы ике 16 яшьлек һәм унынчы сыйныфта укучы 15 яшьлек үсмергә акча түләү вәгъдәсе белән чит илнең махсус хезмәтләре реле шкафына ут төртергә кушкан. Моның өчен аларга 24 мең сум акча вәгъдә ителгән, әмма соңыннан бу акча түләнмәгән. Янгын чыкканнан соң үсмерләрне полиция һәм ФСБ хезмәткәрләре тоткарлаган диелә. ▪️Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле Русиянең йөздән артык үсмерен террорчылыкта һәм экстремизмда гаепләгәннәр. Алар Росфинмониторинг исемлегенә кертелгән. ▪️Үсмерләргә террорчылык һәм экстремизм маддәләре нигезендә җинаять эшләрен, аерым алганда, тимер юллларда реле җайланмасы шкафларын яндырган өчен яки моны эшләмәкче булганга, хәрби комиссариатларга ут төрткәнгә яки төрмәкче булганга, сугышка каршы граффити ясаганга, мәктәптә атыш оештырырга теләүләре турында язышканга, Русиядә тыелган "Русия Азатлыгы" легионы белән хезмәттәшлек иткәнгә ачалар. @azatliqradiosi

Заманында Башкортстанда төрле вазифалар алып торган, республика башлыгы Радий Хәбировның якын дусты саналган, соңрак республикадан читкә киткән Ростислав Морзаголовны "ят агент" буларак Юстиция министрлыгына хисап бирмәгәне өчен 40 мең сум штрафка тартканнар. Бу хакта "Однажды в Башкирии" Telegram каналы яза. Карар әле үз көченә кермәгән, аны мәхкәмәгә шикаять итеп була. ▪️Быел июльдә Уфадагы мәхкәмәгә чит илдә яшәүче Морзаголовны читтән торып 8 елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарган иде. Аңа кадәр Морзаголовка дәүләтара эзләү игълан ителде ▪️2021 елда Башкортстан башлыгының иң якын терәкләренең берсе дип исәпләнгән Морзаголов вазифасыннан китте. Аннан алда ул республикада мәгълүмати сәясәт өчен җавап бирде. Украинада сугыш башлангач, ул Русиядән китте. ▪️2020 елның августында Куштауны яклап көрәшкән җәмәгатьчелек Ростислав Морзаголовны экология активистларына пычрак атуда, алар турында ялган мәгълүмат таратуда гаепләде. @azatliqradiosi

Русия думасы хәрби хезмәт белән бәйле берничә канун өлгесе кабул итте: ✔️Хәрби хезмәткә ел әйләнәсе чакыру турында канун өлгесе икенче укылышта кабул ителде. 2026 елдан башлап хәрби чакыру даими рәвештә 1 гыйнвардан 31 декабрьгә кадәр барачак. Моңа кадәр ул ике чорда гына үткәрелә иде: язгы чакыру — 1 апрельдән 15 июльгә кадәр, көзгесе — 1 октябрьдән 31 декабрьгә кадәр. ✔️Хәрби хезмәткә чакырылучыларга электрон повестка килгәннән соң 30 көннән дә соңга калмыйча хәрби комиссариатка килү мәҗбүрияте турында төзәтмә дә кабул ителде. ✔️Бүген Русия думасы шулай ук “махсус хәрби операциядә” катнашкан һәм 2022 елның 1 октябреннән 2023 елның 1 сентябренә кадәр контракт төзегән кешеләргә ветеран статусы бирү турындагы канун өлгесен икенче һәм өченче укылышта кабул итте. Бу канун гамәлгә кергәч, сугышка Русия төрмәләреннән җибәрелгән сугышчылар дә ветеран статусын алачак.

Тольятти мәхкәмәсе "Баймак эше" нигезендә тагын биш кешене хөкем итте 21 октябрьдә Тольятти шәһәрендә мәхкәмә "Баймак эше" фигурантлары Өметбай Дәүләтбирдин, Юнир Исламголов, Идел Кәримов, Кәбир Сөярголов һәм Газизҗан Хәйбуллинга өч ел ярымнан өч ел да сигез айга кадәр ирекләреннән мәхрүм итү карары чыгарды. Бу хакта "ОВД-Инфо" хокук яклау проекты хәбәр итте. Бишесен дә "киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу" һәм "хакимият вәкиленә тормыш һәм сәламәтлек өчен куркыныч тудырмаган көч куллану" нигезендә гаепле дип табылган. Мәхкәмә Сөярголов белән Хәйбуллинны — һәркайсын өч ярым елга, Исламголов һәм Дәүләтбирдинны — һәркайсын өч ел да җиде айга, ә Кәримовны — өч ел да сигез айга иректән мәхрүм итәргә карар кылган. "Idel.Реалии" мәгълүматларына караганда, 14 октябрьдә узган бәхәсле утырышта дәүләт гаепләүчесе Кәримов белән Исламголов өчен җиде ел, ә Дәүләтбирдин, Сөярголов һәм Хәйбуллин өчен җиде ярым ел колония җәзасы сораган булган. Шулай итеп, 21 октябрьгә Баймактагы протестларда катнашкан 63 кешегә беренче инстанция мәхкәмәләре хөкем карарлары чыгарды. Тулырак 👉монда укыгыз.

Башкортстаннан активист һәм журналист Ольга Комлева тикшерү изоляторында тавышын югалткан «Экстремистик берләшмәдә катнашу» маддәсе нигезендә гаепләнүче журналист һәм җәмәгать активисты Ольга Комлева хәбәр иткәнчә, 8 сентябрьдән ул сөйләшү мөмкинлеген югалткан. «8 сентябрьдән минем тавышым юк. Ирем белән очрашуда кәгазьгә язып аралашырга туры килде. Тикшерү изоляторы хезмәткәрләре дә, фельдшерлар да нишләргә белми. 28 октябрьдә буласы мәхкәмә ничек үтәчәк — беркем белми», — дип язган ул үзенең Telegram-каналында. «Моңа кадәр тавышым күп дигәндә җиде сәгатькә югала иде. Ә монда 8 сентябрьдән бирле кире кайтмый... Әлбәттә, чаралар күрә башладым, һәм мөмкин кадәр күңелемне төшермәскә тырышам», — дип өстәгән Комлева. Ольга Комлева 2024 елның 27 мартыннан бирле сак астында. Быел җәй аны «экстремистик берләшмәдә катнашу» (ФБК белән бәйле) һәм «сугыш турында ялган мәгълүмат тарату» маддәләре нигезендә 12 елга ирегеннән мәхрүм иттеләр. Әлеге вакытта Дүртөйле районы, Иванай авылындагы СИЗОда тотыла.